๕. โสมทัตตชาดก เล่ม ๒๗

โย มํ ปุเร ปจฺจุเทติ (๑) อรญฺเญ ทูรมายโต

โส น ทิสฺสติ มาตงฺโค โสมทตฺโต กุหึ คโต.

เมื่อก่อน โสมทัตพ่อช้างน้อยมีอัธยาศัยกว้างขวาง

มาต้อนรับเราแต่ไกลในป่า

วันนี้หายไปไหน จึงไม่เห็น

อยํ วา โส มโต เสติ อลฺลปิตํว วิจฺฉิโต (๑)

ภูมฺยา นิปติโต เสติ อมรา วต กุญฺชโร.

ช้างเชือกที่นอนตายเหมือนยอดเถาย่านทราย

ที่ถูกเด็ดทิ้งคือเจ้าโสมทัตนี้เอง

เจ้ากุญชรล้มลงนอนที่พื้นดินตายเสียแล้วหนอ

(ท้าวสักกะตรัสกับดาบสว่า)

อนคาริยุเปตสฺส วิปฺปมุตฺตสฺส เต สโต

สมณสฺส น ตํ สาธุ ยํ เปตมนุโสจสิ.

การที่ท่านบวชเป็นสมณะพ้นจากการครองเรือนไปแล้ว

ยังมัวเศร้าโศกถึงผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว ไม่เป็นการดีเลย

(ดาบสกล่าวกับท้าวสักกะว่า)

สํวาเสน หเว สกฺก มนุสฺสสฺส มิคสฺส วา

หทเย ชายติ เปมํ น ตํ สกฺกา อโสจิตุํ.

ท้าวสักกะ เพราะการอยู่ร่วมกันแล

ความรักจึงเกิดในหทัยของมนุษย์หรือของเนื้อ

อาตมาจึงไม่สามารถที่จะไม่เศร้าโศกถึงลูกเนื้อนั้นได้

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

มตํ มริสฺสํ โรทนฺติ เย รุทนฺติ ลปนฺติ จ

ตสฺมา ตฺวํ อิสิ มา โรทิ โรทิตํ โมฆมาหุ สนฺโต.

ชนเหล่าใดร้องไห้ บ่นเพ้อ รำพัน

ถึงคนที่ตายแล้วและคนที่จะตาย

สัตบุรุษทั้งหลายกล่าวการร้องไห้ว่าเปล่าประโยชน์

ท่านฤๅษี เพราะฉะนั้น ท่านอย่าร้องไห้ไปเลย

กนฺทิเตน หเว พฺรเหฺม มโต เปโต สมุฏฺฐเห

สพฺเพ สงฺคมฺม โรทาม อญฺญมญฺญสฺส ญาตเก.

พราหมณ์ สัตว์ที่ตายละโลกนี้ไปแล้ว

จะพึงลุกขึ้นได้เพราะการร้องไห้

เราทุกคนก็คงมาประชุมกันร้องไห้ถึงหมู่ญาติของกันและกัน

(ดาบสกล่าวสดุดีท้าวสักกะว่า)

อาทิตฺตํ วต มํ สนฺตํ ฆตสิตฺตํว ปาวกํ

วารินา วิย โอสิญฺจํ สพฺพํ นิพฺพาปเย ทรํ.

พระองค์ช่วยระงับอาตมาผู้เร่าร้อนให้สงบ

ดับความกระวนกระวายทั้งหมดได้

เหมือนคนเอาน้ำราดดับไฟที่ติดเปรียง

อพฺพูฬฺหํ (๑) วต เม สลฺลํ ยมาสิ หทยสฺสิตํ

โย เม โสกปเรตสฺส ปุตฺตโสกํ อปานุทิ.

พระองค์ได้บรรเทาความเศร้าโศกถึงบุตรของอาตมา

ผู้กำลังเศร้าโศก ชื่อว่าได้ช่วยถอนลูกศรคือความเศร้าโศก

ซึ่งเสียบหัวใจของอาตมาขึ้นได้แล้วหนอ

โสหํ อพฺพูฬฺหสลฺโลสฺมิ วีตโสโก อนาวิโล

น โสจามิ น โรทามิ ตว สุตฺวาน วาสวาติ.

โสมทตฺตชาตกํ ปญฺจมํ.

ท้าววาสวะ อาตมาซึ่งพระองค์ช่วยถอนลูกศร

คือความเศร้าโศกขึ้นได้แล้วเป็นผู้ปราศจากความเศร้าโศก

ไม่มีความขุ่นมัว จึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้

เพราะได้ฟังคำของพระองค์

โสมทัตตชาดกที่ ๕ จบ