พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · คันธารวรรค
๑๑. ปรันตปชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๑๔–๑๑๒๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๑ ในคันธารวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๑๖. ปรนฺตปชาตก (๑๑)
๑๑. ปรันตปชาดก (๔๑๖)
ว่าด้วยปรันตปะมหาดเล็ก
(มหาดเล็กชื่อปรันตปะกราบทูลพระราชเทวีว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต คันธารวรรค ปรันตปชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๘๐–๑๘๐ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๘๒–๒๘๔
อาคมิสฺสติ เม ปาปํ อาคมิสฺสติ เม ภยํ
ตทา หิ จลิตา สาขา มนุสฺเสน มิเคน วา.
บาปคงจะมาถึงข้าพระองค์ ภัยคงจะมาถึงข้าพระองค์
เพราะในคราวนั้น คนหรือสัตว์ได้ทำกิ่งไม้ให้ไหว
(ปุโรหิตคิดถึงภรรยา จึงบ่นเพ้อว่า)
ภีรุยา นูน เม กาโม อวิทูเร วสนฺติยา
กริสฺสติ กิสํ ปณฺฑุํ สาว สาขา ปรนฺตปํ.
ความกระสันของข้าพเจ้ากับหญิงผู้หวาดกลัวซึ่งอยู่ไม่ไกล
จักทำให้ข้าพเจ้าผอมเหลืองแน่
เหมือนกิ่งไม้ทำให้เจ้าปรันตปะผอมเหลือง
โสจยิสฺสติ มํ กนฺตา คาเม วสมนินฺทิตา
กริสฺสติ กิสํ ปณฺฑุํ สาว สาขา ปรนฺตปํ.
แม่กานดาผู้มีความงามหาที่ติมิได้
อยู่ในบ้านก็ยังจักทำให้ข้าพเจ้าเศร้าโศก
จักกระทำให้ข้าพเจ้าผอมเหลือง
เหมือนกิ่งไม้ทำให้เจ้าปรันตปะผอมเหลือง
ตยา มํ หสิตาปงฺคิ (๑) มิหิตานิ (๒) ภณิตานิ จ
กิสํ ปณฺฑุํ กริสฺสนฺติ สาว สาขา ปรนฺตปํ.
- ๑ฉ.ม. อสิตาปงฺคิ
- ๒ฉ.ม. สิตานิ
หางตาที่หยาดเยิ้มซึ่งเจ้าหล่อนชำเลืองมา
การยิ้มและการเจรจา
จักกระทำให้ข้าพเจ้าผอมเหลือง
เหมือนกิ่งไม้ทำให้เจ้าปรันตปะผอมเหลือง
(ปรันตปะกล่าวกับพระกุมารว่า)
อคมา นูน โส สทฺโท อสํสิ นูน โส ตว
อกฺขาตํ นูน ตํ เตน โย ตํ สาขมกมฺปยิ.
เสียงนั้นได้มาแน่แล้ว
เสียงนั้นได้บอกแก่ท่านแน่แล้ว
ผู้ที่สั่นกิ่งไม้นั้นได้บอกเหตุนั้นแน่
อิทํ โข ตํ สมาคมฺม มม พาลสฺส จินฺติตํ
ตทา หิ จลิตา สาขา มนุสฺเสน มิเคน วา.
สิ่งที่เราผู้เป็นคนโง่คิดแล้วว่า
ก็ในคราวนั้น คนหรือสัตว์ได้ทำกิ่งไม้ให้ไหว
สิ่งนี้แลได้มาถึงแล้ว
(พระกุมารตรัสว่า)
ตเถว ตฺวํ อเวเทสิ อวญฺจิ (๑) ปิตรํ มม
หนฺตฺวา สาขาหิ ฉาเทนฺโต อาคมิสฺสติ เม ภยนฺติ.
ปรนฺตปชาตกํ เอกาทสมํ. คนฺธารวคฺโค ทุติโย. ตสฺสุทฺทานํ
วรคาม มหากปิ ภคฺคว จ
ทฬฺหธมฺม สกุญฺช ร เกสวโร
อุรโค วิธุโร ปุน ชาครตํ
อถ โกสลาธิป ปรนฺตป จาติ.
อถ วคฺคุทฺทานํ
อถ สตฺตนิปาตมฺหิ วคฺคํ เม ภณโต สุณ
กุกฺกุ จ ปุน คนฺธาโร เทฺว จ วุตฺตา มเหสินาติ.
สตฺตกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ.
- ๑ม. อวชฺฌิ
เจ้าได้สำนึกแล้วซิว่า ตามที่เจ้าได้ฆ่าพ่อของเรา
เอากิ่งไม้ปิดไว้คอยระแวงอยู่ว่า ภัยจักมาถึงตัวเรา
ปรันตปชาดกที่ ๑๑ จบ
คันธารวรรคที่ ๒ จบ
รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. คันธารชาดก ๒. มหากปิชาดก
๓. กุมภการชาดก ๔. ทัฬหธัมมชาดก
๕. โสมทัตตชาดก ๖. สุสีมชาดก
๗. โกฏสิมพลิชาดก ๘. ธูมการิชาดก
๙. ชาครชาดก ๑๐. กุมมาสปิณฑิชาดก
๑๑. ปรันตปชาดก
รวมวรรคที่มีในนิบาตนี้ คือ
๑. กุกกุวรรค ๒. คันธารวรรค
สัตตกนิบาต จบ
จบ ๑๑. ปรันตปชาดก