วรรคที่ ๓
Text layerBuddha’s wordsItems 158–167 (Royal Thai)3/12 in เอกกนิบาต4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส ตติยวคฺโค
เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓
ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๓
๑. นิโครธเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับทางดำเนินชีวิต
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ นิโครธเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๑ นาหํ ภยสฺส ภายามิ สตฺถา โน อมตสฺส โกวิโท
ยตฺถ ภยํ นาวติฏฺฐติ เตน มคฺเคน วชนฺติ ภิกฺขโวติ ฯ
นิโคฺรโธ เถโร ฯ
เราไม่กลัวภัย พระศาสดาของเราทั้งหลายเป็นผู้ฉลาดในธรรมอันไม่ตายภัยย่อมไม่ตั้งอยู่ในหนทางใด ภิกษุทั้งหลายย่อมไปโดยหนทางนั้น.
๒. จิตตกเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับผู้เจริญฌาน
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ จิตตกเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๒ นีลา สุคีวา สิขิโน โมรา การวิยํ ๑ อภินทนฺติ
เต สีตวาตกลิตา ๒ สุตฺตํ ฌานํ ๓ นิโพเธนฺตีติ
จิตฺตโก เถโร ฯ
๑ ยุ. การํวิยํ ฯ ม. การมฺภิยํ ฯ ๒ ม. สีตวาตกีลิตา ฯ ๓ ม. ยุ. ฌายํ ฯ
นางนกยูงทั้งหลายมีขนเขียว ขนคองาม หงอนงาม พากันร่ำร้องอยู่ในป่าการวี นางนกยูงเหล่านั้นพากันร่ำร้องในเวลามีลมหนาวเจือ
ด้วยฝน ย่อมปลุกบุคคลผู้เจริญฌานซึ่งหลับอยู่ให้ตื่น.
๓. โคสาลเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการเจริญวิเวก
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ โคสาลเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๓ อหํ โข เวฬุคุมฺพสฺมึ ภุตฺวาน มธุปายาสํ
ปทกฺขิณํ สมฺมสนฺโต ขนฺธานํ อุทยพฺพยํ
สานน ปฏิคฺคมิสฺสามิ วิเวกมนุพฺรูหยนฺติ ฯ
โคสาโล เถโร ฯ
เราฉันข้าวมธุปายาสที่พุ่มกอไผ่แล้ว พิจารณาความเกิดและความเสื่อมไปแห่งขันธ์ทั้งหลายโดยความเคารพ จักกลับไปสู่สานุบรรพตที่เรา
เคยอยู่มาแล้ว เจริญวิเวกต่อไป.
๔. สุคันธเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการปฏิบัติตามคำสอน
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ สุคันธเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๔ อนุวสฺสิโก ปพฺพชิโต ปสฺส ธมฺมสุธมฺมตํ
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
สุคนฺโธ เถโร ฯ
ภิกษุบวชมายังไม่ทันครบพรรษา ได้เห็นธรรมเป็นธรรมดีงาม บรรลุ
วิชชา ๓ ได้ทำคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว.
๕. นันทิยเถรคาถา
สุภาษิตเตือนมาร
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ นันทิยเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๕ โอภาสชาตํ ผลคํ จิตฺตํ ยสฺส อภิณฺหโส
ตาทิสํ ภิกฺขุมาสชฺช กณฺห ทุกฺขํ นิคจฺฉสีติ ฯ
นนฺทิโย เถโร ฯ
จิตของภิกษุใดได้บรรลุผลญาณ สว่างรุ่งเรืองอยู่เป็นนิตย์ ท่านมา
เบียดเบียนภิกษุนั้นเข้า จักได้รับทุกข์แน่นอน นะมาร.
๖. อภัยเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญพุทธภาษิต
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ อภัยเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๖ สุตฺวา สุภาสิตํ วาจํ พุทฺธสฺสาทิจฺจพนฺธุโน
ปจฺจพฺยาธึ หิ นิปุณํ วาลคฺคํ อุสุนา ยถาติ ฯ
อภโย เถโร ฯ
เราได้ฟังพระวาจาอันเป็นสุภาษิตของพระพุทธเจ้า ผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระอาทิตย์ จึงได้รู้แจ้งแทงตลอดซึ่งธรรมอันละเอียด เหมือน
บุคคลยิงปลายขนทรายด้วยลูกศร ฉะนั้น.
๗. โลมสกังคิยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับวิเวก
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ โลมสกังคิยเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๗ ทพฺพํ กุสํ โปฏกิลํ อุสีรํ มุญฺชปพฺพชํ
อุรสา ปนุทหิสฺสามิ วิเวกมนุพฺรูหยนฺติ ฯ
โลมสกงฺคิโย เถโร ฯ
เราจักเอาอุระแหวกป่าหญ้าแพรก หญ้าคา หญ้าดอกเลา แฝก
หญ้าปล้อง หญ้ามุงกระต่าย พอกพูนวิเวก.
๘. ชัมพุคามิกปุตตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับศีล
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ ชัมพุคามิกปุตตเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๘ กจฺจิ โน วตฺถปสุโต กจฺจิ โน ภูสนารโต
กจฺจิ สีลมยํ คนฺธํ ตฺวํ วาสิ ๑ เนตรา ปชาติ ฯ
ชมฺพุคามิกปุตฺโต เถโร ฯ
ท่านเป็นผู้ขวนขวายในเรื่องผ้าหรือไม่ ยินดีในเครื่องประดับหรือไม่ท่านทำกลิ่นอันสำเร็จด้วยศีลฟุ้งไปใช่ไหม? หมู่ชนนอกนี้ ไม่อาจ
ทำกลิ่นให้สำเร็จด้วยศีลฟุ้งไปได้.
๙. หาริตเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการปรับตัว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ หาริตเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๙ สมุนฺนมยมตฺตานํ อุสุกาโรว เตชนํ
จิตฺตํ อุชุํ กริตฺวาน อวิชฺชํ ภินฺท ๑ หาริตาติ ฯ
หาริโต เถโร ฯ
๑ ม. กึ ตฺวํ วายสิ ฯ
แน่ะท่านหาริตะ ท่านจงยกตนของท่านขึ้นจากความเกียจคร้านเหมือนช่างศรยกลูกศรขึ้นดัด ฉะนั้น ท่านจงทำจิตให้ตรงแล้ว
ทำลายอวิชชาเสีย.
๑๐. อุตติยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับความไม่ประมาท
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๓ อุตติยเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๑๐ อาพาเธ เม สมุปฺปนฺเน สติ เม อุปปชฺชถ
อาพาโธ เม สมุปฺปนฺโน กาโล เม นปฺปมชฺชิตุนฺติ ฯ
อุตฺติโย เถโร ฯ
อุทฺทานํ
นิโคฺรโธ จิตฺตโก เถโร โคสาลตฺเถโร สุคนฺโธ
นนฺทิโย อภโย เถโร เถโร โลมสกงฺคิโย
ชมฺพุคามิกปุตฺโต จ หาริโต อุตฺติโย อิสีติ ฯ
วคฺโค ตติโย ฯ
เมื่ออาพาธบังเกิดขึ้นแก่เรา สติก็เกิดขึ้นแก่เราว่า อาพาธเกิดขึ้นแก่
เราแล้ว เวลานี้เป็นเวลาที่เราไม่ควรประมาท.
_______________________
ในวรรคนี้รวมพระเถระได้ ๑๐ องค์ คือ
๑. พระนิโครธเถระ ๒. พระจิตตกเถระ
๓. พระโคสาลเถระ ๔. พระสุคันธเถระ
๕. พระนันทิยเถระ ๖. พระอภัยเถระ
๗. พระโลมสกังคิยเถระ ๘. พระชัมพุคามิกปุตตเถระ
๙. พระหาริตเถระ ๑๐. พระอุตติยเถระ.
จบ ตติยวรรคที่ ๓.
End of วรรคที่ ๓