วรรคที่ ๗
Text layerBuddha’s wordsItems 198–207 (Royal Thai)7/12 in เอกกนิบาต4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
เถรคาถาย เอกนิปาตสฺส สตฺตมวคฺโค
เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗
ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในเอกกนิบาต วรรคที่ ๗
๑. วัปปเถรคาถา
สุภาษิตว่าด้วยการเห็นและไม่เห็นอันธพาล
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ วัปปเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๑ ปสฺสติ ปสฺโส ปสฺสนฺตํ อปสฺสนฺตญฺจ ปสฺสติ
อปสฺสนฺโต อปสฺสนฺตํ ปสฺสนฺตญฺจ น ปสฺสตีติ ฯ
วปฺโป เถโร ฯ
บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทัสสนะ ย่อมเห็นคนอันธพาลผู้เห็นอยู่ด้วย ย่อมเห็นคนอันธพาลผู้ไม่เห็นอยู่ด้วย ส่วนคนอันธพาลผู้ไม่สมบูรณ์ด้วยทัสสนะ
ย่อมไม่เห็นคนอันธพาลผู้ไม่เห็นและคนอันธพาลผู้เห็น.
๒. วัชชีปุตตกเถรถาคา
สุภาษิตเกี่ยวกับการอยู่ป่า
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ วัชชีปุตตกเถรถาคา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๒ เอกกา มยํ อรญฺเญ วิหราม
อปวิทฺธํว วนสฺมึ ทารุกํ
ตสฺส เม พหุกา ปิหยนฺติ
เนรยิกา วิย สคฺคคามินนฺติ ฯ
วชฺชิปุตฺตโก ๑ เถโร ฯ
เราอยู่ในป่าแต่ผู้เดียว เหมือนท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้ในป่า ชนเป็นอันมากพากันรักใคร่ต่อเรา เหมือนสัตว์นรกพากันรักใคร่ต่อบุคคลผู้ไปสู่สวรรค์
ฉะนั้น.
๓. ปักขเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับสังสารวัฎ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ ปักขเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๓ จุตา ปตนฺติ ปติตา คิทฺธา จ ปุนราคตา
กตกิจฺจํ รตรมฺมํ สุเขนนฺวาคตํ สุขนฺติ ฯ
ปกฺโข เถโร ฯ
เหยี่ยวทั้งหลายย่อมโฉบลง ชิ้นเนื้อหลุดจากปากของเหยี่ยวตัวหนึ่งตกลงพื้นดิน และเหยี่ยวอีกพวกหนึ่งมาคาบเอาไว้อีก ฉันใด สัตว์ทั้งหลายผู้หมุนเวียนไปในสงสารก็ฉันนั้น จุติจากกุศลธรรมแล้วไปตกในนรกเป็นต้น ความสุขย่อมติดตามเราผู้สำเร็จกิจแล้ว ผู้ยินดีต่อนิพพาน
ด้วยความสุข.
๔. วิมลโกณฑัญญเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการทำลายกิเลส
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ วิมลโกณฑัญญเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๔ ทุมวฺหยาย อุปฺปนฺโน ชาโต ปณฺฑรเกตุนา
เกตุหา เกตุนา เยว มหาเกตุํ ปธํสยีติ ฯ
วิมลโกณฺฑญฺโญ เถโร ฯ
๑ มุ. ยุ. วชฺชิปุตฺโต ฯ
ภิกษุเป็นบุตรของอัมพปาลี ที่หมู่ชนเรียกกันว่า ทุมะ เกิดเพราะพระเจ้าพิมพิสาร ท่านผู้เป็นบุตรของท่านผู้ทรงไว้ซึ่งธงคือพระเจ้าแผ่นดิน ทำลาย
ธงใหญ่ คือ กิเลสได้ด้วยปัญญาแล้ว.
๕. อุกเขปกฏวัจฉเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับผู้สงบ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ อุกเขปกฏวัจฉเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๕ อุกฺเขปกฏวจฺฉสฺส สงฺกลิตํ พหูหิ วสฺเสหิ
ตํ ภาสติ คหฏฺฐานํ สุนิสินฺโน อุฬารปาโมชฺโชติ ฯ
อุกฺเขปกฏวจฺโฉ เถโร ฯ
ภิกษุผู้สงบดีแล้ว มีความปราโมทย์อย่างยิ่ง ย่อมกล่าวพระพุทธวจนะที่ได้เล่าเรียนมาหลายปีในสำนักของอุกเขปกฏวัจฉภิกษุ แก่คฤหัสถ์ทั้งหลาย.
๖. เมฆิยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการปฏิบัติตามคำสอน
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ เมฆิยเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๖ อนุสาสิ มหาวีโร สพฺพธมฺมาน ปารคู
ตสฺสาหํ ธมฺมํ สุตฺวาน วิหาสึ สนฺติเก รโต ๑
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
เมฆิโย เถโร ฯ
พระมหาวีรเจ้าผู้ถึงฝั่งแห่งธรรมทั้งปวงได้สั่งสอนเรา เราฟังธรรมของพระองค์แล้ว ยินดีอยู่ในสำนักของพระองค์ เราได้บรรลุวิชชา ๓
คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เรากระทำเสร็จแล้ว.
๗. เอกธรรมสวนิยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับการเผากิเลส
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ เอกธรรมสวนิยเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๗ กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ
เอกธมฺมสวนิโย เถโร ฯ
กิเลสทั้งหลายเราเผาแล้ว ภพทั้งปวงเราถอนขึ้นแล้ว ชาติสงสารของเรา
สิ้นไปแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีต่อไป.
๘. เอกุทนิยเถรคาถา
สุภาษิตเกี่ยวกับผู้ไม่มีความโศก
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ เอกุทนิยเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๘ อธิเจตโส อปฺปมชฺชโต มุนิโน โมนปเถสุ สิกฺขโต
โสภา น ภวนฺติ ตาทิโน อุปสนฺตสฺส สทา สตีมโตติ ฯ
เอกุทานิโย เถโร ฯ
ความโศกทั้งหลายย่อมไม่มีแก่ภิกษุผู้มีจิตมั่น ไม่ประมาท เป็นมุนี ศึกษา
ในคลองแห่งโมไนย ผู้คงที่ ผู้สงบระงับ มีสติทุกเมื่อ.
๙. ฉันนเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญรสพระธรรม
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ ฉันนเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๙ สุตฺวาน ธมฺมํ มหโต มหารสํ
สพฺพญฺญุตญฺญาณวเรน เทสิตํ
มคฺคํ ปปชฺชึ อมตสฺส ปตฺติยา
โส โยคกฺเขมสฺส ปถสฺส โกวิโทติ ฯ
ฉนฺโน เถโร ฯ
๑ โป. ม. สโต ฯ
เราพึงธรรมมีรสอันประเสริฐ ของพระผู้มีพระภาคผู้เป็นพระมหาสมณะได้ดำเนินไปสู่ทางอันพระพุทธเจ้าผู้มีญาณอันประเสริฐ กล่าว คือ ความเป็นผู้รู้ธรรมทั้งปวง ทรงแสดงไว้แล้ว เพื่อบรรลุอมตธรรม พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ทรงเป็นผู้ฉลาดในทางอันเกษมจากโยคะ.
๑๐. ปุณณเถรคาถา
สุภาษิตสรรเสริญศีลและปัญญา
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๗ ปุณณเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
๑๐ สีลเมว อิธ อคฺคํ ปญฺญวา ปน อุตฺตโม
มนุสฺเสสุ จ เทเวสุ สีลปญฺญาณโต ชยนฺติ ฯ
ปุณฺโณ เถโร ฯ
อุทฺทานํ
วปฺโป จ วชฺชิปุตฺโต จ ปกฺโข วิมลโกณฺฑญฺโญ
อุกฺเขปกฏวจฺโฉ จ เมฆิโย เอกธมฺมิโก
เอกุทานิยฉนฺโน ๑ จ ปุณฺณตฺเถโร มหพฺพโลติ ฯ
วคฺโค สตฺตโม ฯ
ในโลกนี้ ศีลเท่านั้นเป็นเลิศ แต่ผู้มีปัญญาเป็นผู้สูงสุด ความชนะย่อมมี
เพราะศีลและปัญญา ทั้งในหมู่มนุษย์และหมู่เทวดา.
____________________________
ในวรรคนี้ รวมพระเถระ ๑๐ องค์ คือ
๑. พระวัปปเถระ ๒. พระวัชชีปุตตกเถระ
๓. พระปักขเถระ ๔. พระวิมลโกณฑัญญเถระ
๕. พระอุเขปกฏวัจฉเถระ ๖. พระเมฆิยเถระ
๗. พระเอกธรรมสวนิยเถระ ๘. พระเอกุทานิยเถระ
๙. พระฉันนเถระ ๑๐. พระปุณณเถระ.
จบ วรรคที่ ๗
End of วรรคที่ ๗