๑๐. ทีปิชาดก เล่ม ๒๗

ขมนียํ ยาปนียํ กจฺจิ มาตุล เต สุขํ

สุขํ เต อมฺมา อวจ สุขกามา หิ ๓ เต มยํ ฯ

คุณลุงครับ ท่านพออดทนหรือ พอจะเยียวยาอัตภาพไปได้อยู่หรือ ท่านมีความสุขดีหรือ มารดาของฉันได้ถามถึงความสุขของท่าน เราทั้งหลายปรารถนาความสุขแก่ท่านเหมือนกัน.

นงฺคุฏฺฐํ เม อปกฺกมฺม ๔ เหฐยิตฺวาน เอฬกิ ๕

สาชฺช มาตุลวาเทน มุญฺจิตพฺพา นุ มญฺญสิ ฯ๔

แน่ะแม่แพะ เจ้ามารังแกเหยียบหางของเราได้ วันนี้เจ้าสำคัญว่า จะพึงพ้นความตายด้วยวาทะว่าลุงหรือ?

ปุรตฺถาภิมุโข ๖ นิสินฺโนสิ อหนฺเต มุขมาคตา

ปจฺฉโต ตุยฺหํ นงฺคุฏฺฐํ กถํ โขหํ อวกฺกมิ ฯ

๑ ม. มุฬาลปตุตานํ ฯ สี. ยุ. ปุลสปตฺตานํ ฯ ๒ ม. กุลโก ฯ สี. ยุ. กฺลุงฺโก ฯ

๓ ม. ว. ฯ ๔ ม. อวกฺกมฺม ฯ ๕ ม. เอฬิเก ฯ ยุ. เอฬิกิ ฯ ๖ ม. ปุรตฺถามุโข ฯ

ท่านนั่งผินหน้าตรงทิศบูรพา ฉันก็ได้มานั่งอยู่ตรงหน้าท่าน ไฉน ฉันจะเข้าไปเหยียบหางของท่าน ซึ่งอยู่เบื้องหลังได้เล่า.

ยาวตา จตุโร ทีปา สสมุทฺทา สปพฺพตา

ตาวตา มยฺหํ นงฺคุฏฺฐํ กถํ โข ตฺวํ วิวชฺชสิ ๑ ฯ

ทวีปทั้งสี่ ทั้งมหาสมุทรและภูเขา มีประมาณเท่าใด เราเอาหางของเราวงที่มีประมาณเท่านั้นไว้หมด เจ้าจะงดเว้นที่ที่เราเอาหางวงไว้นั้นได้อย่างไร?

ปุพฺเพว เมตํ อกฺขึสุ มาตา ปิตา จ ภาตโร

ทีฆํ ทุฏฺฐสฺส นงฺคุฏฺฐํ สามฺหิ เวหายสาคตา ฯ

ในกาลก่อน มารดาบิดาก็ดี พี่น้องทั้งหลายก็ดี ได้บอกความเรื่องนี้แก่ฉันแล้ว ว่าหางของท่านผู้ประทุษร้ายยาว ฉันจึงมาทางอากาศ.

ตญฺจ ทิสฺวาน อายนฺตึ อนฺตลิกฺขสฺมิ เอฬกิ ๒

มิคสงฺโฆ ปลายิตฺถ ภกฺโข เม นาสิโต ตยา ฯ

แน่ะแม่แพะ ก็เพราะว่าฝูงเนื้อเห็นเจ้ามาในอากาศ จึงพากันหนีไปเสียภักษาหารของเรา เจ้าทำให้พินาศหมดแล้ว.

อิจฺเจวํ วิลปนฺติยา เอฬกิยา รุหคฺฆโส

คลกํ อนฺวาวมทฺทิ นตฺถิ ทุฏฺเฐ สุภาสิตํ ฯ

เมื่อแม่แพะวิงวอนอยู่อย่างนี้ เสือเหลืองผู้มีเลือดเป็นภักษาหารก็ขม้ำคอวาจาสุภาษิตมิได้มีในบุคคลประทุษร้าย.

เนว ทุฏฺเฐ นโย อตฺถิ น ธมฺโม น สุภาสิตํ

นิกฺกมํ ทุฏฺเฐ ยุญฺเชถ โส จ สพฺภิ น รชฺชตีติ ๓ ฯ

ทีปิชาตกํ ทสมํ ฯ

กจฺจานิวคฺโค ฯ

___________

ตสฺสุทฺทานํ

ปริสุทฺธามนาวิลา วตฺถธรา

พกราชสฺส กายุรํ ทณฺฑวโร

อถ องฺคาร เจติย เทวิลินา

อถ อาทิตฺต คงฺคา ทเสฬกินา ฯ

อฏฺฐกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ

____________

๑ ม. วิวชฺชยิ ฯ ๒ ม. เอฬิเก ฯ ยุ. เอฬิกิ ฯ ๓ ม. ... สพฺภึ น รญฺชตีติ ฯ

เหตุผล สภาพธรรม วาจาสุภาษิต มิได้มีในบุคคลผู้ประทุษร้ายเลยบุคคลพึงพยายามหลีกไปให้พ้นบุคคลผู้ประทุษร้าย ก็บุคคลผู้ประทุษร้ายนั้น ย่อมไม่ยินดีคำสุภาษิตของสัตบุรุษทั้งหลาย.

จบ ทีปิชาดกที่ ๑๐.

จบ กัจจานิวรรค.

_________________

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กัจจานิชาดก ๒. อัฏฐสัททชาดก

๓. สุลสาชาดก ๔. สุมังคลชาดก

๕. คังคมาลชาดก ๖. เจติยราชชาดก

๗. อินทริยชาดก ๘. อาทิตตชาดก

๙. อัฏฐานชาดก ๑๐. ทีปิชาดก.

จบ อัฏฐกนิบาตชาดก.