๑๑. ปรันตปชาดก เล่ม ๒๗

๑๑. ปรันตปชาดก (๔๑๖)

ว่าด้วยลางบอกความชั่วและภัยที่จะมาถึง

(มหาดเล็กชื่อปรันตปะกราบทูลพระราชเทวีว่า)

{๑๑๑๔} [๑๑๓๔] ความชั่วและภัยจักมาถึงกระหม่อมแน่เพราะตอนนั้นมีคน หรือสัตว์ไม่รู้มาเขย่ากิ่งไม้

(ปุโรหิตคิดถึงภรรยา จึงพรํ่าเพ้อว่า)

{๑๑๑๕} [๑๑๓๕] ความกระสันถึงนางพราหมณีผู้หวาดกลัว ซึ่งอยู่ไม่ไกลนัก จักทำให้เราผอมเหลืองเหมือนกิ่งไม้ทำให้นายปรันตปะผอม เหลืองฉะนั้น{๑๑๑๖} [๑๑๓๖] ภรรยาที่รักของเราอยู่ที่บ้านในพระนครพาราณสี ผู้งดงามไม่มีที่ติ จักเศร้าโศกถึงเรา ความเศร้าโศกจักทำให้นางผอมเหลือง เหมือนกิ่งไม้ทำให้นายปรันตปะผอมเหลืองฉะนั้น{๑๑๑๗} [๑๑๓๗] หางตาที่เจ้าชำเลืองมาก็ดี การที่เจ้ายิ้มแย้มก็ดี เสียงที่เจ้าพูด ก็ดี จักทำเราให้ผอมเหลือง เหมือนกิ่งไม้ทำให้นายปรันตปะผอมเหลืองฉะนั้น(อามาตย์ปรันตปะทูลพระราชกุมารผู้เป็นพระโพธิสัตว์ว่า)

{๑๑๑๘} [๑๑๓๘] เสียงกิ่งไม้นั้นชะรอยจะมาหาท่าน มาบอกท่านแน่แล้ว ผู้ที่เขย่ากิ่งไม้นั้นได้มาบอกเหตุนั้นแน่แล้ว

{๑๑๑๙} [๑๑๓๙] ข้อที่เราผู้โง่เขลาคิดไว้ว่า‘ตอนนั้นมีคนหรือสัตว์ไม่รู้มาเขย่ากิ่งไม้’ ได้มาถึงเราเข้าแล้ว

(พระราชกุมารโพธิสัตว์ตรัสว่า)

{๑๑๒๐} [๑๑๔๐] เจ้าได้รู้อย่างนั้นแล้วยังลวงฆ่าพระชนกของเราแล้วเอากิ่งไม้ ปกปิดไว้ บัดนี้ ภัยจักตกมาถึงท่านบ้างละ

จบ คันธารวรรคที่ ๒

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. คันธารชาดก ๒. มหากปิชาดก

๓. กุมภการชาดก ๔. ทัฬหธรรมชาดก

๕. โสมทัตตชาดก ๖. สุสีมชาดก

๗. โกฏสิมพลีชาดก ๘. ธูมการีชาด

๙. ชาครชาดก ๑๐. กุมมาสปิณฑชาดก

๑๑. ปรันตปชาดก

รวมวรรคในสัตตนิบาตนี้มี ๒ วรรค คือ

๑. กุกกุวรรค ๒. คันธารวรรค

จบ สัตตกนิบาต

๘. อัฏฐกนิบาต

๑. กัจจานิวรรค

๑. กัจจานิชาดก (๕๑๗)

ว่าด้วยแม่ผัวกับลูกสะใภ้

(ท้าวสักกะผู้เป็นพระโพธิสัตว์ตรัสถามนางกัจจานีว่า)

{๑๑๒๑} [๑๑๔๑] ดูก่อนแม่กัจจานี เธอสระผม นุ่งห่มผ้าขาวสะอาด ยกถาด ขึ้นเตากะโหลกผี ยีแป้ง ล้างงา ซาวข้าวสารทำไม ข้าวสุก คลุกงาจักมีไว้ทำอะไร

(นางกัจจานีตอบว่า)

{๑๑๒๒} [๑๑๔๒] ดูก่อนพราหมณ์ข้าวสุกคลุกงาซึ่งหุงสุกดีแล้วนี้จะมีไว้เพื่อ บริโภคเองก็หาไม่ ธรรมะคือการอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่และสุจริต ธรรม ๓ ประการได้ตายไปแล้ว วันนี้ดิฉันจักทำบุญให้ธรรมะ นั้นที่กลางป่าช้า(ท้าวสักกะตรัสว่า)

{๑๑๒๓} [๑๑๔๓] ดูก่อนแม่กัจจานีเธอจงใคร่ครวญเสียก่อนแล้วจึงทำสิ่งที่ ควรทำใครบอกแก่เธอว่าธรรมะได้ตายไปแล้วธรรมะอัน ประเสริฐย่อมไม่ตายในกาลไหน ๆเหมือนท้าวสหัสสนัยน์ เทวราชผู้มีอานุภาพหาผู้เปรียบมิได้