๓. ชวนหังสชาดก เล่ม ๒๗

อิเธว หํส นิปต ปิยํ เม ตว ทสฺสนํ

อิสฺสโรสิ อนุปฺปตฺโต ยํ อิธตฺถิ ปเวทย ฯ

ดูกรหงส์ เชิญเกาะที่ตั่งทองนี้เถิด การได้เห็นท่านชื่นใจฉันจริง ท่านเป็นอิสระในสถานที่นี้ ท่านมาถึงแล้ว รังเกียจสิ่งใดที่มีอยู่ในนิเวศน์นี้จงบอกสิ่งนั้นให้ทราบเถิด.

สวเนน เอกสฺส ปิยา ภวนฺติ

ทิสฺวา ปเนกสฺส วิเนติ ๕ ฉนฺโท

ทิสฺวา จ สุตฺวา จ ปิยา ภวนฺติ

กจฺจิ นุ โข เม ปิยสิ ทสฺสเนน ฯ

คนบางพวก ย่อมเป็นที่รักของบุคคลบางพวกเพราะได้ฟัง อนึ่ง ความรักของบุคคลบางพวก ย่อมหมดสิ้นไปเพราะได้เห็น คนบางพวกย่อมเป็นที่รักเพราะได้เห็น และเพราะได้ฟัง ท่านรักใคร่ฉันเพราะได้เห็นบ้างไหม?

สวเนน ปิโย เมสิ ภิยฺโย จาคมฺม ทสฺสนํ

เอวํ ปิยทสฺสโน สมาโน ๖ วส หํส มม สนฺติเก ๗ ฯ

ท่านเป็นที่รักของฉันเพราะได้ฟัง และเป็นที่รักของฉันยิ่งนัก เพราะอาศัยการเห็น ดูกรพญาหงส์ ท่านน่ารักน่าดูอย่างนี้ เชิญอยู่ในสำนักของฉันเถิด.

วเสยฺยาม ตวาคาเร นิจฺจํ สกฺกตปูชิตา

มตฺโต จ เอกทา มชฺชํ ๘ หํสราชํ ปจนฺตุ เม ฯ

๑ ม. มนุสฺสานํ ฯ ๒ ม. วิวทถ ฯ ๓ ม. สามคฺคิเมว ๔ ม. สามคฺคิรโต ฯ

๕ ม. วิเยติ ฯ ยุ. วิเหติ ฯ ๖ ม. เม ฯ ๗ ม - มมนฺติเก ฯ ๘ ม. วชฺเช ฯ

สี. ยุ. วชฺชา ฯ

ข้าพระองค์ทั้งหลายได้รับการสักการบูชาแล้วเป็นนิตย์ พึงอยู่ในพระราชนิเวศน์ของพระองค์ แต่บางครั้ง พระองค์ทรงเมาน้ำจัณฑ์แล้ว จะพึงตรัสสั่งว่า จงย่างพญาหงส์ให้ฉันที.

ธิรตฺถุ ตํ มชฺชปานํ ยํ เม ปิยตรํ ตยา

น จาปิ มชฺชํ ปิวิสฺสามิ ๑ ยาว เม วจฺฉสี ฆเร ฯ

การดื่มน้ำเมา ซึ่งเป็นที่รักของฉันยิ่งกว่าท่าน ฉันติเตียนการดื่มน้ำเมานั้นเอาเถอะ ตลอดเวลาที่ท่านยังอยู่ในนิเวศน์ของฉัน ฉันจักไม่ดื่มน้ำเมาเลย.

สุวิชานํ สิคาลานํ สกุณานญฺจ ๒ วสฺสิตํ ฯ

มนุสฺสวสฺสิตํ ราช ทุพฺพิชานตรํ ตโต ฯ

ข้าแต่พระราชา เสียงของสุนัขจิ้งจอกทั้งหลายก็ดี ของนกทั้งหลายก็ดีรู้ได้ง่าย แต่เสียงของมนุษย์รู้ได้ยากกว่านั้น.

อปิ เจ มญฺญตี โปโส ญาติ มิตฺโต สขาติ วา

โย ปุพฺเพ สุมโน หุตฺวา ปจฺฉา สมฺปชฺชเต ทิโส ฯ

อนึ่ง ผู้ใด เมื่อก่อน เป็นผู้ใจดี คนทั้งหลายนับถือว่า เป็นญาติเป็นมิตรหรือเป็นสหาย ภายหลัง ผู้นั้นกลับกลายเป็นศัตรูไปก็ได้ ใจของมนุษย์รู้ได้ยากอย่างนี้.

ยสฺมึ มโน นิวิสติ อวิทูเร สหาปิ โส

สนฺติเกปิ หิ โส ทูเร ยสฺมา วิวสเต ๓ มโน ฯ

ใจจดจ่ออยู่ในบุคคลใด แม้บุคคลนั้นจะอยู่ไกลก็เหมือนกับอยู่ใกล้ ใจเหินห่างจากบุคคลใด แม้บุคคลนั้นจะอยู่ใกล้ก็เหมือนกับอยู่ไกล.

อนฺโตปิ เจ ๔ โหติ ปสนฺนจิตฺโต

ปารํ สมุทฺทสฺส ปสนฺนจิตฺโต

อนฺโตปิ โส โหติ ปทุฏฺฐจิตฺโต

ปารํ สมุทฺทสฺส ปทุฏฺฐจิตฺโต ฯ

ถ้ามีจิตเลื่อมใสรักใคร่กัน ถึงแม้จะอยู่คนละฝั่งสมุทร ก็เหมือนอยู่ใกล้ชิดกัน ถ้ามีจิตคิดประทุษร้ายกัน ถึงแม้จะอยู่ใกล้ชิดกัน ก็เหมือนกับอยู่กันคนละฝั่งสมุทร.

สํวสนฺตา วิวสนฺติ เย ทิสา เต รเถสภ

อารา สนฺโต สํวสนฺติ มนสา รฏฺฐวฑฺฒน ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ คนที่เป็นศัตรูกันถึงจะอยู่ร่วมกัน ก็เหมือนกับอยู่ห่างไกลกัน ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นมิ่งขวัญแห่งรัฐ คนที่รักกันถึงแม้จะอยู่ห่างไกลกัน ก็เหมือนกับอยู่ร่วมกันด้วยหัวใจ.

อติจิรํ นิวาเสน ปิโย ภวติ อปฺปิโย

อามนฺต โข ตํ คจฺฉามิ ๕ ปุรา เต โหมิ อปฺปิโย ๖ ฯ

ด้วยการอยู่ร่วมกันนานเกินควร คนรักกันย่อมกลายเป็นคนไม่รักกันก็ได้ข้าพระองค์ขอทูลลาพระองค์ไป ก่อนที่ข้าพระองค์จะกลายเป็นผู้ไม่เป็นที่รักของพระองค์.

เอวํ เจ ยาจมานานํ อญฺชลึ นาวพุชฺฌสิ

ปริจารกานํ สนฺตานํ ๗ วจนํ น กโรสิ โน

เอวนฺตํ อภิยาจาม ปุน กยิราสิ ปริยายํ ฯ

เมื่อเราวิงวอนอยู่อย่างนี้ ถ้าท่านมิได้รู้ถึงความนับถือของเรา ท่านก็มิได้ทำตามคำวิงวอนของเรา ซึ่งจะเป็นผู้ปรนนิบัติท่าน เมื่อเป็นอย่างนี้ เราขอวิงวอนท่านว่า ท่านพึงหมั่นมาที่นี่บ่อยๆ นะ.

เอวํ เจ โน วิหรตํ อนฺตราโย น เหสฺสติ

ตุยฺหํ วาปิ ๑ มหาราช มยฺหํ วา ๒ รฏฺฐวฑฺฒน

อปฺเปวนาม ปสฺเสม อโหรตฺตานมจฺจเยติ ฯ

ชวนหํสชาตกํ ตติยํ ฯ

๑ ม. ปิสฺสามิ ฯ สี. ยุ. ปายามิ ฯ ๒ สี. ยุ. สกุนฺตานญฺจ ฯ ๓ ม. ยสฺมึ

นาวิสเต ฯ ๔ ม. โส ฯ ๕ ม. คจฺฉาม. ๖ ม. โหม อปฺปิยา ฯ

๗ ม. สตํ ฯ ยุ. สตฺตานํ ฯ

ข้าแต่พระมหาราชผู้เป็นมิ่งขวัญแห่งรัฐ ถ้าเรายังอยู่กันเป็นปกติอย่างนี้อันตรายจักยังไม่มีทั้งแก่พระองค์และแก่ข้าพระองค์ เป็นอันแน่นอนว่าเราทั้งสองคงได้พบเห็นกัน ในเมื่อวันคืนผ่านไปเป็นแน่.

จบ ชวนหังสชาดกที่ ๓.