๓. ชวนหังสชาดก เล่ม ๒๗

๓. ชวนหังสชาดก (๔๗๖)

ว่าด้วยรักกันอยู่ไกลก็เหมือนอยู่ใกล้

(พระราชาทรงเชื้อเชิญและขอร้องพญาหงส์โพธิสัตว์ว่า)

{๑๗๕๑} [๑๘๐๖] เชิญเกาะที่ตั่งทองนี้เถิด พญาหงส์ การได้เห็นท่านชื่นใจฉันจริง ท่านเป็นเจ้าของสถานที่นี้ ท่านมาถึงแล้ว ท่านประสงค์สิ่งใด ที่มีอยูในนิเวศน์นี้ จงบอกสิ่งนั้นให้ทราบเถิด{๑๗๕๒} [๑๘๐๗] คนบางพวกย่อมเป็นที่รักของบุคคลบางคนเพราะได้ฟังอนึ่ง ความพอใจของบุคคลบางคนย่อมหมดสิ้นไปเพราะได้เห็น คนบางพวกย่อมเป็นที่รักเพราะได้เห็นและเพราะได้ฟังท่านรัก ใคร่ฉันเพราะได้เห็นหรือไร{๑๗๕๓} [๑๘๐๘] ท่านเป็นที่รักของฉันเพราะได้ฟังและเป็นที่รักของฉันยิ่งนัก เพราะอาศัยการเห็น ดูก่อนพญาหงส์ ท่านน่ารักน่าดูอย่างนี้ เชิญอยู่ในสำนักของฉันเถิด

(พญาหงส์โพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๑๗๕๔} [๑๘๐๙] พวกข้าพระองค์ได้รับการสักการบูชาแล้วเป็นนิจพึงอยู่ใน พระราชนิเวศน์ของพระองค์แต่บางครั้งพระองค์ทรงเมานํ้า จัณฑ์แล้วอาจจะตรัสสั่งว่า ‘ช่วยย่างพญาหงส์ให้เราที’(พระราชาทรงรับปากว่า)

{๑๗๕๕} [๑๘๑๐] ฉันขอตำหนิการดื่มน้ำเมาซึ่งเป็นที่รักของฉันยิ่งกว่าท่าน เอาเถอะ ตลอดเวลาที่ท่านยังอยู่ในนิเวศน์ของฉัน ฉันจักไม่ ดื่มนํ้าเมาเลย

(พญาหงส์โพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๑๗๕๖} [๑๘๑๑] ขอเดชะ เสียงร้องของสุนัขจิ้งจอกก็ดี ของนกก็ดีรู้ได้ง่าย แต่เสียงพูดของมนุษย์รู้ได้ยากกว่านั้น

{๑๗๕๗} [๑๘๑๒] แม้ถ้าผู้ใด เมื่อก่อนเป็นคนใจดี คนทั้งหลายจึงนับถือว่าเป็นญาติ เป็นมิตร หรือเป็นสหาย ภายหลังผู้นั้นกลับกลายเป็นศัตรูไปเสียก็ได้

{๑๗๕๘} [๑๘๑๓] ใจจดจ่ออยู่ในบุคคลใด แม้บุคคลนั้นจะอยู่ไกล ก็เหมือนอยู่ใกล้ ใจเหินห่างจากบุคคลใด แม้บุคคลนั้นจะอยู่ใกล้ก็เหมือนอยู่ไกล

{๑๗๕๙} [๑๘๑๔] ถ้ามีจิตเลื่อมใสรักใคร่กัน ถึงแม้จะอยู่คนละฝั่งทะเล ก็เหมือนอยู่ใกล้ชิดกัน ถ้ามีจิตคิดประทุษร้ายกัน ถึงแม้จะอยู่ใกล้ชิดกัน ก็เหมือนอยู่กันคนละฝั่งทะเล{๑๗๖๐} [๑๘๑๕] ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ คนที่เป็นศัตรูกัน ถึงจะอยู่ร่วมกัน ก็เหมือนกับแยกกันอยู่ ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นมิ่งขวัญแห่งรัฐ คนที่ดีกัน ถึงแม้จะอยู่ห่างไกลกัน ก็เหมือนอยู่ร่วมกันด้วยหัวใจ{๑๗๖๑} [๑๘๑๖] เพราะการอยู่ร่วมกันนานเกินควร คนรักกันย่อมกลายเป็นเกลียดกันไปก็ได้ ข้าพระองค์ขอทูลลาพระองค์ไปก่อนที่ข้าพระองค์จะกลายเป็นผู้ไม่เป็นที่รักของพระองค์ไปเสีย(พระราชาตรัสว่า)

{๑๗๖๒} [๑๘๑๗] ถ้าเมื่อเราวิงวอนอยู่อย่างนี้ ท่านก็มิได้รู้ถึงความนับถือของเรา มิได้ทำตามคำวิงวอนของเราซึ่งจะเป็นผู้ปรนนิบัติท่านเมื่อ เป็นเช่นนี้พวกเราใคร่ขอร้องท่านว่าขอท่านได้แวะเวียนมาที่นี่อีก

(พญาหงส์โพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๑๗๖๓} [๑๘๑๘] ขอเดชะพระมหาราชผู้เป็นมิ่งขวัญแห่งรัฐ ถ้าพวกเรายังอยู่กันเป็นปกติอย่างนี้อันตรายจักยังไม่มีทั้งแก่พระองค์และแก่ข้าพระองค์เป็นอันแน่นอนว่าเราทั้งสองคงได้พบเห็นกัน ในเมื่อวันคืนผ่านไปเป็นแน่

๔. จุลลนารทกัสสปชาดก (๔๗๗)

ว่าด้วยพิษ เหว หล่ม และอสรพิษแห่งพรหมจรรย์

(พระดาบสโพธิสัตว์ถามดาบสกุมารผู้เป็นบุตรชายว่า)

{๑๗๖๔} [๑๘๑๙] ฟืนเจ้าก็มิได้ผ่า นํ้าท่าเจ้าก็มิได้ตัก แม้กองไฟเจ้าก็มิได้ก่อให้ลุกไว้ เหตุไรหนอ เจ้าจึงซึมเซื่องเหมือนคนปัญญาอ่อน

(ดาบสกุมารตอบว่า)

{๑๗๖๕} [๑๘๒๐] คุณพ่อกัสสปะ ลูกไม่อาจจะอยู่ในป่าได้ต่อไป ลูกจะขอลาคุณพ่อไป การอยู่ในป่าลำบาก ลูกปรารถนาจะไปยังบ้านเมือง

{๑๗๖๖} [๑๘๒๑] ข้าแต่คุณพ่อผู้เป็นดุจพรหมลูกออกจากป่านี้ไปอยู่ที่ชนบทใด ๆ จะพึงศึกษาขนบธรรมเนียมที่ชาวชนบทนั้น ๆ เขา ประพฤติกันอย่างไร ขอคุณพ่อช่วยพร่ำสอนขนบธรรมเนียมนั้นแก่ลูกด้วยเถิด(พระดาบสโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๗๖๗} [๑๘๒๒] ถ้าเจ้าจะละป่า เหง้ามันและผลไม้ในป่าไป พอใจอยู่ใน บ้านเมือง เจ้าจงสำเหนียกจารีตของชนบทนั้นของเราไว้ดังนี้