๑. กัจจานิชาดก เล่ม ๒๗

โอทาตวตฺถา สุจิ อลฺลเกสา

กจฺจานิ กึ กุมฺภิมธิสฺสยิตฺวา (๑)

ปิฏฺฐา ติลา โธวสิ ตณฺฑุลานิ

ติโลทโน เหหิติ กิสฺส เหตุ.

แม่กัจจานี เจ้านุ่งห่มผ้าขาวสะอาด มีผมเปียกชุ่ม

ยกหม้อขึ้นตั้งบนเตา ซาวข้าวสารและงาป่น

ข้าวสุกคลุกงาจักมีไว้เพื่อเหตุอะไร

(นางกัจจานีตอบว่า)

น โข อยํ พฺราหฺมณ โภชนตฺถํ (๑)

ติโลทโน เหหิติ สาธุปกฺโก

ธมฺโม มโต ตสฺส ปหูนมชฺช (๒)

อหํ กริสฺสามิ สุสานมชฺเฌ.

พราหมณ์ ข้าวสุกคลุกงาที่สุกดีแล้ว

จักมีไว้เพื่อเป็นอาหารสำหรับตนเองหามิได้เลย

ธรรมะได้ตายแล้ว

วันนี้ ข้าพเจ้าจักทำบุญอุทิศให้ธรรมะกลางป่าช้า

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

อนุวิจฺจ กจฺจานิ กโรหิ กิจฺจํ

ธมฺโม มโต โก นุ ตเวว (๑) สํสิ

สหสฺสเนตฺโต อตุลานุภาโว

น มิยฺยตี ธมฺมวโร กทาจิ.

แม่กัจจานี เจ้าจงใคร่ครวญแล้วจึงทำ

ใครหนอบอกเจ้าว่า ธรรมะได้ตายแล้ว

ท้าวสหัสสนัยน์ผู้มีอานุภาพล้นบอกไว้ว่า

ธรรมะอันประเสริฐย่อมไม่ตายในกาลไหน ๆ

(นางกัจจานีกล่าวว่า)

ทฬฺหปฺปมาณํ มม เอตฺถ พฺรเหฺม

ธมฺโม มโต นตฺถิ มเมตฺถ กงฺขา

เย เยวทานิ ปาปา ภวนฺติ

เต เตวทานิ สุขิตา ภวนฺติ.

พราหมณ์ ข้าพเจ้ามั่นใจในข้อนี้ว่า

ธรรมะได้ตายแล้ว ข้าพเจ้าไม่มีความสงสัย

เพราะเดี๋ยวนี้ คนชั่วกลับเป็นอยู่สบาย

สุณิสา หิ มยฺหํ วญฺฌา อโหสิ

สา มํ วธิตฺวาน วิชายิ ปุตฺตํ

สาทานิ สพฺพสฺส กุลสฺส อิสฺสรา

อหํ วสามิ (๑) อปวิทฺธา เอกิกา.

เหมือนอย่างลูกสะใภ้ของข้าพเจ้าเป็นหมัน

หล่อนทุบตี ขับไล่ข้าพเจ้าแล้วคลอดบุตร

เดี๋ยวนี้หล่อนเป็นใหญ่ในตระกูลทั้งหมด

ส่วนข้าพเจ้ากลับถูกทอดทิ้งอยู่อย่างเดียวดาย

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

ชีวามิ โวหํ น มโตหมสฺมิ

ตเวว อตฺถาย อิธาคโตสฺมิ

ยา ตํ วธิตฺวาน วิชายิ ปุตฺตํ

สหาว ปุตฺเตน กโรมิ ภสฺมํ.

เรายังมีชีวิตอยู่ ยังไม่ตาย

เรามาที่นี้เพื่อประโยชน์แก่เจ้าโดยเฉพาะ

ลูกสะใภ้คนใดทุบตีขับไล่เจ้าแล้วคลอดบุตร

เราจะทำหล่อนพร้อมกับบุตรให้เป็นเถ้าธุลีทีเดียว

(นางกัจจานีกล่าวว่า)

เอวญฺจ เต รุจฺจติ เทวราช

มเมว อตฺถาย อิธาคโตสิ

อหญฺจ ปุตฺโต สุณิสา จ นตฺตา

สมฺโมทมานา ฆรมาวเสม.

ข้าแต่เทวราช หากพระองค์ทรงพอพระทัยเสด็จมาที่นี้

เพื่อประโยชน์แก่หม่อมฉันโดยเฉพาะอย่างนี้

ขอหม่อมฉัน ลูกชาย ลูกสะใภ้ และหลาน

จงอยู่ร่วมเรือนกันด้วยความบันเทิงใจเถิด

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

เอวญฺจ เต รุจฺจติ กาติยานิ

หตาปิ สนฺตา น ชหาสิ ธมฺมํ

ตุวญฺจ ปุตฺโต สุณิสา จ นตฺตา

สมฺโมทมานา ฆรมาวเสถ.

แม่กาติยานี หากเจ้าพอใจเช่นนั้น

แม้จะถูกทุบตีขับไล่ก็อย่าละธรรม

ขอให้เจ้า ลูกชาย ลูกสะใภ้ และหลาน

จงอยู่ร่วมเรือนกันด้วยความบันเทิงใจเถิด

สา กาติยานี สุณิสาย สทฺธึ

สมฺโมทมานา ฆรมาวสิตฺถ

ปุตฺโต จ นตฺตา จ อุปฏฺฐหึสุ

เทวานมินฺเทน อธิคฺคหีตาติ.

กจฺจานิชาตกํ ปฐมํ.

นางกาติยานีนั้นกับลูกสะใภ้ได้มีใจบันเทิงอยู่ร่วมกัน

ลูกชายและหลานก็ได้ช่วยกันปฏิบัติบำรุง

เพราะท้าวสักกะผู้เป็นจอมเทพได้ทรงอนุเคราะห์

กัจจานิชาดกที่ ๑ จบ