พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๕
๘. สัญชยเถรคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในวรรคที่ ๕มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๕ สัญชยเถรคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๔๑–๓๔๑
๘. สัญชยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการบวช
นัยว่า ท่านพระสัญชยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๘๕}[๔๘] ตั้งแต่เราออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิต เราไม่รู้สึกถึงความดำริอันไม่ประเสริฐ ประกอบด้วยโทษเลย
๙. รามเณยยกเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับพลังจิต
นัยว่า ท่านพระรามเณยยกเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
{๑๘๖}[๔๙] ดูก่อนมาร จิตของเราย่อมไม่หวั่นไหวเพราะเสียงกู่ร้องของฝูงนกกระจาบและเสียงกู่ร้องของฝูงลิงนั้น ด้วยว่า จิตของเรายินดีในพระนิพพานอันมีสภาวะเป็นหนึ่ง
- ๑ความดำริอันไม่ประเสริฐ หมายถึงมิจฉาวิตก ความดำริผิด (หรือ อกุศลวิตก) มีกามวิตกเป็นต้น อันประกอบด้วยโทษ หมายถึงโทษคือกิเลสที่ทำลายจิตมีราคะเป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๘๖)
- ๒จิต...ย่อมไม่หวั่นไหว ในที่นี้หมายถึงจิตไม่ตกจากอารมณ์กัมมัฏฐาน (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๘๘)
- ๓เสียงกู่ร้องของฝูงลิง แปลจากบทว่า สิปฺปิกาภิรุเตหิ อรรถกถาอธิบายว่า สัตว์ป่าที่ชอบอาศัยอยู่ ตามกิ่งไม้ ชอบเล่น หยอกล้ออีกฝ่าย มีลักษณะเหมือนทารกที่อดอยากผอมโซเพราะความป่วยไข้ : สิปฺปิกา วุจฺจนฺติ เทวกา ปรนามกา เคลญฺเญน ฉาดกิสทารกาการา สาขามิคา มติของ เกจิอาจารย์ว่า ได้แก่ กระแตขนาดใหญ่ : มหากลนฺทกาติ เกจิ. (ขุ.เถร.อ. ๑/๑๘๘)
จบ ๘. สัญชยเถรคาถา