๑๑. กัณหทีปายนจริยา เล่ม ๓๓

[๙๑] ครั้นเราทำความเพียรอย่างสูงสุดอันเป็นความสัตย์อย่างประเสริฐเห็นปานนี้แล้ว อาศัยกำลังอานุภาพแห่งความสัตย์ จึงให้ฝนตกห่าใหญ่ได้ ผู้เสมอกับเราทางสัจจะไม่มี นี้เป็นสัจจบารมีของเรา ฉะนี้แล

จบ มัจฉราชจริยาที่ ๑๐

๑๑. กัณหทีปายนจริยา

ว่าด้วยจริยาของกัณหทีปายนดาบส

{๓๑} [๙๒] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นฤๅษีชื่อว่ากัณหทีปายนะ เราไม่ยินดีประพฤติพรหมจรรย์มากว่า ๕๐ ปี[๙๓] ไม่มีใครรู้ใจที่ไม่ยินดีประพฤติพรหมจรรย์ของเรานั้น แม้เราก็ไม่บอกแก่ใคร ๆ ว่าในใจของเรามีความไม่ยินดี[๙๔] สหายผู้เป็นเพี่อนร่วมพรหมจรรย์ของเราชื่อมัณฑัพยะ เป็นฤๅษีมีอานุภาพมาก ประกอบด้วยบุพกรรม ถูกเสียบหลาวทั้งเป็น[๙๕] เราทำการพยาบาลมัณฑัพยะดาบสนั่นให้หายโรคแล้ว ได้อำลามาสู่บรรณศาลาอันเป็นอาศรมของเราเอง[๙๖] พราหมณ์ผู้เป็นสหายของเราได้พาภรรยาและบุตร ถือสักการะสำหรับต้อนรับแขกรวม ๓ คนมาหาเรา[๙๗] เรานั่งเจรจาปราศรัยกับสหายและภรรยาของเขาอยู่ในอาศรมของตน เด็กโยนลูกข่างเล่นอยู่ ทำงูเห่าให้โกรธแล้ว[๙๘] ทีนั้น เด็กนั้นเอามือควานหาลูกข่างไปตามช่องจอมปลวกควานไปถูกเอาศีรษะงูเข้า

[๙๙] ในเพราะเด็กไปถูกเข้า งูก็โกรธ อาศัยกำลังพิษ ถูกความโกรธเหลือกำลังให้เดือดดาลจึงกัดเด็กทันที

[๑๐๐] พร้อมกับถูกงูกัด เด็กล้มลงที่พื้นดินด้วยกำลังพิษกล้า เหตุนั้นเราเป็นผู้ได้รับทุกข์หรือว่าทุกข์นั้นเรานำมา

[๑๐๑] เราได้ปลอบมารดาบิดาของทารกนั้นผู้มีทุกข์เศร้าโศกให้เบาใจแล้ว ได้ทําสัจกิริยาอันประเสริฐสุดก่อนว่า

[๑๐๒] “เราผู้ต้องการบุญได้ประพฤติพรหมจรรย์ มีจิตเลื่อมใสอยู่ ๗ วันเท่านั้น ต่อแต่นั้นมา การประพฤติของเราไม่เลื่อมใสมาถึง ๕๐ ปีเศษ[๑๐๓] เราไม่ปรารถนาจะประพฤติเสียเลย ด้วยสัจจวาจวนี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่เด็กนี้เกิด พิษจงระงับ ยัญญทัตตกุมารจงเป็นอยู่”[๑๐๔] พร้อมกับเมื่อเราทำสัจกิริยา มาณพซึ่งสั่นเทาด้วยกำลังพิษได้ฟื้นกายหายโรคลุกขึ้นได้ ผู้เสมอกับเราทางสัจจะไม่มี นี้เป็นสัจจบารมีของเรา ฉะนี้แล

จบ กัณหทีปายนจริยาที่ ๑๑

๑๒. สุตโสมจริยา

ว่าด้วยพระจริยาของพระเจ้าสุตโสม

{๓๒} [๑๐๕] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพระเจ้าแผ่นดินพระนามว่าสุตโสม ถูกพญาโปริสาทจับไปได้ ระลึกถึงคําผ่อนผันไว้กะพราหมณ์