๗. อนูปมเถรคาถา เล่ม ๒๖

๖. จูฬกเถรคาถา

สุภาษิตสอนใจ

นัยว่า ท่านพระจูฬกเถระ (เมื่อจะทำตนให้เกิดอุตสาหะในการเจริญกัมมัฏฐาน) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๓}[๒๑๑] นกยูงทั้งหลายมีหงอนงาม มีขนหางงาม มีสร้อยคอเขียวงาม มีจะงอยปากงาม ร้องไพเราะ อนึ่ง แม้แผ่นดินใหญ่ นี้ก็มีหญ้าเขียวชะอุ่ม มีนํ้าเอิบอาบ ท้องฟ้าก็มีเมฆงาม

[๒๑๒] ท่านก็มีนํ้าใจเบิกบาน ควรแก่การงาน จงเพ่งฌานที่พระโยคาวจรเพ่งแล้ว จงมีความบากบั่นในพระพุทธศาสนา เป็นอันดี จงบรรลุนิพพานอันเป็นธรรมสูงสุด ขาว สะอาด ผุดผ่อง ละเอียด เห็นได้แสนยาก ซึ่งเป็นบทไม่คลาดเคลื่อนนั้นเถิด

๗. อนูปมเถรคาถา

สุภาษิตสอนใจ

นัยว่า ท่านพระอนูปมเถระ (เมื่อจะข่มจิตของตนที่ซัดส่ายไปในอารมณ์ ต่าง ๆ) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๔}[๒๑๓] จิตเกิดขึ้นแล้วยินดีเพลิดเพลินอยู่ ถูกกรรมกิเลสยกขึ้น สู่หลาวคือภพนั้น ๆ ท่าน(มีอกุศลจิต)ดำเนินไปเฉพาะแต่ สถานที่ที่มีภพเป็นดังหลาวและกามคุณเป็นดังท่อนไม้

[๒๑๔] ดูก่อนจิต เราขอบอกสถานที่นั้นว่าเป็นโทษ และขอบอกสถานที่นั้นว่าเป็นที่ประทุษร้ายจิต พระศาสดา ที่หาได้ โดยยากท่านก็ได้แล้ว ท่านอย่าชักชวนเราไปในทางฉิบหายเลย

๘. ว้ชชิตเถรคาถา

สุภาษิตเกี่ยวกับการรู้อริยสัจ

นัยว่า ท่านพระวัชชิตเถระ (เมื่อระลึกถึงอดีตชาติของตน) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๕}[๒๑๕] เมื่อเรายังเป็นปุถุชนมืดมนอยู่ ยังไม่เห็นอริยสัจ จึงได้เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในคติทั้งหลายตลอดกาลนาน

[๒๑๖] บัดนี้เราเป็นผู้ไม่ประมาทแล้ว กำจัดสังสารวัฏได้แล้ว คติทั้งปวงเราก็ตัดขาดแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป

๙. สันธิตเถรคาถา

สุภาษิตสรรเสริญอนิจจสัญญา

นัยว่า ท่านพระสันธิตเถระ (เมื่อประกาศการบรรลุคุณวิเศษของตน) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๒ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๐๖}[๒๑๗] เราเป็นผู้มีสติ ได้อนิจจสัญญาอย่างหนึ่งอันสหรคตด้วย พุทธานุสติที่โคนอัสสัตถพฤกษ์อันสว่างไสวไปด้วยแสง แห่งแก้วมณี งามสะพรั่ง