พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๙
๗. ปวิฏฐเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในวรรคที่ ๙มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๙ ปวิฏฐเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๖๐–๓๖๐
๗. ปวิฏฐเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการเห็นเบญจขันธ์
นัยว่า ท่านพระปวิฏฐเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๒๔}[๘๗] เราเห็นเบญจขันธ์ตามความเป็นจริงได้แล้ว ทำลายภพ ทั้งปวงได้แล้ว ชาติสงสารสิ้นไปแล้ว บัดนี้ภพใหม่ ไม่มีอีกต่อไป
๘. อัชชุนเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการยกตนพ้นกิเลส
นัยว่า ท่านพระอัชชุนเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๒๕}[๘๘] เราสามารถยกตนจากนํ้าขึ้นบนบกได้แล้ว เหมือนคนที่ถูกห้วงนํ้าใหญ่พัดไปแล้ว ยกตนขึ้นจากนํ้าได้ฉะนั้น เรา แทงตลอดสัจจะทั้งหลายแล้ว
- ๑เห็นเบญจขันธ์ตามความเป็นจริง หมายถึงพิจารณาเห็นอุปาทานขันธ์ ๕ คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ด้วยอริยมรรคปัญญาที่ประกอบด้วยวิปัสสนาปัญญา (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๘๘)
- ๒ชาติสงสารสิ้นไปแล้ว หมายถึงหมดการเวียนว่ายตายเกิดแล้ว
- ๓สามารถยกตนจากน้ำขึ้นบนบก ในที่นี้ คำว่า นํ้า หมายถึงห้วงนํ้าใหญ่คือสังสารวัฏ คำว่า บก หมายถึงพระนิพพาน (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๙๐)
- ๔แทงตลอดสัจจะทั้งหลาย หมายถึงรู้แจ้งตรงตามอริยสัจ ๔ แต่ละข้อ คือ ทุกข์ควรกำหนดรู้ (ปริญญากิจ) สมุทัยควรกำหนดละ (ปหานกิจ) นิโรธควรทำให้แจ้ง (สัจฉิกิริยากิจ) มรรคควรเจริญ (ภาวนากิจ) หรือรู้ชัดอริยสัจ ๔ ด้วยอริยมรรคญาณ (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๑๙)
จบ ๗. ปวิฏฐเถรคาถา