๖. ทธิวาหนชาดก เล่ม ๒๗

๕. อนภิรติชาดก (๑๘๕)

ว่าด้วยจิตขุ่นมัวและไม่ขุ่นมัว

(อาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ถามมาณพผู้เป็นศิษย์ถึงสาเหตุที่มนต์ เสื่อมไปแล้วกล่าวว่า)

{๒๑๙} [๒๑๙] เมื่อน้ำขุ่นมัว ไม่ใส บุคคลย่อมไม่เห็นหอยกาบ หอยโข่ง กรวด ทราย และฝูงปลาได้ ฉันใด เมื่อจิตขุ่นมัว บุคคลก็ย่อมไม่เห็น ประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่นได้ ฉันนั้น{๒๒๐} [๒๒๐] เมื่อนํ้าไม่ขุ่นมัว ใส บุคคลย่อมเห็นหอยกาบ หอยโข่ง กรวด ทราย และฝูงปลาได้ ฉันใด เมื่อจิตไม่ขุ่นมัว บุคคลก็ย่อมเห็น ประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่นได้ ฉันนั้น

๖. ทธิวาหนชาดก (๑๘๖)

ว่าด้วยความสำคัญของการอยู่ร่วมกัน

(พระเจ้าทธิวาหนะตรัสถามว่า)

{๒๒๑} [๒๒๑] แต่ก่อนร่อนชะไร มะม่วงต้นนี้บริบูรณ์ด้วยสี กลิ่น และรส ได้รับการบำรุงอยู่แหมือน <*> เดิม แต่เหตุไรจึงมีผลขมไปเล่า

(อำมาตย์โพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๒๒๒} [๒๒๒] ข้าแต่พระเจ้าทธิวาหนะมะม่วงของพระองค์มีต้นสะเดาราย ล้อมอยู่ รากกับรากเกี่ยวพันกัน กิ่งกับกิ่งเกี่ยวประสานกัน เหตุ ที่อยู่ร่วมกันกับต้นสะเดาที่มีรสขม มะม่วงจึงมีผลขมไปด้วย

๗. จตุมัฏฐชาดก (๑๘๗)

ว่าด้วยผู้เลวทราม ๔ อย่าง

(รุกขเทวดาโพธิสัตว์สนทนากับพญาหงส์ว่า)

{๒๒๓} [๒๒๓] ท่านทั้งหลายพากันขึ้นไปบนค่าคบที่สูงอยู่ในที่ลับแล้วคุยกัน เชิญท่านลงมาคุยกันในที่ต่ำเถิด พญาเนื้อจักได้ฟังบ้าง

(เมื่อลูกหงส์ ๒ ตัวรังเกียจสุนัขจิ้งจอกบินกลับไป รุกขเทวดาโพธิสัตว์ จึงกล่าวกะสุนัขจิ้งจอกว่า)

{๒๒๔} [๒๒๔] ในข้อที่ครุฑกับครุฑคุยกัน เทวดากับเทวดาคุยกัน จะมีประโยชน์ อะไรแก่สุนัขจิ้งจอกเลวทราม ๔ อย่าง เล่า เข้าโพรงไปเสียเถิด เจ้าสุนัขจิ้งจอกเอ๋ย

๘. สีหโกตถุกชาดก (๑๘๘)

ว่าด้วยตัวเหมือนราชสีห์แต่เสียงไม่เหมือน

(ลูกของราชสีห์โพธิสัตว์ได้ยินเสียงลูกสุนัขจิ้งจอก จึงถามว่า)

{๒๒๕} [๒๒๕] ราชสีห์ตัวนั้น นิ้วก็นิ้วราชสีห์ เล็บก็เล็บราชสีห์ ยืนก็ยืนด้วย เท้าราชสีห์มีอยู่ตัวเดียวในหมู่ราชสีห์ที่บรรลือด้วยเสียงอีก อย่างหนึ่ง