พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · ขุรปุตตวรรค
๓. ตุณฑิลชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๑๗–๙๒๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๐ ในขุรปุตตวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓๘๘. ตุณฺฑิลชาตก (๓)
๓. ตุณฑิลชาดก (๓๘๘)
ว่าด้วยตุณฑิลสุกรโพธิสัตว์
(จูฬตุณฑิลสุกรบอกเหตุที่ตนเห็นมาว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต ขุรปุตตวรรค ตุณฑิลชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๕๓–๑๕๔ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๔๔–๒๔๕
นวจฺฉทฺทเก (๑) ทานิ ทิยฺยติ
ปุณฺณายํ โทณิ สุวามินี ฐิตา
พหุโก ชโน ปาสปาณิโก (๒)
โน จ โข เม ปฏิภาติ ภุญฺชิตุํ.
- ๑ฉ.ม. นวฉนฺนเก, สี.อิ. นวฉนฺทเก
- ๒ฉ.ม. พหุเก ชเน ปาสปาณิเก
วันนี้ นายแม่ของเราเปลี่ยนอาหารให้ใหม่
รางข้าวมีอาหารเต็มบริบูรณ์
นายแม่ก็ยืนอยู่ใกล้ ๆ
คนจำนวนมากก็ยืนถือบ่วงอยู่
ฉันไม่อยากกินเลย
(มหาตุณฑิลสุกรโพธิสัตว์ได้กล่าวว่า)
ตสสิ ภมสิ เลณมิจฺฉสิ
อตาโณสิ กุหึ คมิสฺสสิ
อปฺโปสฺสุกฺโก ภุญฺช ตุณฺฑิล
มํสตฺถาย โปสิตามฺหเส. (๑)
- ๑สี.อิ. โปสิยามเส
เจ้าสะดุ้งกลัว หัวหมุน มองหาที่พึ่งไปไย
เจ้าไม่มีที่พึ่งหรอก จะหนีไปไหนกัน
พ่อตุณฑิละ อย่าดิ้นรนไปเลย กินเสียเถิด
พวกเราถูกเขาขุนเพื่อต้องการเนื้อ
โอคห รหทํ อกทฺทมํ
สพฺพํ เสทมลํ ปวาหย
คณฺหาหิ นวํ วิเลปนํ
ยสฺส คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ.
เจ้าจงลงสู่ห้วงน้ำที่ไม่มีโคลนตม
ชำระเหงื่อและมลทินทั้งปวงให้สิ้นไป
แล้วถือเอาเครื่องลูบไล้ชนิดใหม่
ที่มีกลิ่นหอมไม่จางหายไปในกาลไหน ๆ
(จูฬตุณฑิลสุกรถามว่า)
กตโม นุ รหโท อกทฺทโม
กึสุ เสทมลนฺติ วุจฺจติ
กตมญฺจ นวํ วิเลปนํ
ยสฺส (๑) คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ.
- ๑ก. กสฺส
อะไรหนอคือห้วงน้ำที่ไม่มีโคลนตม
อะไรเล่าที่เรียกว่าเหงื่อและมลทิน
และอะไรเล่าคือเครื่องลูบไล้ชนิดใหม่
ที่มีกลิ่นหอมไม่จางหายไปในกาลไหน ๆ
(มหาตุณฑิลสุกรโพธิสัตว์กล่าวว่า)
ธมฺโม รหโท อกทฺทโม
ปาปํ เสทมลนฺติ วุจฺจติ
สีลญฺจ นวํ วิเลปนํ
ตสฺส คนฺโธ น กทาจิ ฉิชฺชติ.
ธรรมะคือห้วงน้ำที่ไม่มีโคลนตม
บาปเรียกว่าเหงื่อและมลทิน
อนึ่ง ศีลคือเครื่องลูบไล้ชนิดใหม่
ที่มีกลิ่นหอมไม่จางหายไปในกาลไหน ๆ
นนฺทนฺติ สรีรฆาติโน
น จ นนฺทนฺติ สรีรธาริโน
ปุณฺณาย จ ปุณฺณมาสิยา
รมมานาว ชหนฺติ ชีวิตนฺติ.
ตุณฺฑิลชาตกํ ตติยํ.
คนที่ฆ่าสัตว์ย่อมพอใจ ส่วนสัตว์ที่ถูกฆ่าย่อมไม่พอใจ
ในคืนเดือนเพ็ญแห่งวันอุโบสถ สัตว์ทั้งหลายเช่นเรายินดีสละชีพ
ตุณฑิลชาดกที่ ๓ จบ
จบ ๓. ตุณฑิลชาดก