๑๐. ปลาสชาดก เล่ม ๒๗

หํโส ปลาสมวจ นิโคฺรโธ สมฺม ชายติ

องฺกสฺมึ เต นิสินฺโนว โส เต มมฺมานิ เฉชฺชติ ๑ ฯ

พระยาหงส์ได้กล่าวกะปลาสเทวดาว่า ดูกรสหาย ต้นไทรเกิดติดอยู่ที่ค่าคบของท่านแล้ว มันเจริญขึ้นแล้ว จะตัดชีวิตของท่านเสีย.

วฑฺฒตาเมว นิโคฺรโธ ปติฏฺฐสฺส ภวามหํ

ยถา ปิตา จ มาตา จ เอวเมโส ๒ ภวิสฺสติ ฯ

ข้าพเจ้าจะเป็นที่พึ่งทำต้นไทรให้เจริญขึ้น ต้นไทรนี้จักเป็นที่พึ่งของข้าพเจ้า เหมือนมารดาบิดา เป็นที่พึ่งของบุตรแล้ว บุตรกลับเป็นที่พึ่งของมารดาบิดา ฉะนั้น.

ยํ ตฺวํ องฺกสฺมึ วฑฺเฒสิ ขีรรุกฺขํ ภยานกํ

อามนฺต โข ตํ คจฺฉาม วุฑฺฒิมสฺส น รุจฺจติ ฯ

เหตุใดท่านจึงให้ต้นไม้ที่น่าหวาดเสียวดุจข้าศึก เจริญขึ้นอยู่ที่ค่าคบ เหตุนั้นข้าพเจ้าบอกท่านแล้วจะไป ความเจริญแห่งต้นไทรนั้น ข้าพเจ้าไม่ชอบใจเลย.

อิทานิ โข มํ ภายติ ๓ มหาเนรุนิทสฺสนํ

หํสสฺส อนภิญฺญาย มหา เม ภยมาคตํ ฯ

บัดนี้ ต้นไทรนี้ทำให้เราน่าหวาดเสียวภัยอันใหญ่หลวง ได้มาถึงเราเพราะไม่รู้สึกถึงคำ อันใหญ่หลวงของพระยาหงส์ ซึ่งควรเปรียบด้วยขุนเขาสิเนรราช.

น ตสฺส วุฑฺฒิ กุสลปฺปสตฺถา

โย วฑฺฒมาโน ฆสเต ปติฏฺฐํ

ตสฺสูปโรธํ ปริสงฺกมาโน

ปตารยี มูลวธาย ธีโรติ ฯ

ปลาสชาตกํ ทสมํ ฯ

วณฺณาโรหวคฺโค ทุติโย ๔ ฯ

_______________

๑ ม. เฉจฺฉติ ฯ ๒ ม. เอวํ เม โส ฯ ๓ ม. ภาเยติ ฯ ๔ อิธ ตสฺสุทฺทานํ

ตติยวคฺคาวสาเน สโมหิตํ ฯ

ผู้ใด เมื่อกำลังเจริญอยู่ กระทำที่พึ่งอาศัยให้พินาศไปเสีย ความเจริญของผู้นั้น ท่านผู้ฉลาดไม่สรรเสริญ นักปราชญ์รังเกียจความพินาศของผู้นั้น จึงเพียรพยายามที่จะตัดรากเหง้าเสีย.

จบ ปลาสชาดกที่ ๑๐.

จบ วรรณาโรหวรรคที่ ๒.

_________________

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. วรรณาโรหชาดก ๒. สีลวีมังสชาดก

๓. หิริชาดก ๔. ขัชโชปนกชาดก

๕. อหิตุณฑิกชาดก ๖. คุมพิยชาดก

๗. สาลิยชาดก ๘. ตจสารชาดก

๙. มิตตวินทุกชาดก ๑๐. ปลาสชาดก