พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · คันธารวรรค
๔. ทัฬหธรรมชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๖๕–๑๐๗๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๑๑ ในคันธารวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๐๙. ทฬฺหธมฺมชาตก (๔)
๔. ทัฬหธัมมชาดก (๔๐๙)
ว่าด้วยพระเจ้าทัฬหธรรม
(ช้างกล่าวกับพระโพธิสัตว์ว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต คันธารวรรค ทัฬหธรรมชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๗๓–๑๗๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๗๓–๒๗๔
อหญฺจ (๑) ทฬฺหธมฺมสฺส วหนฺติ นาภิราธยึ
นุทนฺตี (๒) อุรสิ สลฺลํ ยุทฺเธ วิกฺกนฺตจารินี.
- ๑ฉ.ม. อหํ เจ
- ๒ฉ.ม. ธรนฺตี
ถึงหากข้าพเจ้าจะขนลูกศรผูกติดที่อก
ไปเผชิญหน้ากับศัตรูในสนามรบ
ก็หาได้ทำให้พระเจ้าทัฬหธรรมโปรดปรานไม่
นูน ราชา น ชานาติ มม วิกฺกมโปริสํ
สงฺคาเม สุกตนฺตานิ ทูตวิปฺปหิตานิ จ.
หน้าที่ทหารอันเกรียงไกรและการรับใช้สื่อสาร
ที่ข้าพเจ้าได้ปฏิบัติเป็นอย่างดีในสงคราม
พระราชามิได้ทรงทราบแน่
สา นูนาหํ มริสฺสามิ อพนฺธุ อปรายินี
ตทา หิ กุมฺภการสฺส ทินฺนา ฉกณหาริกา.
ข้าพเจ้านั้นคงจะต้องตายอย่างขาดพวกพ้อง
ไร้ที่พึ่งอาศัยแน่ จะเห็นได้
ดังที่พระราชทานข้าพเจ้าแก่นายช่างหม้อ
ให้ทำหน้าที่ขนอุจจาระ
(พระโพธิสัตว์กราบทูลพระราชาว่า)
ยาวตาสีสตี โปโส ตาวเทว ปวีณติ
อตฺถาปาเย ชหนฺติ นํ โอฏฺฐิพฺยาธึว ขตฺติโย.
บุคคลบางคนยังหวังประโยชน์อยู่ตราบใด
ก็ยังคบหากันอยู่ตราบนั้น
เมื่อไร้ประโยชน์ พวกคนโง่ก็ทอดทิ้งเขาไป
เหมือนกษัตริย์ทรงทอดทิ้งช้างพังชื่อโอฏฐีพยาธิ
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ นาวพุชฺฌติ
อตฺถา ตสฺส ปลุชฺชนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา.
ผู้ใดเขาทำความดี ทำประโยชน์ให้ก่อน ก็ไม่รู้จักคุณ
ประโยชน์ทั้งหลายที่เขาปรารถนาก็ย่อมฉิบหายไป
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ มนุพุชฺฌติ
อตฺถา ตสฺส ปวฑฺฒนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา.
ผู้ใดเขาทำความดี ทำประโยชน์ให้ก่อน ก็รู้จักคุณอยู่เสมอ
ประโยชน์ทั้งหลายที่เขาปรารถนาก็ย่อมเจริญยิ่งขึ้น
ตํ โว วทามิ ภทฺทํ โว (๑) ยาวนฺเตตฺถ สมาคตา
สพฺเพ กตญฺญุโน โหถ จิรํ สคฺคมฺหิ ฐสฺสถาติ.
ทฬฺหธมฺมชาตกํ จตุตฺถํ.
- ๑ฉ.ม. ภทฺทนฺเต
เพราะเหตุนั้น ข้าพระพุทธเจ้าขอกราบทูลพระองค์
ขอพระองค์จงทรงพระเจริญ
ตลอดทั้งประชาชนที่มาประชุมกัน ณ ที่นี้
ขอท่านทุกคนจงเป็นผู้กตัญญู
จงดำรงอยู่ในสวรรค์สิ้นกาลนาน
ทัฬหธัมมชาดกที่ ๔ จบ
จบ ๔. ทัฬหธรรมชาดก