๓. สุลสาชาดก เล่ม ๒๗

อิทํ สุวณฺณกายูรํ มุตฺตา เวฬุริยา พหู

สพฺพํ หรสฺสุ ภทฺทนฺเต มญฺจ ทาสีติ สาวย.

นี้สร้อยทองคำ แก้วมุกดา แก้วไพฑูรย์

เป็นจำนวนมาก ขอเชิญพี่ขนไปทั้งหมด

ขอพี่จงมีความเจริญ และจงประกาศดิฉันว่าเป็นนางทาสี

(สามีกล่าวว่า)

โอโรปยสฺสุ กลฺยาณิ มา พาฬฺหํ ปริเทวสิ

น จาหํ อภิชานามิ อหนฺตฺวา ธนมาภตํ.

แม่โฉมงาม เธอจงเปลื้องออกมาเถิด

อย่าคร่ำครวญไปนักเลย

เราจะไม่รับรู้อะไรทั้งนั้น ฆ่าเจ้าแล้วจึงนำทรัพย์ไป

(นางสุลสากล่าวว่า)

ยโต สรามิ อตฺตานํ ยโต ปตฺตาสฺมิ วิญฺญุตํ

เนวาหํ (๑) อภิชานามิ อญฺญํ ปิยตรํ ตยา.

ตั้งแต่ดิฉันรู้เดียงสา ดิฉันจำตัวเองได้ว่า

ยังไม่เคยรู้จักรักชายอื่นยิ่งกว่าพี่เลย

เอหิ ตํ อุปคูหิสฺสํ กริสฺสํ จ ปทกฺขิณํ

น หิทานิ ปุน อตฺถิ มม ตุยฺหญฺจ สงฺคโม.

มานี้เถิด ดิฉันจักสวมกอดพี่

และจักกระทำประทักษิณ

เพราะตั้งแต่นี้ต่อไป ดิฉันและพี่จะไม่พบกันอีก

(เทวดาผู้สถิตอยู่ที่ยอดเขากล่าวว่า)

น หิ สพฺเพสุ ฐาเนสุ ปุริโส โหติ ปณฺฑิโต

อิตฺถีปิ ปณฺฑิตา โหติ ตตฺถ ตตฺถ วิจกฺขณา.

ใช่ว่าชายจะเป็นบัณฑิตในที่ทุกสถานก็หาไม่

แม้หญิงมีปัญญาเห็นประจักษ์ในเรื่องนั้น ๆ ก็เป็นบัณฑิตได้

น หิ สพฺเพสุ ฐาเนสุ ปุริโส โหติ ปณฺฑิโต

อิตฺถีปิ ปณฺฑิตา โหติ ลหุมตฺถํ วิจินฺติกา.

ใช่ว่าชายจะเป็นบัณฑิตในที่ทุกสถานก็หาไม่

แม้หญิงมีปัญญาคิดเนื้อความได้ฉับพลันก็เป็นบัณฑิตได้

ลหุญฺจ วต ขิปฺปญฺจ นิกฏฺเฐ สมเจตยิ

มิคํ ปุณฺณายเตเนว สุลสา สตฺตุกํ วธิ.

นางสุลสาเผชิญหน้าโจร คิดอุบายได้อย่างเร็วพลันหนอ

ได้ฆ่าโจรสัตตุกะเหมือนนายพรานเนื้อผู้ฉลาด

เมื่อธนูมีลูกศรพร้อมย่อมฆ่าเนื้อได้เร็วพลัน

โยธ อุปฺปติตํ อตฺถํ น ขิปฺปมนุพุชฺฌติ

โส หญฺญเต (๑) มนฺทมติ โจโรว คิริคพฺภเร.

อนึ่ง ผู้ใดไม่รู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน

ผู้นั้นเป็นคนมีปัญญาน้อย

ย่อมถูกฆ่าเหมือนโจรที่ถูกฆ่าทิ้งที่ซอกเขา

โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ ขิปฺปเมว นิโพธติ

มุจฺจเต สตฺตุสมฺพาธา สุลสา สตฺตุกามิวาติ.

สุลสาชาตกํ ตติยํ.

ส่วนผู้ใดรู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน

ผู้นั้นย่อมพ้นจากความคับขันอันเกิดจากศัตรู

เหมือนนางสุลสาพ้นจากโจรสัตตุกะ

สุลสาชาดกที่ ๓ จบ