พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๑
๖. สีตวนิยเถรคาถา เล่ม ๒๖
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๔๓ (Royal Thai)7/11 in วรรคที่ ๑4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑ สีตวนิยเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 26, pp. 320–320
๖. สีตวนิยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความสันโดษ
{๑๔๓}นัยว่า ท่านพระสีตวนิยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
[๖] ภิกษุใดมาสู่ป่าสีตวันแล้ว ภิกษุนั้นเป็นผู้อยู่แต่ผู้เดียว สันโดษ มีจิตตั้งมั่น ชนะกิเลส ปราศจากขนลุกขนพอง มีปัญญารักษากายคตาสติอยู่
๗. ภัลลิยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับผู้ชนะ
{๑๔๔}นัยว่า ท่านพระภัลลิยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า
[๗] ผู้ใดกำจัดเสนาแห่งมัจจุราชได้ เหมือนห้วงนํ้าใหญ่ กำจัดสะพานไม้อ้อที่ชำรุดทรุดโทรมฉะนั้น ผู้นั้นจัดว่า เป็นผู้ชนะมาร ปราศจากความหวาดกลัว มีตนอันฝึกแล้ว มีจิตตั้งมั่น ดับกิเลสได้แล้ว
- ๑ป่าสีตวัน เป็นป่าช้าที่น่ากลัวขนาดใหญ่ดั้งอยูใกล้พระนครราชคฤห์ (ขุ.เถร.อ. ๑/๖๙)
- ๒กายคตาสติ สติอันไปในกาย สติที่พิจารณากายเป็นอารมณ์ หมายถึงสติอันกำหนดพิจารณากาย โดยแยกส่วนต่าง ๆ มีผมเป็นต้น ให้เห็นเป็นของไม่สะอาดเป็นต้นเป็นอารมณ์ (นัย องฺ.เอกก.อ. ๔๑๙, ขุ.อุ.อ. ๒๐๐, ขุ.เถร.อ. ๑/๖๙)
- ๓เสนาแห่งมัจจุราช หมายถึงชราและโรคเป็นต้น ซึ่งจัดเป็นเสนาคือเหตุใกล้ของมัจจุราชคือความตาย อีกนัยหนึ่ง มัจจุราช หมายถึงเทวปุตตมารผู้คอยขัดขวางมิให้สรรพสัตว์กระทำความดี กิเลส ทั้งหลายมีกามเป็นต้นชื่อว่าเสนา (ขุ.เถร.อ. ๑/๗๒)
End of ๖. สีตวนิยเถรคาถา