๖. ยุธัญชยชาดก เล่ม ๒๗

มิตฺตามจฺจปริพฺยุฬฺหํ อหํ วนฺเท รเถสภํ

ปพฺพชิสฺสามหํ ราช (๑) ตํ เทโว อนุมญฺญตุ.

ขอเดชะพระมหาราช ข้าพระองค์ขอถวายบังคมพระองค์

ผู้ทรงเป็นจอมทัพ ซึ่งแวดล้อมไปด้วยมิตรและอำมาตย์

ข้าพระองค์จักบวช ขอพระองค์ผู้สมมติเทพ

โปรดพระราชทานการบวชนั้นเถิด

(พระราชาตรัสห้ามว่า)

สเจ เต อูนํ กาเมหิ อหํ ปริปูรามิ เต

โย ตํ หึสติ วาเรมิ มา ปพฺพช (๑) ยุธญฺชย. (๒)

ถ้าเจ้ายังมีความพร่องด้วยกามทั้งหลาย

พ่อจะเพิ่มเติมให้แก่เจ้า

พ่อจะห้ามคนที่เบียดเบียนเจ้า

ลูกยุธัญชัยอย่าบวชเลย

(พระโพธิสัตว์กุมารกราบทูลว่า)

น มตฺถิ อูนํ กาเมหิ หึสิตา เม น วิชฺชติ

ทีปญฺจ กตฺตุมิจฺฉามิ ยํ ชรา นาภิกีรติ.

ข้าพระองค์ไม่มีความพร่องด้วยกามทั้งหลาย

คนที่เบียดเบียนข้าพระองค์ก็ไม่มี

แต่ข้าพระองค์ปรารถนาจะกระทำที่พึ่งซึ่งชรากำจัดไม่ได้

(พระศาสดาประกาศข้อความนั้นว่า)

ปุตฺโต วา ปิตรํ ยาเจ ปิตา วา ปุตฺตโมรสํ

เนคโม ยาจเต (๑) ตาต มา ปพฺพช ยุธญฺชย.

พระราชบุตรทูลวิงวอนพระราชบิดา

และพระราชบิดาก็ทรงวิงวอนพระราชบุตร

ชาวนิคมก็ทูลวิงวอนว่า พ่อยุธัญชัยกุมาร

อย่าผนวชเลย พ่อเอ๋ย

(พระโพธิสัตว์กุมารกราบทูลว่า)

มา มํ ตาต (๑) นิวาเรหิ ปพฺพชนฺตํ รเถสภ

มาหํ กาเมหิ สมฺมตฺโต ชราย วสมนฺวคู.

ข้าแต่ทูลกระหม่อมผู้ทรงเป็นจอมทัพ

พระองค์โปรดอย่าทรงห้ามข้าพระองค์ผู้จะบวชเลย

ขอข้าพระองค์อย่าได้ชื่อว่า เป็นผู้ประมาทเพราะกามทั้งหลาย

อย่าตกอยู่ในอำนาจของชราเลย

(พระมารดาตรัสว่า)

อหํ ตํ ตาต ยาจามิ อหํ ปุตฺต นิวารเย

จิรํ ตํ ทฏฺฐุมิจฺฉามิ มา ปพฺพช ยุธญฺชย.

ลูกเอ๋ย แม่ขอร้องลูก ขอห้ามลูก

แม่ต้องการเห็นลูกนาน ๆ ลูกยุธัญชัย อย่าบวชเลย

(พระโพธิสัตว์กุมารกราบทูลว่า)

อุสฺสาโวว ติณคฺคมฺหิ สุริยสฺสุคฺคมนํ ปติ

เอวมายุ มนุสฺสานํ มา มํ อมฺม นิวารย.

อายุของมนุษย์ทั้งหลายเหมือนน้ำค้างที่ยอดหญ้า

พอพระอาทิตย์ขึ้นก็แห้งไป

หม่อมแม่ พระองค์อย่าทรงห้ามหม่อมฉันเลย

(พระโพธิสัตว์ทูลเชิญพระราชบิดามาแล้วกราบทูลว่า)

ตรมาโน อิมํ ยานํ อาโรเปตุ รเถสภ

มา เม มาตา ตรนฺตสฺส อนฺตรายกรา อหุ.

ขอเดชะพระองค์ผู้ทรงเป็นจอมทัพ

ขอทรงให้ราชบุรุษรีบเชิญเสด็จพระราชมารดานี้ขึ้นพระราชยานเถิด

ขอพระราชมารดาอย่าทรงทำอันตรายแก่ข้าพระองค์

ผู้กำลังจะข้ามทางกันดารเลย

(พระเทวีทรงคร่ำครวญอยู่ว่า)

อภิธาวถ ภทฺทนฺเต สุญฺญํ เหสฺสติ รมฺมกํ

ยุธญฺชโย อนุญฺญาโต สพฺพทตฺเตน ราชินา.

รีบไปกราบทูลว่า ขอพระองค์ทรงพระเจริญ

รัมมนครจะเป็นเมืองร้าง ถ้าพระเจ้าสัพพทัตทรงอนุญาต

ให้ยุธัญชัยราชบุตรทรงผนวชแล้ว

โยหุ เสฏฺโฐ มนุสฺสานํ (๑) ยุวา กญฺจนสนฺนิโภ

โสยํ กุมาโร ปพฺพชิโต กาสายวสโน พลี.

พระราชกุมารพระองค์ใดประเสริฐกว่าพระราชบุตรพันพระองค์

ยังทรงพระเยาว์ มีพระฉวีวรรณประดุจทองคำ

พระราชกุมารพระองค์นี้นั้นยังทรงมีพระกำลังแข็งแรง

ทรงนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์ผนวชแล้ว

(พระโพธิสัตว์กุมารกราบทูลว่า)

อุโภ กุมารา ปพฺพชิตา ยุธญฺจโย ยุธิฏฺฐิโล

ปหาย มาตาปิตโร สงฺคํ เฉตฺวาน มจฺจุโนติ.

ยุธญฺชยชาตกํ (๑) ฉฏฺฐํ.

พระราชกุมารทั้ง ๒ พระองค์ คือ ยุธัญชัยกุมาร

และยุธิฏฐิลกุมารทรงละพระราชมารดาและพระราชบิดา

ตัดเครื่องข้องของมฤตยูผนวชแล้ว

ยุธัญชัยชาดกที่ ๖ จบ