๑๐. ทีปิชาดก เล่ม ๒๗

๑๐. ทีปิชาดก (๔๒๖)

ว่าด้วยเสือเหลืองกับแม่แพะ

(แพะกล่าวต้อนรับเสือเหลืองด้วยถ้อยคำอ่อนหวานว่า)

{๑๑๙๙} [๑๒๒๘] คุณลุงขา ท่านพอทนไหวไหม พอยังอัตภาพให้เป็นไปได้ไหม ท่านมีความสุขดีหรือ มารดาของฉันได้ถามถึงความสุขของท่าน พวกเราปรารถนาให้ท่านมีความสุขทีเดียว(เสือเหลืองได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวกะแพะว่า)

{๑๒๐๐} [๑๒๒๙] นี่แม่แพะเจ้ามาเหยียบหางของเรารังแกเราได้ วันนี้เจ้า สำคัญว่าจะพ้นความตายได้ด้วยการพูดว่าคุณลุงหรือ

(แพะกล่าวว่า)

{๑๒๐๑} [๑๒๓๐] ท่านนั่งผินหน้าไปทางทิศตะวันออก ส่วนฉันมานั่งอยู่ตรงหน้าท่าน ไฉนฉันจะเข้าไปเหยียบหางของท่านซึ่งอยู่เบื้องหลังได้เล่า(เสือเหลืองกล่าวว่า)

{๑๒๐๒} [๑๒๓๑] ทวีปทั้ง ๔ ทั้งมหาสมุทรและภูเขา มีประมาณเท่าใดเรา เอาหางของเราวงที่มีประมาณเท่านั้นไว้หมด เจ้าจะเว้นที่ที่เรา เอาหางวงไว้นั้นได้อย่างไร(แพะกล่าวว่า)

{๑๒๐๓} [๑๒๓๒] ในกาลก่อน พ่อแม่ก็ดี พี่น้องทั้งหลายก็ดี ได้บอกความเรื่องนี้แก่ฉันไว้ว่าหางของผู้ใจร้ายยาว ฉันจึงมาทางอากาศ

(เสือเหลืองกล่าวว่า)

{๑๒๐๔} [๑๒๓๓] นี่แม่แพะ ก็เพราะว่าฝูงเนื้อเห็นเจ้ามาในอากาศ จึงพากันหนี ไปหมด เจ้าทำให้ภักษาหารของเราพินาศหมดแล้ว(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า)

{๑๒๐๕} [๑๒๓๔] เมื่อแม่แพะวิงวอนอยู่อย่างนี้เสือเหลืองผู้มีเลือดเป็นภักษา หารก็ขยํ้าคอแม่แพะแล้ว วาจาสุภาษิตมิได้มีในบุคคลใจร้ายเลย{๑๒๐๖} [๑๒๓๕] เหตุผล ๑ สภาพธรรม ๑ วาจาสุภาษิต ๑ ย่อมไม่มีในผู้ใจร้าย บุคคลพึงพยายามหลีกไปให้พ้นบุคคลผู้ใจร้าย เพราะผู้ใจร้าย นั้นย่อมไม่ยินดีคำสุภาษิตของสัตบุรุษทั้งหลาย

จบ กัจจานิวรรคที่ ๑

รวมชาดกที่มีในอัฏฐกนิบาตนี้ คือ

๑. กัจจานิชาดก ๒. อัฏฐสัททชาดก

๓. สุลสาชาดก ๔. สุมังคลชาดก

๕. คังคมาลชาดก ๖. เจติยราชชาดก

๗. อินทริยชาดก ๘. อาทิตตยชาดก

๙. อัฏฐานชาดก ๑๐. ทีปิชาดก

จบ อัฏฐกนิบาต

๙. นวกนิบาต

๑. คิชฌชาดก (๔๒๗)

ว่าด้วยผู้ไม่ทําตามคำสอนย่อมพินาศ

(พระบรมศาสดาทรงนำอดีตนิทานมาตรัสว่า)

{๑๒๐๗} [๑๒๓๖] ทางบนเขาคิชฌบรรพตชื่อว่าปริสังกุปถะมีมาแต่ดึกดำบรรพ์ แร้งเลี้ยงดูพ่อแม่ผู้ชราอยู่ที่ทางนั้น โดยมากไปเที่ยวหามันข้น งูเหลือมมาให้พ่อแม่เหล่านั้นกิน{๑๒๐๘} [๑๒๓๗] ฝ่ายพ่อรู้ว่าแร้งสุปัตตะผู้ลูกมีปีกแข็งแล้ว มีกำลังมาก กล้าหาญ ชอบบินสูงไปไกล ๆ จึงได้กล่าวสอนลูกว่า

{๑๒๐๙} [๑๒๓๘] ลูกเอ๋ย เมื่อใด เจ้าเห็นแผ่นดินมีทะเลล้อมรอบ กลมดังวงล้อ ลอยอยู่บนนํ้าเหมือนใบบัว เมื่อนั้น เจ้าจงบินกลับเสียจากที่นั้น อย่าบินต่อจากนั้นไปอีก{๑๒๑๐} [๑๒๓๙] แร้งสุปัตตะเป็นสัตว์มีกำลังมาก มีปีกแข็ง บินขึ้นไปถึงอากาศ เบื้องบนด้วยความเร็ว เหลียวกลับมาแลดูภูเขาและป่าไม้ทั้งหลาย{๑๒๑๑} [๑๒๔๐] ก็ได้แลเห็นแผ่นดินมีทะเลล้อมรอบ กลมดังวงล้อเหมือนกับคำ ที่ตนได้ฟังมาจากแร้งผู้พ่อฉะนั้น

{๑๒๑๒} [๑๒๔๑] แร้งสุปัตตะนั้นได้บินล่วงเลยที่นั้นขึ้นไปเบื้องหน้าอีกหัวลม ที่แรงจัดได้ประหารแร้งสุปัตตะผู้มีกำลังมากนั้นแหลกละเอียด ไปแล้ว