arnon.worldSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต · วรรคที่ ๑

๕. ทัพพเถรคาถา เล่ม ๒๖

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๔๒ (Royal Thai)6/11 in วรรคที่ ๑4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา เอกกนิบาต วรรคที่ ๑ ทัพพเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 50 · Chaloem Phrakiat Volume 26)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 26, pp. 319–320

Page 319

๔. ปุณณมันตานีปุตตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการคบคนดี

{๑๔๑}นัยว่า ท่านพระปุณณมันตานีบุตรเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

[๔] บุคคลพึงคบหาสมาคมกับสัตบุรุษ ผู้เป็นบัณฑิต ผู้ชี้แจงประโยชน์ให้เท่านั้น เพราะธีรชนทั้งหลายผู้ไม่ประมาท ผู้เห็นประจักษ์ด้วยปัญญา ย่อมได้บรรลุถึงประโยชน์ที่ใหญ่ ลึกซึ้ง เห็นได้ยาก ละเอียด สุขุม

๕. ทัพพเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการฝึกอบรม

{๑๔๒}นัยว่า ท่านพระทัพพเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

[๕] เมื่อก่อนพระทัพพะรูปใดเป็นผู้ฝึกได้ยาก แต่เดี๋ยวนี้พระทัพพะรูปนั้นถูกพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงฝึกแล้วด้วย วิธีฝึกคืออริยมรรคที่ยอดเยี่ยม เป็นผู้สันโดษ ข้ามความสงสัยได้แล้ว เป็นผู้ชนะกิเลส ปราศจากความหวาดกลัว มีจิตตั้งมั่น ดับกิเลสได้แล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑สัตบุรุษ ในที่นี้หมายถึงเหล่าพระอริยบุคคลมีพระพุทธเจ้าเป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๑/๕๕)
  2. ๒เป็นผู้สันโดษ ในที่นี้หมายถึงเป็นผู้ยินดีด้วยปัจจัยตามที่ได้ ยินดีในฌานสมาบัติ และยินดีในมรรคและผล (ขุ.เถร.อ. ๑/๖๕)
Page 320

๖. สีตวนิยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับความสันโดษ

{๑๔๓}นัยว่า ท่านพระสีตวนิยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

[๖] ภิกษุใดมาสู่ป่าสีตวันแล้ว ภิกษุนั้นเป็นผู้อยู่แต่ผู้เดียว สันโดษ มีจิตตั้งมั่น ชนะกิเลส ปราศจากขนลุกขนพอง มีปัญญารักษากายคตาสติอยู่

๗. ภัลลิยเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับผู้ชนะ

{๑๔๔}นัยว่า ท่านพระภัลลิยเถระได้ภาษิตคาถานี้ไว้อย่างนี้ว่า

[๗] ผู้ใดกำจัดเสนาแห่งมัจจุราชได้ เหมือนห้วงนํ้าใหญ่ กำจัดสะพานไม้อ้อที่ชำรุดทรุดโทรมฉะนั้น ผู้นั้นจัดว่า เป็นผู้ชนะมาร ปราศจากความหวาดกลัว มีตนอันฝึกแล้ว มีจิตตั้งมั่น ดับกิเลสได้แล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ป่าสีตวัน เป็นป่าช้าที่น่ากลัวขนาดใหญ่ดั้งอยูใกล้พระนครราชคฤห์ (ขุ.เถร.อ. ๑/๖๙)
  2. ๒กายคตาสติ สติอันไปในกาย สติที่พิจารณากายเป็นอารมณ์ หมายถึงสติอันกำหนดพิจารณากาย โดยแยกส่วนต่าง ๆ มีผมเป็นต้น ให้เห็นเป็นของไม่สะอาดเป็นต้นเป็นอารมณ์ (นัย องฺ.เอกก.อ. ๔๑๙, ขุ.อุ.อ. ๒๐๐, ขุ.เถร.อ. ๑/๖๙)
  3. ๓เสนาแห่งมัจจุราช หมายถึงชราและโรคเป็นต้น ซึ่งจัดเป็นเสนาคือเหตุใกล้ของมัจจุราชคือความตาย อีกนัยหนึ่ง มัจจุราช หมายถึงเทวปุตตมารผู้คอยขัดขวางมิให้สรรพสัตว์กระทำความดี กิเลส ทั้งหลายมีกามเป็นต้นชื่อว่าเสนา (ขุ.เถร.อ. ๑/๗๒)

End of ๕. ทัพพเถรคาถา