๔. จูฬโพธิจริยา เล่ม ๓๓

อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลที่เราเป็นปริพาชกชื่อว่าจูฬโพธิ

มีศีลงาม เราเห็นภพโดยความเป็นของน่ากลัว จึงออกบวช

นางพราหมณี ผู้มีผิวพรรณดังทองคำ

ซึ่งเป็นภรรยาเก่าของเรา แม้นางมิได้อาลัยในวัฏฏะ ออกบวชแล้ว

เราทั้ง ๒ ไม่มีความอาลัย ตัดขาดพวกพ้อง

ไม่ห่วงใยในตระกูลและหมู่ญาติ

เที่ยวไปยังบ้านและนิคม มาถึงกรุงพาราณสี

เราทั้ง ๒ อยู่ ณ ที่นั้น มีปัญญารักษาตน

ไม่คลุกคลีกับสกุลกับคณะ

เราทั้ง ๒ อยู่ในพระราชอุทยานอันสงัดเงียบ ไม่พลุกพล่าน

พระราชาเสด็จทอดพระเนตรพระราชอุทยาน

ได้ทอดพระเนตรเห็นนางพราหมณี

จึงเสด็จเข้ามาหาเราแล้วตรัสถามว่า

“นางพราหมณีคนนี้เป็นอะไรกับท่าน เป็นภริยาของใคร”

เมื่อพระราชาตรัสถามอย่างนี้ เราได้ทูลพระองค์ดังนี้ว่า

“นางพราหมณีนี้มิใช่ภริยาของอาตมภาพ

แต่เป็นผู้ประพฤติธรรมร่วมกัน มีศาสนาเดียวกัน”

พระราชาทรงกำหนัดหนักในนางพราหมณีนั้น

จึงรับสั่งให้พวกราชบุรุษจับ ทรงบีบคั้นด้วยกำลัง

สั่งให้นำเข้าไปภายในนคร

เมื่อภรรยาเก่าของเราซึ่งเกิดร่วมกัน

มีศาสนาเดียวกัน ถูกฉุดคร่าไป ความโกรธเกิดขึ้นแก่เรา

เราระลึกถึงศีลวัตรได้พร้อมกับความโกรธที่เกิดขึ้น

เราข่มความโกรธได้ ณ ที่นั้นเอง ไม่ให้มันเจริญขึ้นไปอีก

ถ้าใคร ๆ พึงเอาหอกอันคมกริบแทงนางพราหมณีนั้น

เราก็ไม่พึงทำลายศีลของเราเลย เพราะเหตุแห่งพระโพธิญาณเท่านั้น

นางพราหมณีนั้นจะเป็นที่รังเกียจของเราก็หาไม่

และเราจะไม่มีกำลังก็หามิได้

แต่เพราะพระสัพพัญญุตญาณเป็นที่รักของเรา

เพราะฉะนั้น เราจึงตามรักษาศีลไว้ ฉะนี้แล

จูฬโพธิจริยาที่ ๔ จบ