พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๘
๙. รักขิตเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๑๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในวรรคที่ ๘มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๘ รักขิตเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๕๕–๓๕๖
๘. เมณฑสิรเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับกองทุกข์
นัยว่า ท่านพระเมณฑสิรเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๑๕}[๗๘] เมื่อเรายังมิได้ประสบญาณจึงได้ท่องเที่ยวไปในสังสารวัฏ สิ้นชาติมิใช่น้อยกองทุกข์ของเราผู้มีทุกข์เกิดขึ้นนั้นได้เคลื่อนหายไปแล้ว๙. รักขิตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับผู้เยือกเย็น
นัยว่า ท่านพระรักขิตเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๑๖}[๗๙] เราละราคะได้ทั้งหมดแล้ว ถอนโทสะได้หมดแล้ว เรา มีโมหะทั้งปวงไปปราศแล้ว เป็นผู้เยือกเย็น ดับกิเลส ได้แล้ว
- ๑ยังมิได้ประสบญาณ หมายถึงยังไม่ได้บรรลุญาณ(ความรู้แจ้ง)ที่ห้ามกันหรือหยุดยั้งสังสารวัฏ(ขุ.เถร.อ.
- ๑/๒๖๗)
- ๒สังสารวัฏ ลำดับสืบต่อที่เป็นไปไม่ขาดสายแห่งขันธ์ ธุาต และอายตนะทั้งหลาย หมายถึง การเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพกำเนิดต่าง ๆ (ที.ม.อ. ๙๔, สํ.นิ.อ. ๑๑๐, ขุ.อุ.อ. ๒๘๙) สังสารวัฏสิ้น ชาติมิใช่น้อย หมายถึงการเวียนว่ายตายเกิดที่กำหนดนับได้หลายแสนชาติ (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๖๗)
- ๓หมายถึงว่า กองทุกข์คือวัฏฏะ ๓ คือ กรรม กิเลส และวิบาก ได้พลัดตกไปแล้วคือจักไม่บังเกิดขึ้น อีกต่อไปนับดั้งแต่บรรลุอรหัตตมรรค (ขุ.เถร.อ. ๑/๒๖๗)
๑๐. อุคคเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการสิ้นกรรม
นัยว่า ท่านพระอุคคเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๒๑๗}[๘๐] กรรมที่เราได้ทำไว้แล้ว ไม่ว่าน้อยหรือมาก ทั้งหมดนั้นก็สิ้นไปแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีต่อไปอีก
จบ อัฎฐมวรรค
รวมพระเถระที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. พระวัจฉปาลเถระ ๒. พระอาตุมเถระ
๓. พระมาณวเถระ ๔ .พระสุยามนเถระ
๕. พระสุสารทเถระ ๖. พระปิยัญชหเถระ
๗. พระหัตถาโรหปุตตเถระ ๘. พระเมณฑสิรเถระ
๙. พระรักขิตเถระ ๑๐. พระอุคคเถระ
จบ ๙. รักขิตเถรคาถา