ติกนิบาต

๑ อโยนิสุทฺธิมเนฺวสํ อคฺคึ ปริจรึ วเน

สุทฺธิมคฺคํ อชานนฺโต อกาสึ อปรํ ๑ ตปํ ฯ

ตํ สุเขน สุขํ ลทฺธํ ปสฺส ธมฺมสุธมฺมตํ

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

พฺรหฺมพนฺธุ ปุเร อาสึ อิทานิ โขมฺหิ พฺราหฺมโณ

เตวิชฺโช นฺหาตโก จมฺหิ โสตฺถิโย จมฺหิ เวทคูติ ฯ

องฺคณิกภารทฺวาโช เถโร ฯ

เมื่อเราแสวงหาความบริสุทธิ์โดยอุบายไม่สมควร ได้บูชาไฟอยู่ในป่าเมื่อเราไม่รู้ทางแห่งความบริสุทธิ์ ได้บำเพ็ญตบะต่างๆ ความสุขนั้นเราได้แล้วเพราะข้อปฏิบัติอันสบาย ขอท่านจงดูความที่ธรรมเป็นธรรมอันดีงาม วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้ว เราทำกิจพระพุทธศาสนาสำเร็จแล้วเมื่อก่อนเราเป็นเผ่าพันธุ์แห่งพรหม แต่บัดนี้เราเป็นพราหมณ์ สำเร็จวิชชา ๓ ล้างบาปแล้ว เป็นผู้มีความสวัสดี รู้จบไตรเพท.

๒ ปญฺจาหาหํ ปพฺพชิโต เสกฺโข ๒ อปฺปตฺตมานโส

วิหารํ เม ปวิฏฺฐสฺส เจตโส ปณิธี อหู

นาสิสฺสํ น ปิวิสฺสามิ วิหารโต น นิกฺขเม

น ปิ ปสฺสํ นิปาเตสฺสํ ตณฺหาสลฺเล อนูหเต ฯ

ตสฺส เมวํ วิหรโต ปสฺส วิริยปรกฺกมํ

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

ปจฺจโย เถโร ฯ

เราบวชแล้วได้ ๕ วัน ยังเป็นเสขบุคคลอยู่ ยังไม่ได้บรรลุอรหัตความตั้งใจได้มีแล้วแก่เราผู้เข้าไปสู่วิหารว่า เมื่อเรายังถอนลูกศร คือตัณหาขึ้นไปไม่ได้ เราจักไม่กิน จักไม่ดื่ม จักไม่ออกไปจากวิหาร จักไม่เอนกายลงนอน เชิญท่านดูความเพียร ความบากบั่นของเราผู้ตั้งจิตอธิษฐาน ความเพียรอย่างมั่นคงอยู่อย่างนี้ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้ว

เราทำกิจพระพุทธศาสนาสำเร็จแล้ว.

๓ โย ปุพฺเพ กรณียานิ ปจฺฉา โส กาตุมิจฺฉติ

สุขา โส ธํสเต ฐานา ปจฺฉา จมนุตปฺปติ ฯ

ยญฺหิ กยิรา ตญฺหิ วเท ยํ น กยิรา น ตํ วเท

อกโรนฺตํ ภาสมานํ ปริชานนฺติ ปณฺฑิตา ฯ

สุสุขํ วต นิพฺพานํ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ

อโสกํ วิรชํ เขมํ ยตฺถ ทุกฺขํ นิรุชฺฌตีติ ฯ

๑ ยุ. อมรํ ฯ ๒ ม. ยุ. เสโข ฯ

ผู้ใดปรารถนาจะทำการงานที่ทำก่อนในภายหลัง ผู้นั้นย่อมพลาดจากฐานะอันนำมาซึ่งความสุข และย่อมเดือดร้อนในภายหลัง พึงทำอย่างใดพึงพูดอย่างนั้น ไม่พึงทำอย่างใด ไม่พึงพูดอย่างนั้น บัณฑิตทั้งหลายย่อมกำหนดรู้ว่า บุคคลผู้ไม่ทำ มีแต่พูดนั้นมีมาก นิพพานที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแล้ว เป็นสุขดีหนอ ไม่มีความโศก ปราศจาก

กิเลสธุลี ปลอดโปร่ง เป็นที่ดับทุกข์.

๔ สุขญฺจ ชีวิตุํ อิจฺเฉ สามญฺญสฺมึ อเปกฺขวา

สงฺฆิกํ นาติมญฺเญยฺย จีวรํ ปานโภชนํ ฯ

สุขญฺเจ ชีวิตุํ อิจฺเฉ สามญฺญสฺมึ อเปกฺขวา

อหิ มุสิกโสพฺภํว เสเวถ สยนาสนํ ฯ

สุขญฺเจ ชีวิตุํ อิจฺเฉ สามญฺญสฺมึ อเปกฺขวา

อิตรีตเรน ตุสฺเสยฺย เอกธมฺมญฺจ ภาวเยติ ฯ

ธนิโย เถโร ฯ

ถ้าภิกษุมุ่งหวังในความเป็นสมณะ ปรารถนาจะเป็นอยู่สบาย ไม่ควรดูหมิ่นจีวร ข้าวและน้ำของสงฆ์ ถ้าภิกษุมุ่งหวังในความเป็นสมณะปรารถนาจะเป็นอยู่สบาย พึงเสพที่นอน ที่นั่ง ตามมีตามได้ เหมือนงูและหนูขุดรูอยู่ ฉะนั้น ถ้าภิกษุมุ่งหวังในความเป็นสมณะ ปรารถนาจะเป็นผู้อยู่สบาย พึงยินดีด้วยปัจจัยตามมีตามได้ และพึงเจริญธรรมอย่าง

เอก คือความไม่ประมาท.

๕ อติสีตํ อติอุณฺหํ อติสายมิทํ อหุ

อิติ วิสฏฺฐกมฺมนฺเต ขณา อจฺเจนฺติ มาณเว ฯ

โย จ สีตญฺจ อุณฺหญฺจ ติณา ภิยฺโย น มญฺญติ

กรํ ปุริสกิจฺจานิ โส สุขา น วิหายติ ฯ

ทพฺพํ กุสํ โปฏกิลํ อุสีรํ มุญฺชปพฺพชํ

อุรสา ปนุทหิสฺสามิ ๑ วิเวกมนุพฺรูหยนฺติ ฯ

มาตงฺคปุตฺโต เถโร ฯ

ขณะทั้งหลายย่อมล่างพ้นบุคคล ผู้สละการงานโดยอ้างเลศว่า เวลานี้หนาวนัก ร้อนนัก เย็นนัก ก็ผู้ใดเมื่อทำกิจของลูกผู้ชาย ไม่สำคัญความหนาวและร้อนยิ่งไปกว่าหญ้า ผู้นั้นย่อมไม่เสื่อมจากความสุข เราจักแหวกหญ้าแพรก หญ้าคา หญ้าดอกเลา แฝก หญ้าปล้อง และ

หญ้ามุงกระต่ายด้วยอก พอกพูนวิเวก.

๖ เย จิตฺตกถี พหุสฺสุตา สมณา ปาตลิปุตฺตวาสิโน

เตสญฺญตโรยมายุวา ทฺวาเร ติฏฺฐติ ขุชฺชโสภิโต ฯ

เย จิตฺตกถี พหุสฺสุตา สมณา ปาตลิปุตฺตวาสิโน

เตสญฺญตโรยมายุวา ทฺวาเร ติฏฺฐติ มาลุเตริโต ฯ

สุยุทฺเธน สุยิฏฺเฐน สงฺคามวิชเยน จ

พฺรหฺมจริยานุจิณฺเณน เอวายํ สุขเมธตีติ ฯ

ขุชฺชโสภิโต เถโร ฯ

๑ ม. ปนุทิสฺสานิ ฯ

สมณะเหล่าใดเป็นผู้กล่าวธรรมอันวิจิตร เป็นพหูสูต มีปกติอยู่ในเมืองปาฏลีบุตร ท่านขุชชโสภิตะซึ่งยืนอยู่ที่ประตูถ้ำนี้ เป็นสมณะผู้หนึ่งในจำนวนสมณะเหล่านั้น สมณะเหล่าใดเป็นผู้กล่าวธรรมวิจิตร เป็นพหูสูต มีปกติอยู่ในเมืองปาฏลีบุตร ท่านผู้มาด้วยกำลังฤทธิ์ดังลมพัดยืนอยู่ที่ประตูถ้ำนี้ ก็เป็นสมณะผู้หนึ่งในจำนวนสมณะเหล่านั้น ขุชชโสภิตภิกษุนี้ ได้รับความสุขด้วยการประกอบดี การบูชาดี การชนะ

สงคราม และการประพฤติพรหมจรรย์เนืองๆ.

๗ โยธ โกจิ มนุสฺเสสุ ปรปาณานิ หึสติ

อสฺมา โลกา ปรมฺหา จ อุภยา ธํสเต นโร ฯ

โย จ เมตฺเตน จิตฺเตน สพฺพปาณานุกมฺปติ

พหุํ หิ โส ปสวติ ปุญฺญํ ตาทิสโก นโร ฯ

สุภาสิตสฺส สิกฺเขถ สมณุปาสนสฺส จ

เอกาสนสฺส จ รโห จิตฺตวูปสมสฺส จาติ ฯ

วารโณ เถโร ฯ

ในหมู่มนุษย์ นรชนใดเบียดเบียนสัตว์อื่น นรชนนั้นย่อมเสื่อมจากความสุขในโลกทั้งสอง คือ โลกนี้และโลกหน้า นรชนใดมีจิตประกอบด้วยเมตตา อนุเคราะห์แก่สัตว์ทั้งปวง นรชนผู้เช่นนั้น ย่อมได้ประสบบุญเป็นอันมาก ควรศึกษาถ้อยคำสุภาษิต การเข้าไปนั่งใกล้สมณะการอยู่แต่ผู้เดียวในที่อันสงัด และธรรมเครื่องสงบระงับจิต.

๘ เอโกปิ สทฺโธ เมธาวี อสฺสทฺธานํ จ ๑ ญาตินํ

ธมฺมฏฺโฐ สีลสมฺปนฺโน โหติ อตฺถาย พนฺธุนํ ฯ

นิคฺคยฺห อนุกมฺปาย โจทิตา ญาตโย มยา

ญาติพนฺธวเปเมน การํ กตฺวาน ภิกฺขุสุ ฯ

เต อพฺภตีตา กาลกตา ปตฺตา เต ติทิวํ สุขํ

ภาตโร มยฺหํ มาตา จ โมทนฺติ กามกามิโนติ ฯ

ปสฺสิโก เถโร ฯ

ก็บรรดาหมู่ญาติผู้ไม่มีศรัทธา ถ้ามีคนมีศรัทธาแม้สักคนหนึ่งเป็นนักปราชญ์ ตั้งอยู่ในธรรม สมบูรณ์ด้วยศีล ย่อมเป็นประโยชน์แก่พวกพ้อง ญาติทั้งหลายอันข้าพระองค์ข่มขี่อนุเคราะห์ ตักเตือน ให้ทำสักการบูชาในภิกษุทั้งหลาย ด้วยความรักในญาติและเผ่าพันธุ์ ญาติเหล่านั้นทำกาละล่วงไปแล้ว ได้รับความสุขในไตรทิพย์ พี่ชาย น้องชาย และมารดาของข้าพระองค์เป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณบันเทิงอยู่.

๙ กาลาปพฺพงฺคสงฺกาโส กีโส ๒ ธมนิสณฺฐิโต

มตฺตญฺญู อนฺนปานสฺมึ อลีนมนโส ๑ นโร ฯ

ผุฏฺโฐ ฑํเสหิ มกเสหิ อรญฺญสฺมึ พฺรหาวเน

นาโค สงฺคามสีเสว สโต ตตฺราธิวาสเย ฯ

ยถา พฺรหฺมา ตถา เอโก ยถา เทโว ตถา ทุเว

ยถา คาโม ตถา ตโย โกลาหลํ ตตุตฺตรินฺติ ฯ

ยโสโช เถโร ฯ

๑ ม. ยุ. อสฺสทฺธานิธ ฯ ๒ ม. ยุ. ธมนิสนฺตโต ฯ

นรชนผู้มีใจไม่ย่อท้อ เป็นผู้รู้จักประมาณในข้าวและน้ำ มีร่างกายซูบผอม มีตัวสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น เหมือนกับเถาหญ้านาง ภิกษุถูกเหลือบยุงทั้งหลายกัดแล้วในป่าใหญ่ พึงเป็นผู้มีสติอดกลั้นในอันตรายเหล่านั้น เหมือนช้างในสงคราม ภิกษุอยู่ผู้เดียวย่อมเป็นเหมือนพรหมผู้อยู่ ๒ องค์เหมือนเทพเจ้า ผู้ที่อยู่ด้วยกันมากกว่า ๓ องค์ขึ้นไปเหมือนชาวบ้าน ย่อมมีความโกลาหลมากขึ้น เพราะฉะนั้น ภิกษุพึงเป็นผู้อยู่

แต่ผู้เดียว.

๑๐ อหุ ตุยฺหํ ปุเร สทฺธา สา เต อชฺช น วิชฺชติ

ยํ ตุยฺหํ ตุยฺหเมเวตํ นตฺถิ ทุจฺจริตํ มม ฯ

อนิจฺจา หิ จลา สทฺธา เอวํ ทิฏฺฐา หิ สา มยา

รชฺชนฺติปิ วิรชฺชนฺติ ตตฺถ กึ ชิยฺยเต มุนิ ฯ

ปจฺจติ มุนิโน ภตฺตํ โถกํ โถกํ กุเล กุเล

ปิณฺฑิกาย จริสฺสามิ อตฺถิ ชงฺฆพลํ มมาติ ฯ

สาฏิมตฺติโย เถโร ฯ

เมื่อก่อนท่านมีศรัทธา แต่วันนี้ท่านไม่มีศรัทธา สิ่งใดที่เป็นของท่านขอสิ่งนั้นจงเป็นของท่านนั่นแหละ ทุจริตของเราไม่มี เพราะศรัทธาไม่เที่ยงกลับกลอก ศรัทธานั้นเราเคยเห็นมาแล้ว คนทั้งหลายประเดี๋ยวรักประเดี๋ยวหน่าย ดูกรท่านผู้เป็นมุนี ท่านจะเอาชนะในคนเหล่านั้นได้อย่างไร บุคคลย่อมหุงอาหารไว้เพื่อนักปราชญ์ทุกๆ สกุล สกุลละเล็กละน้อย เราจักเที่ยวไปบิณฑบาต กำลังแข้งของเรายังมีอยู่.

๑๑ สทฺธาย อภินิกฺขมฺม นวปพฺพชิโต นโว

มิตฺเต ภเชยฺย กลฺยาเณ สุทฺธาชีเว อตนฺทิเต ฯ

สทฺธาย อภินิกฺขมฺม นวปพฺพชิโต นโว

สงฺฆสฺมึ วิหรํ ภิกฺขุ สิกฺเขถ วินยํ พุโธ ฯ

สทฺธาย อภินิกฺขมฺม นวปพฺพชิโต นโว

กปฺปากปฺเปสุ กุสโล จเรยฺย อปุรกฺขโตติ ฯ

อุปาลิ เถโร ฯ

๑ ม. ยุ. อทีนมนโส ฯ

ภิกษุผู้ออกบวชด้วยศรัทธา ยังเป็นผู้ใหม่ต่อการศึกษา พึงคบหากัลยาณมิตรผู้มีอาชีพบริสุทธิ์ ไม่เกียจคร้าน ภิกษุผู้ออกบวชด้วยศรัทธายังเป็นผู้ใหม่ต่อการศึกษา พึงเป็นผู้ฉลาดอยู่ในสงฆ์ ศึกษาวินัยด้วยอำนาจการบำเพ็ญวัตรปฏิบัติให้บริบูรณ์ ภิกษุผู้ออกบวชด้วยศรัทธา ยังเป็นผู้ใหม่ต่อการศึกษา พึงเป็นผู้ฉลาดในสิ่งควรและไม่ควร ไม่ควรถูก

ตัณหาครอบงำเที่ยวไป.

๑๒ ปณฺฑิตํ วต มํ สนฺตํ อลมตฺถวิจินฺตกํ

ปญฺจ กามคุณา โลเก สมฺโมหา ปาตยึสุ มํ ฯ

ปกฺขนฺโน มารวิสเย ทฬฺหสลฺลสมปฺปิโต

อสกฺขึ มจฺจุราชสฺส อหํ ปาสา ปมุจฺจิตุํ ฯ

สพฺเพ กามา ปหีนา เม ภวา สพฺเพ ปทาลิตา

วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ

อุตฺตรปาโล เถโร ฯ

เบญจกามคุณอันทำใจให้ลุ่มหลง ได้ยังเราผู้เป็นบัณฑิต ผู้สามารถค้นคว้าประโยชน์ให้ตกอยู่ในโลก เราได้แล่นไปในวิสัยแห่งมาร ถูกลูกศรคือ ราคะเสียบอยู่ที่หทัย อย่างมั่นคง แต่สามารถเปลื้องตนออกจากบ่วงแห่งมัจจุราชได้ เราละกามทั้งปวงแล้ว ทำลายภพได้หมดแล้ว ชาติ

สงสารสิ้นแล้ว บัดนี้ ภพใหม่ไม่มี.

๑๓ สุณาถ ญาตโย สพฺเพ ยาวนฺเตตฺถ สมาคตา

ธมฺมํ โว เทสยิสฺสามิ ทุกฺขา ชาติ ปุนปฺปุนํ ฯ

อารภถ ๑ นิกฺขมถ ยุญฺชถ พุทฺธสาสเน

ธุนาถ มจฺจุโน เสนํ นฬาคารํว กุญฺชโร ฯ

โย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อปฺปมตฺโต วิเหสฺสติ

ปหาย ชาติสํสารํ ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสตีติ ฯ

อภิภูโต เถโร ฯ

ขอบรรดาญาติเท่าที่มาประชุมกัน ณ ที่นี้ทั้งหมดจงฟัง เราจักแสดงธรรมแก่ท่านทั้งหลาย การเกิดบ่อยๆ เป็นทุกข์ร่ำไป ท่านทั้งหลายจงปรารภความเพียร จงก้าวออกไป จงประกอบความเพียรในพระพุทธศาสนา จงกำจัดเสนาแห่งมัจจุราชเสีย เหมือนกุญชรหักไม้อ้อ ฉะนั้นผู้ใดจักเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่ในธรรมวินัยนี้ ผู้นั้นจักละชาติสงสาร ทำที่

สุดแห่งทุกข์ได้.

๑๔ สํสรํ หิ นิรยํ อคจฺฉิสํ

เปตโลกมคมํ ปุนปฺปุนํ

ทุกฺขมมฺหิปิ ติรจฺฉานโยนิยา

เนกธา หิ วุสิตํ จิรํ มยา ฯ

มานุโสปิ จ ภโวภิราธิโต

สคฺคกายมคมํ สกึ สกึ

รูปธาตูสุ อรูปธาตูสุ

เนวสญฺญีสุ อสญฺญีสุฏฺฐิตํ ฯ

สมฺภวา สุวิทิตา อสารกา

สงฺขตา ปจลิตา สเทริตา

ตํ วิทิตฺวา มหมตฺตสมฺภวํ

สนฺติเมว สติมา สมชฺฌคนฺติ ฯ

โคตโม เถโร ฯ

๑ โป. ม. อารมฺภถ ฯ

เมื่อเราท่องเที่ยวอยู่ในสงสาร ได้ไปสู่นรกบ้าง ไปสู่เปตโลกบ้างไปสู่กำเนิดสัตว์เดียรัจฉานอันเป็นทุกข์บ้าง เราได้เสวยทุกข์หลายอย่างตลอดกาลนาน เราได้อัตภาพเป็นมนุษย์บ้าง ได้ไปสู่สวรรค์บ้างเป็นครั้งคราว เราเกิดในรูปภพบ้าง ในอรูปภพบ้าง ในเนวสัญญีนาสัญญีภพบ้าง ภพทั้งหลายเรารู้แจ้งแล้วว่า ไม่มีแก่นสาร อันปัจจัยปรุงแต่งขึ้น เป็นของแปรปรวนกลับกลอก ถึงความแตกหักทำลายไปทุกเมื่อครั้นเรารู้แจ้งภพนั้นอันเป็นของเกิดในตนทั้งสิ้นแล้ว เป็นผู้มีสติ ได้

บรรลุสันติธรรม.

๑๕ โย ปุพฺเพ กรณียานิ ปจฺฉา โส กาตุมิจฺฉติ

สุขา โส ธํสเต ฐานา ปจฺฉา จมนุตปฺปติ ฯ

ยญฺหิ กยิรา ตญฺหิ วเท ยํ น กยิรา น ตํ วเท

อกโรนฺตํ ภาสมานํ ปริชานนฺติ ปณฺฑิตา ฯ

สุสุขํ วต นิพฺพานํ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ

อโสกํ วิรชํ เขมํ ยตฺถ ทุกฺขํ นิรุชฺฌตีติ ฯ

หาริโต เถโร ฯ

เหมือนข้อ ๓๐๙.

๑๖ ปาปมิตฺเต วิวชฺเชตฺวา ภเชยฺยุตฺตมปุคฺคเล ๑

โอวาเท จสฺส ติฏฺเฐยฺย ปตฺเถนฺโต อจลํ สุขํ ฯ

ปริตฺตํ ทารุมารุยฺห ยถา สีเท มหณฺณเว

เอวํ กุสีตมาคมฺม สาธุชีวีปิ สีทติ ฯ

ตสฺมา ตํ ปริวชฺเชยฺย กุสีตํ หีนวีริยํ ฯ

ปวิวิตฺเตหิ อริเยหิ ปหิตตฺเตหิ ฌายิหิ

นิจฺจํ อารทฺธวิริเยหิ ปณฺฑิเตหิ สหาวเสติ ฯ

วิมโล เถโร ฯ

อุทฺทานํ

องฺคณิโก ภารทฺวาโช ปจฺจโย พากุโล อิสิ

ธนิโย มาตงฺคปุตฺโต จ โสภิโต วารโณ อิสิ

ปสฺสิโก จ ยโสโช จ สาฏิมตฺติยุปาลิ จ

อุตฺตรปาโล อภิภูโต โคตโม หาริโตปิ จ

เถโร ติกนิปาตมฺหิ นิพฺพาเน วิมโล กโต

อฏฺฐตาฬีส คาถาโย เถรา โสฬส กิตฺติตาติ ฯ

ติกนิปาโต นิฏฺฐิโต ฯ

๑ โป. ม. ภเชยฺยุตฺตมปุคฺคลํ ฯ

บุคคลปรารถนาความสุขอันแน่นอน พึงเว้นบาปมิตรแล้ว พึงคบหากัลยาณมิตร และพึงตั้งอยู่ในโอวาทของกัลยาณมิตรนั้น เต่าตาบอดเกาะขอนไม้เล็กๆ จมอยู่ในห้วงน้ำใหญ่ ฉันใด กุลบุตรอาศัยคนเกียจคร้านเป็นอยู่ ย่อมจมลงในสังสารวัฏ ฉันนั้น เพราะฉะนั้น บุคคลพึงเว้นคนเกียจคร้าน มีความเพียรเลวทราม ควรอยู่ร่วมกับบัณฑิตทั้งหลายผู้สงัดเป็นอริยะ มีใจเด็ดเดี่ยว เพ่งฌาน ปรารภความเพียรเป็นนิตย์.

ในติกนิบาตนี้ รวมพระเถระได้ ๑๖ องค์ คือ

๑. พระอังคณิกภารทวาชเถระ ๒. พระปัจจยเถระ

๓. พระพากุลเถระ ๔. พระธนิยเถระ

๕. พระมาตังคปุตตเถระ ๖. พระขุชชโสภิตเถระ

๗. พระวารณเถระ ๘. พระปัสสิกเถระ

๙. พระยโสชเถระ ๑๐. พระสาฏิมัตติยเถระ

๑๑. พระอุบาลีเถระ ๑๒. พระอุตตรปาลเถระ

๑๓. พระอภิภูตเถระ ๑๔. พระโคตมเถระ

๑๕. พระหาริตเถระ ๑๖. พระวิมลเถระ

เป็นคาถาที่ท่านรจนาไว้รวม ๔๘ คาถา ฉะนี้แล.

จบ ติกนิบาต.