๑. วรรณาโรหชาดก เล่ม ๒๗

๒. วัณณาโรหวรรค

๑. วัณณาโรหชาดก (๓๖๑)

ว่าด้วยลักษณะของมิตรแท้

(เสือโคร่งเข้าไปถามพญาราชสีห์ว่า)

{๗๕๓} [๗๖๑] ท่านผู้มีเขี้ยวงาม ท่านกล่าวว่า ‘เสือโคร่งสุพาหุนี้มีลักษณะ วรรณะ ชาติกำเนิด กำลังกาย และกำลังความเพียร ไม่ดีไปกว่าเรา’

(พญาราชสีห์ตอบว่า)

{๗๕๔} [๗๖๒] เพื่อนสุพาหุท่านกล่าวว่า ‘ราชสีห์ผู้มีเขี้ยวงามมีลักษณะ วรรณะ ชาติกำเนิด กำลังกาย และกำลังความเพียรไม่ดีไปกว่าเรา’

{๗๕๕} [๗๖๓] เพื่อนสุพาหุ ถ้าท่านจะประทุษร้ายเราผู้อยู่อย่างนี้บัดนี้ เราก็ไม่ยินดีที่จะอยู่ร่วมกับท่านต่อไป

{๗๕๖} [๗๖๔] ผู้ใดเชื่อฟังคำของคนอื่นเป็นจริงเป็นจัง ผู้นั้นต้องพลันแตก จากมิตร และต้องประสบเวรเป็นอันมาก

{๗๕๗} [๗๖๕] ผู้ใดไม่ยอมเผลอตัว มุ่งความแตกร้าว จ้องจับผิดเป็นประจำ ผู้นั้นไม่ชื่อว่าเป็นมิตร แต่บุคคลนอนใจได้ในผู้ใดเหมือนบุตร นอนแนบอกมารดา และผู้ใดอันผู้อื่นยุให้แตกแยกไม่ได้ ผู้นั้น ชื่อว่ามิตรแท้

๒. สีลวีมังสชาดก [๓๖๒)

ว่าด้วยศีลประเสริฐกว่าสุตะ

(พราหมณ์โพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)

{๗๕๘} [๗๖๖] ข้าพระองค์มีความสงสัยว่าศีลประเสริฐหรือสุตะประเสริฐ ศีล เท่านั้นประเสริฐกว่าสุตะ ข้าพระองค์ไม่มีความสงสัยแล้ว{๗๕๙} [๗๖๗] ทั้งชาติกำเนิดและวรรณะก็ปล่าประโยชน์นัยว่าศีลเท่านั้น ประเสริฐที่สุดสุตะของบุคคลผู้ไม่ประกอบด้วยศีลก็ไม่มีประโยชน์{๗๖๐} [๗๖๘] กษัตริย์และแพศย์ผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม ไม่อาศัยธรรม คนทั้ง ๒ ประเภทนั้นละโลกนี้ไปแล้วย่อมเข้าถึงทุคติ

{๗๖๑} [๗๖๙] กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร คนจัณฑาล และคนเก็บขยะ ประพฤติธรรมในธรรมวินัยนี้แล้วย่อมเป็นผู้เสมอกันในไตรทิพย์{๗๖๒} [๗๗๐] พระเวท ชาติกำเนิด แม้พวกพ้องก็ไม่สามารถจะให้อิสริยยศ หรือความสุขในภพหน้าได้ ส่วนศีลของตนเองที่บริสุทธิ์ดีแล้ว ย่อมนำความสุขมาให้ในภพหน้าได้

๓. หิริชาดก (๓๖๓)

ว่าด้วยลักษณะของผู้เป็นเพื่อนแท้และมิใช่เพื่อน

(เศรษฐีชาวพระนครพาราณสีโพธิสัตว์บอกแก่คนทั้งหลายว่า)

{๗๖๓} [๗๗๑] ผู้ใดปราศจากความละอายรังเกียจความเป็นเพื่อน พูดแต่ปากว่าเราเป็นเพื่อนของท่าน แต่ไม่เคยเอื้อเฟื้อทำการงานอะไรที่ดี กว่าให้ พึงรู้เถิดว่าผู้นั้นมิใช่เพื่อนแท้ของเรา