๔. สุวรรณกักกฏกชาดก เล่ม ๒๗

สิงฺคีมิโค อายตจกฺขุเนตฺโต

อฏฺฐิตฺตโจ วาริสโย อโลโม

เตนาภิภูโต กปณํ รุทามิ

หเร สขา กิสฺส นุ มํ ชหาสิ.

เราถูกปูทองซึ่งมีตาโปนออกมา

มีกระดูกเป็นหนัง อาศัยอยู่ในน้ำ ไม่มีขน หนีบแล้ว

ร้องขอความกรุณาอยู่

เพื่อนเอ๋ย เพราะเหตุใดหนอ ท่านจึงละทิ้งเราไป

(พระศาสดาทรงแสดงข้อความนี้ว่า)

โส ปสฺสสนฺโต (๑) มหตา ผเณน

ภุชงฺคโม กกฺกฏมชฺฌปตฺโต

สขา สขารํ ปริตายมาโน

ภุชงฺคมํ กกฺกฏโก อคฺคเหสิ. (๒)

งูผู้เป็นเพื่อนนั้น เมื่อจะป้องกันกาผู้เป็นเพื่อน

จึงพ่นพิษพร้อมกับแผ่พังพานใหญ่ไปจนถึงตัวปู

ปูจึงได้หนีบงูไว้อีก

(งูถามปูว่า)

น วายสํ โน ปน กณฺหสปฺปํ (๑)

ฆาสตฺถิโก กกฺกฏโก อเทยฺย

ปุจฺฉามิ ตํ อายตจกฺขุเนตฺต

อถ กิสฺส เหตุมฺห อุโภ คหีตา.

ก็ธรรมดาปูไม่ต้องการจะจับกากิน

และไม่ต้องการจะจับงูเห่ากิน

ท่านผู้มีตาโปน เราขอถามท่าน

เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไรท่านจึงหนีบเราทั้ง ๒ ไว้

(ปูจึงบอกเหตุผลที่หนีบกาไว้ว่า)

อยํ ปุริโส มม อตฺถกาโม

โย มํ คเหตฺวาน ทกาย เนติ

ตสฺมึ มเต ทุกฺขมนปฺปกํ เม

อหญฺจ เอโส จ อุโภ น โหม.

ชายนี้เป็นผู้หวังความเจริญแก่ข้าพเจ้า

จับข้าพเจ้าแล้วนำไปที่แอ่งน้ำ

เมื่อเขาตาย ข้าพเจ้าจะมีทุกข์มิใช่น้อย

ข้าพเจ้าและชายนี้ก็จะไม่มีทั้ง ๒ คน

มมญฺจ ทิสฺวาน ปวฑฺฒกายํ

สพฺโพ ชโน หึสิตุเมวมิจฺเฉ

สาทุญฺจ ถูลญฺจ มุทุญฺจ มํสํ

กากาปิ มํ ทิสฺวาน (๑) วิเหฐเยยฺยุํ.

อนึ่ง ชนทั้งมวลเห็นข้าพเจ้ามีร่างกายเจริญเติบโต

มีเนื้ออร่อย มีเนื้อมาก และมีเนื้อนุ่ม ก็ต้องการจะเบียดเบียน

แม้กาทั้งหลายเห็นข้าพเจ้าแล้วก็พึงเบียดเบียน

(งูต้องการลวงปู จึงกล่าวว่า)

สเจตสฺส เหตุมฺห อุโภ คหีตา

อุฏฺฐาตุ โปโส วิสมาวมามิ (๑)

มมญฺจ กากญฺจ ปมุญฺจ ขิปฺปํ

ปุเร วิสํ คาฬฺหมุเปติ มจฺจํ.

ถ้าเราทั้ง ๒ ถูกหนีบเพราะเหตุแห่งชายนี้

ขอชายนี้จงลุกขึ้น ข้าพเจ้าจะดูดพิษให้

ขอท่านจงปล่อยข้าพเจ้าและกาโดยเร็ว

ก่อนที่พิษอันร้ายแรงจะเข้าสู่ชายนี้

(ปูได้ฟังดังนั้นคิดอุบายได้แล้ว จึงกล่าวว่า)

สปฺปํ ปโมกฺขามิ น ตาว กากํ

ปฏิพทฺธโก (๑) โหหิติ ตาว กาโก

ปุริสญฺจ ทิสฺวาน สุขึ อโรคํ

กากํ ปโมกฺขามิ ยเถว สปฺปํ.

ข้าพเจ้าจะปล่อยงูแต่จะยังไม่ปล่อยกา

กาจักเป็นตัวประกันก่อนจนกว่าข้าพเจ้าจะเห็น

ชายนี้มีความสุข ปราศจากโรคแล้ว

จึงจะปล่อยกาเหมือนปล่อยงู

(พระศาสดาตรัสพระคาถาสุดท้ายประชุมชาดกว่า)

กาโก ตทา เทวทตฺโต อโหสิ

มาโร (๑) ปน กณฺหสปฺโป อโหสิ

อานนฺทภทฺโท กกฺกฏโก อโหสิ

อหํ ตทา พฺราหฺมโณ โหมิ สตฺถาติ.

สุวณฺณกกฺกฏชาตกํ จตุตฺถํ.

กาในกาลนั้นคือพระเทวทัต ส่วนงูเห่าคือมาร

ปูคือพระอานนท์ ส่วนพราหมณ์โชคดีคือเราผู้เป็นศาสดา

สุวัณณกักกฏกชาดกที่ ๔ จบ