๑. กัจจานิชาดก เล่ม ๒๗

๘. อัฏฐกนิบาต

๑. กัจจานิวรรค

๑. กัจจานิชาดก (๕๑๗)

ว่าด้วยแม่ผัวกับลูกสะใภ้

(ท้าวสักกะผู้เป็นพระโพธิสัตว์ตรัสถามนางกัจจานีว่า)

{๑๑๒๑} [๑๑๔๑] ดูก่อนแม่กัจจานี เธอสระผม นุ่งห่มผ้าขาวสะอาด ยกถาด ขึ้นเตากะโหลกผี ยีแป้ง ล้างงา ซาวข้าวสารทำไม ข้าวสุก คลุกงาจักมีไว้ทำอะไร

(นางกัจจานีตอบว่า)

{๑๑๒๒} [๑๑๔๒] ดูก่อนพราหมณ์ข้าวสุกคลุกงาซึ่งหุงสุกดีแล้วนี้จะมีไว้เพื่อ บริโภคเองก็หาไม่ ธรรมะคือการอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่และสุจริต ธรรม ๓ ประการได้ตายไปแล้ว วันนี้ดิฉันจักทำบุญให้ธรรมะ นั้นที่กลางป่าช้า(ท้าวสักกะตรัสว่า)

{๑๑๒๓} [๑๑๔๓] ดูก่อนแม่กัจจานีเธอจงใคร่ครวญเสียก่อนแล้วจึงทำสิ่งที่ ควรทำใครบอกแก่เธอว่าธรรมะได้ตายไปแล้วธรรมะอัน ประเสริฐย่อมไม่ตายในกาลไหน ๆเหมือนท้าวสหัสสนัยน์ เทวราชผู้มีอานุภาพหาผู้เปรียบมิได้

(นางกัจจานีกล่าวว่า)

{๑๑๒๔} [๑๑๔๔] ข้าแต่ท่านผู้ประเสริฐ ในข้อที่ว่าธรรมะได้ตายไปแล้วนี้ ดิฉันคาดเอาด้วยความมั่นใจ ในข้อที่ว่าธรรมะไม่มีตายนี้ ดิฉันยังสงสัย เพราะเดี๋ยวนี้คนที่ชั่วช้ากลับมีความสุข[๑๑๔๕] คือ ลูกสะใภ้ของดิฉันเป็นหมัน นางทุบตีขับไล่ดิฉันแล้วคลอดลูก บัดนี้นางได้เป็นใหญ่ในตระกูลทั้งหมด ส่วนดิฉันถูกทอดทิ้ง ไม่มีที่พึ่ง อยู่แต่ลำพังผู้เดียว(ท้าวสักกะตรัสว่า)

{๑๑๒๕} [๑๑๔๖] เรายังเป็นอยู่ ยังไม่ตาย เรามาที่นี่เพื่อประโยชน์แก่เธอโดย ตรง ลูกสะใภ้คนที่ทุบตีขับไล่เธอแล้วคลอดลูก เราจะทำให้ นางพร้อมกับลูกละเอียดเป็นเถ้าธุลี(นางกัจจานีกล่าวว่า)

{๑๑๒๖} [๑๑๔๗] ข้าแต่ท้าวเทวราช พระองค์ทรงยินดีเสด็จมาในที่นี้เพื่อประโยชน์ แก่หม่อมฉันโดยตรงอย่างนี้ ขอให้หม่อมฉัน ลูกชาย ลูกสะใภ้ และหลานจงยินดีอยู่ร่วมเรือนด้วยกันเถิด(ท้าวสักกะตรัสว่า)

{๑๑๒๗} [๑๑๔๘] ดูก่อนแม่กาติยานี เมื่อเธอยินดีอย่างนั้นก็ตามใจเธอ เธอถึงจะถูกทุบตีขับไล่ก็ไม่ละธรรมะคือเมตตาในพวกเด็กๆ ขอให้เธอ ลูกชาย ลูกสะใภ้ และหลาน จงยินดีอยู่ร่วมเรือนด้วยกันเถิด{๑๑๒๘} [๑๑๔๙] นางกาติยานีกับลูกสะใภ้ได้ยินดีอยู่ร่วมเรือนกันแล้ว ลูกและหลานต่างช่วยกันบำรุงเพราะท้าวสักกเทวราชทรงอนุเคราะห์

๒. อัฏฐสัททชาดก (๔๑๘)

ว่าด้วยพระโพธิสัตว์ทำนายเสียง ๘ อย่าง

(พระดาบสโพธิสัตว์กำหนดรู้เสียงที่พระเจ้าพรหมทัตทรงสดับทั้ง ๘ เสียงด้วยญาณ จึงกราบทูลถึงเสียง ๘ เสียง คือ เสียงนกยางว่า)

{๑๑๒๙} [๑๑๕๐] สระโบกขรณีเป็นมงคลนี้ แต่ก่อนเป็นสระที่ลึก มีนํ้ามาก ปลา ก็มาก เป็นที่อยู่อาศัยของพญานกยาง เป็นที่อยู่แห่งบิดาของเรา บัดนี้นํ้าแห้งขอด วันนี้ถึงพวกเราจะพากันเลี้ยงชีพด้วยกบ จะถูกความหิวบีบคั้นถึงเพียงนี้ ก็จะไม่ทิ้งที่อยู่ไป(เสียงกาว่า)

{๑๑๓๐} [๑๑๕๑] ใครจะทำลายนัยน์ตาข้างที่สองของนายพันธุระผู้มีอาวุธในมือให้แตกได้ ใครจักทำลูกของเรา รังของเรา และตัวเราให้มีความสวัสดีได้

(เสียงแมลงภู่ว่า)

{๑๑๓๑} [๑๑๕๒] ดูก่อนมหาบพิตร เส้นสายของกระพี้ไม้นั้นมีอยู่เท่าใด กระพี้ไม้ ทั้งหมดถูกแมลงภู่เจาะกินสิ้นแล้วเท่านั้น แมลงภู่หมดอาหาร แล้วย่อมไม่ยินดีในไม้แก่น

(เสียงนกดุเหว่าว่า)

{๑๑๓๒} [๑๑๕๓] ไฉนหนอ เราจึงจะจากที่นี่ไปให้พ้นจากราชนิเวศน์เสียได้ มีรัง เป็นของตัวเองที่กิ่งต้นไม้ซึ่งบานสะพรั่ง ทำตัวให้เพลิดเพลิน