๖. สุสีมชาดก เล่ม ๒๗

{๑๐๗๗} [๑๐๙๐] ดูก่อนท่านผู้ประเสริฐ ถ้าคนที่ตายล่วงลับไปแล้วจะพึงลุกขึ้น มาบุคคลผู้ตายไปแล้วจะพึงกลับมาได้เพราะการร้องไห้แล้ว ไซร้เราทั้งหมดก็มาประชุมกันแล้วร้องไห้ถึงญาติของกันและ กันเถิด(ดาบสกล่าวสรรเสริญท้าวสักกะว่า)

{๑๐๗๘} [๑๐๙๑] มหาบพิตรมารดอาตมาผู้เร่าร้อนให้สงบ ยังความกระวนกระวาย ทั้งปวงให้ดับไป เหมือนใช้นํ้ารดไฟที่ติดเปรียงให้ดับไปฉะนั้น

[๑๐๙๒] <*> ลูกศรคือความโศกเศร้าที่อยู่ในใจของอาตมาก็ถูกมหาบพิตรผู้ บรรเทาความโศกเศร้าถึงลูกชายของอาตมาผู้ถูกความโศกเศร้า ครอบงำถอนขึ้นแล้ว[๑๐๙๓] <*> ดูก่อนท่านท้าววาสวะอาตมาผู้ถอนลูกศรคือความโศกเศร้า ขึ้นได้แล้ว เป็นผู้ปราศจากความโศกเศร้า ไม่ขุ่นมัว จะไม่โศกเศร้า ไม่ร้องไห้ต่อไปเพราะได้ฟังคำของมหาบพิตร

๖. สุสีมชาดก (๔๑๑)

ว่าด้วยพระเจ้าสุสีมะออกผนวช

(พระเจ้าสุสีมะโพธิสัตว์ทรงเห็นพระเกศาหงอก จึงเตือนตนเองว่า)

{๑๐๗๙} [๑๐๙๔] เมื่อก่อนผมสีดำเกิดบนศีรษะตามที่เหมาะสมดูก่อนสุสีมะ วันนี้ท่านเห็นผมเหล่านั้นกลายเป็นสีขาวแล้วจงประพฤติธรรมเถิด เวลานี้เป็นเวลาที่สมควรจะประพฤติพรหมจรรย์แล้ว

(พระราชเทวีกราบทูลพระเจ้าสุสีมะเพื่อไม่ให้ออกผนวชว่า)

{๑๐๘๐} [๑๐๙๕] ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ ผมหงอกเส้นนี้เป็นของหม่อมฉันเอง ไม่ใช่ของพระองค์ดอกผมหงอกเกิดขึ้นที่ศีรษะของหม่อมฉันเอง หม่อมฉันได้ทูลคำเท็จด้วยคิดจะทำประโยชน์แก่ตน ขอ ได้ทรงพระราชทานอภัยโทษให้สักครั้งหนึ่งเถิดเพคะ{๑๐๘๑} [๑๐๙๖] ข้าแต่พระราชาผู้เป็นจอมชน พระองค์ยังหนุ่มน่าทัศนายัง ดำรงอยู่ในปฐมวัยทรงงดงามดังใบกล้วยแรกผลิขอทรง ครองราชย์และดูแลหม่อมฉันก่อนเถิดอย่าเพิ่งโลดแล่นไป ประพฤติพรหมจรรย์เลย(พระเจ้าสุสีมะตรัสกะพระราชเทวีว่า)

{๑๐๘๒} [๑๐๙๗] เราได้เห็นนางกุมารีรุ่นสาวคนหนึ่งมีฉวีวรรณเกลี้ยงเกลาร่างกาย งดงามทรวดทรงเฉิดฉายอ่อนละมุนละไมเหมือนเถากาลวัลลียามต้องลม เข้าไปใกล้ชายดั่งยั่วยวนใจชายอยู่

{๑๐๘๓} [๑๐๙๘] สมัยต่อมา เราได้เห็นนางคนนั้นถึงความชรามีอายุล่วงไป ๘๐ - ๙๐ ปี ถือไม้เท้า ตัวสั่นงันงก มีกายงองุ้มลงดุจกลอนเรือน เดินอยู่

{๑๐๘๔} [๑๐๙๙] เรานั้นกำลังตริตรองถึงความพอใจและโทษของรูปนั้นแลอยู่ จึง ปลีกตัวออกไปนอนอยู่ท่ามกลางที่นอนแต่ผู้เดียวเราพิจารณา เห็นว่าแม้เราเองก็จักต้องเป็นอย่างนั้นบ้าง จึงมิได้ยินดีในการอยู่ ในเรือนเลย ถึงเวลาที่เราจะประพฤติพรหมจรรย์แล้ว{๑๐๘๕} [๑๑๐๐] ความยินดีของบุคคลผู้อยู่ครองเรือนนี้แหละเป็นเชือกที่เหนี่ยวรั้งไว้ ธีรชนย่อมตัดเชือกนี้ทิ้งได้ ไม่มีอาลัยใยดี ละทิ้งกามสุขแล้ว ออกบวช

๗. โกฏสิมพลิชาดก (๔๑๒)

ว่าด้วยการระวังภัยที่ยังไม่มาถึง

(พญาครุฑกล่าวกะรุกขเทวดาโพธิสัตว์ว่า)

{๑๐๘๖} [๑๑๐๑] ข้าพเจ้าได้จับพญานาคยาวถึง ๑,๐๐๐ วามาที่นี่ ท่านยังรองรับพญานาคนั้นและข้าพเจ้าซึ่งมีกายใหญ่ไว้ได้ ไม่หวั่นไหว

{๑๐๘๗} [๑๑๐๒] ดูก่อนโกฏสิมพลีเทพบุตร แต่เมื่อมารองรับนางนกตัวเล็กนี้ซึ่ง มีเนื้อน้อยกว่าข้าพเจ้าท่านกลับกลัวสั่นสะท้านอยู่ เพราะเหตุไรเล่า

(รุกขเทวดาโพธิสัตว์กล่าวกะพญาครุฑว่า)

{๑๐๘๘} [๑๑๐๓] ดูก่อนพญาครุฑ ท่านมีเนื้อเป็นภักษาหาร นกตัวนี้มีผลไม้เป็นภักษาหาร มันกินเมล็ดต้นไทร เมล็ดต้นกร่าง เมล็ดต้นมะเดื่อ และเมล็ดต้นโพ แล้วก็จะมาถ่ายลงบนค่าคบไม้ของข้าพเจ้า{๑๐๘๙} [๑๑๐๔] ต้นไม้เหล่านั้นก็จะเกิดที่ค่าคบของข้าพเจ้าเจริญงอกงามขึ้น ปกคลุมข้าพเจ้า ทำข้าพเจ้าไม่ให้เป็นต้นไม้ไปเสีย

{๑๐๙๐} [๑๑๐๕] ยังมีต้นไม้อื่น ๆ ที่มีราก มีลำต้น ได้ถูกสกุณชาตินี้นำเอา เมล็ดพืชมาถ่ายไว้ทำให้ย่อยยับไป

{๑๐๙๑} [๑๑๐๖] เพราะว่าต้นไม้ทั้งหลายเช่นต้นไทรย่อมงอกงามขึ้นปกคลุม แม้ต้นไม้ใหญ่ระดับเจ้าป่าได้ ดูก่อนพญาครุฑ เหตุนี้แหละ ข้าพเจ้าเมื่อมองเห็นภัยในอนาคตอยู่จึงได้สั่นสะท้าน