๕. โสมทัตตชาดก เล่ม ๒๗

๕. โสมทัตตชาดก (๔๑๐)

ว่าด้วยความเศร้าโศกถึงผู้เป็นที่รัก

(ดาบสกลับมาไม่พบลูกช้าง จึงคร่ำครวญว่า)

{๑๐๗๒} [๑๐๘๕] แต่ก่อน พ่อช้างพลายโสมทัตเคยออกมาต้อนรับเราผู้กลับจาก ป่าแต่ที่ไกล บัดนี้ไปไหนเสียเล่า เราจึงไม่เห็น{๑๐๗๓} [๑๐๘๖] โธ่เอ๋ย นี่พ่อโสมทัตนั้นแน่แล้ว มานอนตายอยู่ที่พื้นแผ่นดิน ดังหน่อเถาย่านทรายที่ถูกเด็ดทิ้งฉะนั้น พ่อโสมทัตชาติกุญชร ตายเสียแล้วหนอ(ท้าวสักกะผู้เป็นพระโพธิสัตว์ตรัสกะดาบสว่า)

{๑๐๗๔} [๑๐๘๗] การที่ท่านมาเศร้าโศกถึงผู้ที่ตายไปแล้วนั้นไม่เป็นการดีแก่ท่าน ผู้ออกบวชเป็นสมณะที่พ้นวิเศษแล้วเลย

(ดาบสกล่าวว่า)

{๑๐๗๕} [๑๐๘๘] ท่านท้าวสักกะ มนุษย์หรือสัตว์ดิรัจฉานก็ตามเมื่ออยู่ร่วมกัน ย่อมจะเกิดความรักกันฝังอยู่ในใจได้ อาตมาจึงไม่อาจที่จะไม่เศร้าโศกถึง ผู้ที่เป็นที่รักนั้นได้(ท้าวสักกะตรัสว่า)

{๑๐๗๖} [๑๐๘๙] เหล่าสัตว์ที่ร้องไห้รำพัน เพ้อถึงผู้ที่ตายไปแล้วก็จะต้อง ตายเหมือนกัน ดูก่อนฤๅษี เพราะเหตุนั้น ท่านอย่าร้องไห้ไปเลย สัตบุรุษกล่าวถึงการร้องไห้ถึงผู้ที่ตายไปแล้วว่าเปล่าประโยชน์

{๑๐๗๗} [๑๐๙๐] ดูก่อนท่านผู้ประเสริฐ ถ้าคนที่ตายล่วงลับไปแล้วจะพึงลุกขึ้น มาบุคคลผู้ตายไปแล้วจะพึงกลับมาได้เพราะการร้องไห้แล้ว ไซร้เราทั้งหมดก็มาประชุมกันแล้วร้องไห้ถึงญาติของกันและ กันเถิด(ดาบสกล่าวสรรเสริญท้าวสักกะว่า)

{๑๐๗๘} [๑๐๙๑] มหาบพิตรมารดอาตมาผู้เร่าร้อนให้สงบ ยังความกระวนกระวาย ทั้งปวงให้ดับไป เหมือนใช้นํ้ารดไฟที่ติดเปรียงให้ดับไปฉะนั้น

[๑๐๙๒] <*> ลูกศรคือความโศกเศร้าที่อยู่ในใจของอาตมาก็ถูกมหาบพิตรผู้ บรรเทาความโศกเศร้าถึงลูกชายของอาตมาผู้ถูกความโศกเศร้า ครอบงำถอนขึ้นแล้ว[๑๐๙๓] <*> ดูก่อนท่านท้าววาสวะอาตมาผู้ถอนลูกศรคือความโศกเศร้า ขึ้นได้แล้ว เป็นผู้ปราศจากความโศกเศร้า ไม่ขุ่นมัว จะไม่โศกเศร้า ไม่ร้องไห้ต่อไปเพราะได้ฟังคำของมหาบพิตร

๖. สุสีมชาดก (๔๑๑)

ว่าด้วยพระเจ้าสุสีมะออกผนวช

(พระเจ้าสุสีมะโพธิสัตว์ทรงเห็นพระเกศาหงอก จึงเตือนตนเองว่า)

{๑๐๗๙} [๑๐๙๔] เมื่อก่อนผมสีดำเกิดบนศีรษะตามที่เหมาะสมดูก่อนสุสีมะ วันนี้ท่านเห็นผมเหล่านั้นกลายเป็นสีขาวแล้วจงประพฤติธรรมเถิด เวลานี้เป็นเวลาที่สมควรจะประพฤติพรหมจรรย์แล้ว