พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · อัฏฐกนิบาต
๒. อัฏฐสัททชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๒๙–๑๑๓๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในอัฏฐกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๑๘. อฏฺฐสทฺทชาตก (๒)
๒. อัฏฐสัททชาดก (๔๑๘)
ว่าด้วยเสียงของบุคคลทั้ง ๘
(พระดาบสกราบทูลชี้แจงเสียงทั้ง ๘ คือเสียงนกยางว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก อัฏฐกนิบาต อัฏฐสัททชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๘๓–๑๘๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๘๖–๒๘๗
อิทํ ปุเร นินฺนมาหุ พหุมจฺฉํ มโหทกํ
อาวาโส พกราชสฺส เปตฺติกํ ภวนํ มม
ตฺยชฺช ภิงฺเคน (๑) ยาเปม โอกํ น วชหามเส. (๒)
- ๑ฉ.สี. เภเกน
- ๒ก. วิชฺชาหามเส, ม. ชาหามเส
สระนี้ เมื่อก่อนลุ่มลึก มีปลามาก มีน้ำมาก
เป็นที่อยู่อาศัยของพญานกยาง ซึ่งเป็นที่อยู่แห่งบิดาของเรา
ทุกวันนี้ พวกเรามีชีวิตอยู่ได้ด้วยกบ จึงละทิ้งน้ำไปไม่ได้
(เสียงกาว่า)
โก ทุติยํ อสีลิสฺส พนฺธุรสฺสกฺขิ (๑) เภจฺฉติ
โก เม ปุตฺเต กุลาวกํ มญฺจ โสตฺถึ กริสฺสติ.
- ๑ฉ.ม. พนฺธรสฺสกฺขิ
ใครหนอจะทำลายนัยน์ตาดวงที่ ๒
ของควาญช้างชื่อพันธุระผู้ไม่มีศีล
ใครหนอจักช่วยลูก ๆ ของเรา รังของเรา และตัวเราให้ปลอดภัย
(เสียงแมลงภู่ว่า)
สพฺพา ปริกฺขยา (๑) เผคฺคุ ยาว ตสฺสา คตี อหุ
ขีณภกฺโข มหาราช สาเร น รมตี ฆุโณ.
- ๑ก. ปริกฺขตา
กระพี้เท่าที่มีอยู่ถูกเจาะไปหมด
ขอถวายพระพรมหาบพิตร แมลงภู่หมดอาหารไม่ยินดีในแก่น
(เสียงนกดุเหว่า)
สา นูนาหํ อิโต คนฺตฺวา รญฺโญ มุตฺตา นิเวสนา
อตฺตานํ รมยิสฺสามิ ทุมสาขานิเกตินี. (๑)
- ๑ฉ.ม. ทุมสาขนิเกตินี
เรานั้นคงจักพ้นจากพระราชนิเวศน์ไปจากที่นี้แล้ว
ทำตนให้ยินดี อาศัยอยู่ตามต้นไม้กิ่งไม้แน่นอน
(เสียงเนื้อว่า)
โส นูนาหํ อิโต คนฺตฺวา รญฺโญ มุตฺโต นิเวสนา
อคฺโคทกานิ ปิสฺสามิ ยูถสฺส ปุรโต วชํ.
เรานั้นคงจักพ้นจากพระราชนิเวศน์ไปจากที่นี้แล้ว
เดินนำหน้าฝูง ดื่มน้ำที่ดีเลิศแน่นอน
(เสียงลิงว่า)
ตํ มํ กาเมหิ สมฺมตฺตํ รตฺตํ กาเมสุ มุจฺฉิตํ
อานยี ภรโต (๑) ลุทฺโท พาหิโก ภทฺทมตฺถุ เต.
- ๑ม. วนโต
นายพรานชื่อภรตะชาวแคว้นพาหิกะได้นำเรา
ผู้มัวเมาด้วยกาม กำหนัดหมกมุ่นอยู่ในกามนั้นมา
ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน
(เสียงกินนรว่า)
อนฺธการติมิสายํ ตุงฺเค อุปริปพฺพเต
สา มํ สเณฺหน มุทุนา มา ปาทํ ขณิ (๑) ยสฺมนิ.
- ๑ฉ.ม. ขลิ
นางกินนรีได้กล่าวกับเราที่ยอดเขาแหลมในเวลามืดมิด
ด้วยถ้อยคำอันอ่อนหวานว่า โปรดระวังเท้า
อย่าเหยียบพลาดไปถูกแง่หิน
(เสียงพระปัจเจกพุทธเจ้าว่า)
อสํสยํ ชาติขยนฺตทสฺสี
น คพฺภเสยฺยํ ปุนราวชิสฺสํ
อยมนฺติมา ปจฺฉิมา คพฺภเสยฺยา (๑)
ขีโณ เม สํสาโร ปุนพฺภวายาติ.
อฏฺฐสทฺทชาตกํ ทุติยํ.
- ๑สี.อิ. อยํ หิ เม อนฺติมา คพฺภเสยฺยา
เราได้เห็นพระนิพพานอันเป็นที่สิ้นชาติ
จักไม่กลับมานอนในครรภ์อีกอย่างไม่ต้องสงสัย
ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย การนอนในครรภ์ก็เป็นครั้งสุดท้าย
สังสารวัฏเพื่อภพต่อไปของเราสิ้นแล้ว
อัฏฐสัททชาดกที่ ๒ จบ
จบ ๒. อัฏฐสัททชาดก