พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · ขุรปุตตวรรค
๙. วัฏฏกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๕๗–๙๖๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในขุรปุตตวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓๙๔. วฏฺฏกชาตก (๙)
๙. วัฏฏกชาดก (๓๙๔)
ว่าด้วยนกคุ่มโพธิสัตว์
(นกคุ่มโพธิสัตว์กล่าวต้อนรับกาโลเลว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต ขุรปุตตวรรค วัฏฏกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๕๙–๑๕๙ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๕๒–๒๕๓
ปณีตํ ภุญฺชเส ภตฺตํ สปฺปิเตลญฺจ มาตุล
อถ เกน นุ วณฺเณน กิโส ตฺวมสิ วายส.
คุณลุงกา ท่านกินอาหารอย่างดี ทั้งเนยใสและน้ำมัน
แต่ทำไมท่านจึงซูบผอมเล่า
(กาฟังคำของนกคุ่มนั้นแล้ว ได้กล่าวว่า)
อมิตฺตมชฺเฌ วสโต เตสุ อามิสเมสโต
นิจฺจํ อุพฺพิคฺคหทยสฺส กุโต กากสฺส ทฬฺหิยํ.
เมื่อกาอยู่ในท่ามกลางศัตรู
แสวงหาเหยื่ออยู่ในหมู่ศัตรูนั้น
มีใจหวาดกลัวอยู่เป็นนิตย์
จะหาความมั่นใจได้ที่ไหน
นิจฺจํ อุพฺพิคฺคิโน (๑) กากา ธงฺกา ปาเปน กมฺมุนา
ลทฺโธ ปิณฺโฑ น ปีเณติ กิโส เตนสฺมิ วฏฺฏก.
- ๑ฉ. อพฺเพคิโน, สี. อุพฺเพธิโน
พวกกามีใจหวาดกลัวอยู่เป็นนิตย์
ได้ก้อนข้าวมาด้วยกรรมอันชั่วช้า จึงไม่อิ่มหนำ
พ่อนกคุ่ม เพราะเหตุนั้น เราจึงซูบผอม
ลูขานิ ติณพีชานิ อปฺปเสฺนหานิ ภุญฺชสิ
อถ เกน นุ วณฺเณน ถูโล ตฺวมสิ วฏฺฏก.
พ่อนกคุ่ม เจ้ากินหญ้าและพืชอย่างเลว
มีโอชาน้อย แต่ทำไมท่านจึงอ้วนพีเล่า
(นกคุ่มโพธิสัตว์บอกเหตุที่ตัวเองอ้วนว่า)
อปฺปิจฺฉา อปฺปจินฺตาย อทูรคมเนน จ
ลทฺธาลทฺเธน ยาเปนฺโต ถูโล เตนสฺมิ วายส.
พวกนกคุ่มมักน้อยเพราะไม่คิดเรื่องอาหาร
และไม่ต้องไปหากินไกล เลี้ยงชีพด้วยอาหารตามมีตามได้
กาเอ๋ย เพราะเหตุนั้น เราจึงอ้วนพี
อปฺปิจฺฉสฺส หิ โปสสฺส อปฺปจินฺติสุขสฺส (๑) จ
สุสงฺคหิตมานสฺส วุตฺตี สุสมุทานิยาติ.
วฏฺฏกชาตกํ นวมํ.
- ๑ฉ.ม. อปฺปจินฺตสุขสฺส
เพราะคนมีความมักน้อย มีความสุข
ไม่ต้องพะวงเรื่องอาหาร
กินอาหารที่เหมาะสมพอประมาณ
ก็จะดำเนินชีวิตให้เกิดความสุขได้
วัฏฏกชาดกที่ ๙ จบ
จบ ๙. วัฏฏกชาดก