๘. มหาโมรชาดก เล่ม ๒๗

๘. มหาโมรชาดก (๔๙๑)

ว่าด้วยเหตุที่พญานกยูงพ้นจากบ่วง

(พญานกยูงโพธิสัตว์ร้องขอชีวิตว่า)

{๑๙๖๑} [๒๐๗๒] ดูก่อนสหาย ก็ถ้าท่านจับข้าพเจ้าเพราะเหตุที่ต้องการทรัพย์แล้ว ท่านอย่าฆ่าข้าพเจ้าเลย จงจับข้าพเจ้าเป็น ๆ แล้วนำไปถวาย พระราชาเถิด เข้าใจว่าท่านจะได้ทรัพย์ไม่ใช่น้อยเลย(บุตรนายพรานปลอบว่า)

{๑๙๖๒} [๒๐๗๓] เราผูกสอดลูกธนูใส่เข้าในแล่งมิได้หมายใจว่าจะฆ่าท่าน ในวันนี้เลย แต่เราจักตัดบ่วงที่ผูกรัดเท้าให้ ท่านพญานกยูง ท่านจงไปตามสบายเถิด(พญานกยูงโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๙๖๓} [๒๐๗๔] ท่านสู้เพียรดักข้าพเจ้ามานานถึง ๗ ปี สู้อดกลั้นความหิวกระหาย ทั้งกลางคืนและกลางวันเมื่อเป็นเช่นนั้นท่านปรารถนา จะปล่อยข้าพเจ้าผู้ติดบ่วงเสียจากบ่วงเพื่ออะไร[๒๐๗๕] วันนี้ท่านงดเว้นจากปาณาติบาตหรือ หรือว่าท่านให้อภัย ในสัตว์ทั้งปวงแล้ว ท่านจึงปรารถนาจะปล่อยข้าพเจ้าผู้ติดบ่วง ออกจากบ่วงไป(บุตรนายพรานถามว่า)

{๑๙๖๔} [๒๐๗๖] ดูก่อนพญานกยูง ช่วยบอกหน่อยเถิด ผู้ใดงดเว้นจากปาณาติบาต และให้อภัยในสัตว์ทั้งปวง ข้าพเจ้าขอถามความข้อนั้นกะท่าน ว่าผู้นั้นจุติจากโลกนี้ไปแล้วจะได้ความสุขอะไร

(พญานกยูงโพธิสัตว์ตอบว่า)

{๑๙๖๕} [๒๐๗๗] ข้าพเจ้าขอบอกว่าผู้ใดงดเว้นจากปาณาติบาตและให้อภัย ในสัตว์ทั้งปวงได้ ผู้นั้นย่อมได้รับการสรรเสริญในปัจจุบันทันตา และหลังจากตายไปย่อมไปสู่สุวรรค์

(บุตรนายพรานกล่าวว่า)

{๑๙๖๖} [๒๐๗๘] สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวว่า ‘เทวดาทั้งหลายไม่มีชีวิต ย่อมเข้าถึงความเสื่อมสิ้นไปในโลกนี้เท่านั้นผลของกรรมดี และกรรมชั่วก็เหมือนกัน’ และยังกล่าวว่า‘ทานอันคนโง่บัญญัติไว้’ ข้าพเจ้าเชื่อถ้อยคำของพระอรหันต์เหล่านั้น ฉะนั้น จึงได้เบียดเบียนนกทั้งหลาย(พญานกยูงโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๙๖๗} [๒๐๗๙] ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ทั้งสองซึ่งเห็นกันได้ง่าย ๆ ย่อมส่องสว่างไปในท้องฟ้าดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ทั้งสองนั้นอยู่ ในโลกนี้หรือในโลกอื่นสมณพราหมณ์เหล่านั้นกล่าวถึง ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ในมนุษยโลกอย่างไรหรือ(บุตรนายพรานกล่าวว่า)

{๑๙๖๘} [๒๐๘๐] ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ทั้งสองซึ่งเห็นกันได้ง่าย ๆ ย่อมส่องสว่างไปในอากาศดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ทั้งสองนั้นมีอยู่ ในโลกอื่น ไม่มีในโลกนี้ สมณพราหมณ์เหล่านั้นกล่าวถึง ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ว่าเป็นเทวดาในมนุษยโลก

(พญานกยูงโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๙๖๙} [๒๐๘๑] สมณพราหมณ์เหล่าใดมีวาทะว่าหาเหตุมิได้ (อเหตุกวาท) ไม่กล่าวถึงกรรม ไม่กล่าวถึงผลแห่งกรรมดีกรรมชั่ว และกล่าว ถึงทานว่าคนโง่บัญญัติไว้ สมณพราหมณ์เหล่านั้นเป็นผู้มีวาทะ เลวทราม ถูกกำจัดเสียแล้วด้วยการพยากรณ์นี้แหละ(บุตรนายพรานกำหนดได้แล้ว จึงกล่าวว่า)

{๑๙๗๐} [๒๐๘๒] คำของท่านนี้เป็นคำจริงแท้ทีเดียว ไฉนทานจะไม่พึงมีผลเล่า ผลแห่งกรรมดีกรรมชั่วก็เหมือนกัน ไฉนจะไม่มีผล อนึ่ง ทานนี้จะว่าคนโง่บัญญัติขึ้นอย่างไรได้

[๒๐๘๓] ดูก่อนพญานกยูง ข้าพเจ้าจะทำอย่างไร จะทำอะไร ประพฤติ อะไร คบหาสมาคมอะไร ด้วยตปคุณอะไร ข้าพเจ้าจะไม่ ต้องไปตกนรกได้อย่างไร ขอท่านจงบอกเนี้อความนี้แก่ข้าพเจ้า ด้วยเถิด(พญานกยูงโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๑๙๗๑} [๒๐๘๔] บนผืนแผ่นดินนี้ มีสมณะพวกหนึ่งซึ่งนุ่งห่มผ้าย้อมด้วยนํ้าฝาด ไม่มีเหย้าเรือน เที่ยวไปบิณฑบาตในเวลาเช้าในกาล เว้นจาก การเที่ยวไปในเวลาวิกาล เป็นผู้สงบระงับ

[๒๐๘๕] ท่านจงเข้าไปหาสมณะเหล่านั้นในเวลาอันควร ณ ที่นั้น แล้ว จงถามข้อความตามความพอใจของท่านสมณะเหล่านั้นก็จะ ชี้แจงประโยชน์โลกนี้และโลกหน้าให้แก่ท่านตามความรู้ความ เห็นของตน

(พระปัจเจกพุทธเจ้า เปล่งอุทานว่า)

{๑๙๗๒} [๒๐๘๖] ความเป็นนายพรานนี้เราละได้แล้ว เหมือนงูลอกคราบเก่าของตนทิ้งไป หรือเหมือนต้นไม้ที่เขียวชะอุ่มผลัดใบเหลืองทิ้งไปฉะนั้น วันนี้เราละความเป็นนายพรานได้แล้ว{๑๙๗๓} [๒๐๘๗] อนึ่ง มีนกที่เราขังไว้ในที่อยู่หลายร้อยตัว วันนี้เราให้ชีวิตแก่นกเหล่านั้น ขอนกเหล่านั้นจงพ้นจากการกักขังไปสู่สถานที่อยู่เดิมของตนเถิด(พระบรมศาสดาตรัสสรุปว่า)

{๑๙๗๔} [๒๐๘๘] นายพรานถือบ่วงเที่ยวไปในราวป่าเพื่อดักพญานกยูงผู้เรืองยศ ครั้นดักพญานกยูงผู้เรืองยศได้แล้วก็ได้พ้นจากทุกข์เหมือนเรา พ้นแล้วฉะนั้น

๙. ตัจฉสูกรชาดก (๔๙๒)

ว่าด้วยหมูพร้อมใจกันสู้เสือ

(สุกรตัจฉะพบฝูงสุกรในป่าเข้าก็ดีใจ จึงกล่าวว่า)

{๑๙๗๕} [๒๐๘๙] ข้าพเจ้าเที่ยวตามหาหมู่ญาดิตามภูเขาและราวป่าทั้งหลาย ค้นหา ญาติมากมาย ข้าพเจ้าพบหมู่ญาตินั้นแล้ว

[๒๐๙๐] รากไม้และผลไม้นี้ก็มีมากมาย ภักษาหารนี้ก็มีไม่น้อย ทั้งห้วย ละหานนี้ก็น่ารื่นรมย์ คงเป็นที่อยู่สุขสบาย