๓. ธรรมเทวปุตตชาดก เล่ม ๒๗

ยโสกโร ปุญฺญกโรหมสฺมิ

สทตฺถุโต ๔ สมณพฺราหฺมณานํ

มคฺคารโห เทวมนุสฺสปูชิโต

ธมฺโม อหํ เทหิ อธมฺม มคฺคํ ฯ

ดูกรอธรรมเทพบุตร ข้าพเจ้าเป็นผู้ไม่ค้ายศ ไม่ค้าบุญ สมณะและพราหมณ์สรรเสริญทุกเมื่อ ข้าพเจ้าเป็นผู้มีธรรม อันเทวดาและมนุษย์บูชาแล้วคู่ควรแก่หนทาง ท่านจงให้หนทางแก่เรา.

อธมฺมยานํ ทฬฺหมารุหิตฺวา

อสนฺตสนฺโต พลวาหมสฺมิ

ส กิสฺส เหตุมฺหิ ตวชฺช ทชฺชํ

มคฺคํ อหํ ธมฺม อทินฺนปุพฺพํ ฯ

ดูกรธรรมเทพบุตร เราผู้ชื่อว่าอธรรมขึ้นสู่ยามแห่งอธรรมอันมั่นคง ไม่เคยกลัวใคร มีกำลังเข้มแข็ง เราจะพึงให้ทางที่ไม่เคยให้ใครแก่ท่านในวันนี้ เพราะเหตุอะไรเล่า?

ธมฺโม หเว ปาตุรโหสิ ปุพฺเพฎ

ปจฺฉา อธมฺโม อุทปาทิ โลเก

เชฏฺโฐ จ เสฏฺโฐ จ สนนฺตโน จ

อุยฺยาหิ เชฏฺฐสฺส กนิฏฺฐ มคฺคา

๑ ม. ตถาหํ ฯ ๒ ม. ตยาปิ ฯ ๓ สี. ยุ. ธมฺมชาตกํ ฯ ๔ ม. สทาตฺถุโต ฯ่

ธรรมแลปรากฏก่อน ภายหลังอธรรมจึงเกิดขึ้นในโลก เราเป็นผู้เจริญกว่า ประเสริฐกว่า ทั้งเก่ากว่า ขอจงให้ทางแก่เราเถิด น้องเอ๋ย.

น ยาจนาย นปิ ปาฏิรูปา

น อรหตฺตา ๑ เตหํ ทเทยฺย ๒ มคฺคํ

ยุทฺธญฺจ โน โหตุ อุภินฺนมชฺช

ยุทฺธสฺมิ โย ชิสฺสติ ๓ ตสฺส มคฺโค ฯ

เราจะไม่ให้หนทางแก่ท่าน เพราะการขอร้องหรือเพราะความเป็นผู้สมควรในวันนี้เราทั้งสองจงมารบกัน แล้วหนทางจะเป็นของผู้ชนะในการรบ.

สพฺพา ทิสา อนุวิสฺสโฏหมสฺมิ

มหพฺพโล อมิตยโส อตุโลฺย

คุเณหิ สพฺเพหิ อุเปตรูโป

ธมฺโม อธมฺม ตฺวํ กถํ วิเชสฺสสิ ฯ

เราผู้ชื่อว่าธรรม เป็นผู้ฤาชาปรากฏไปทั่วทุกทิศ มีกำลังมาก มียศประมาณไม่ได้ ไม่มีผู้เสมอเหมือน ประกอบด้วยคุณทั้งปวง อธรรมเอ๋ย ท่านจักชนะได้อย่างไร?

โลเหน เว หญฺญติ ชาตรูปํ

น ชาตรูเปน หนนฺติ โลหํ

สเจ อธมฺโม หญฺญติ ธมฺมมชฺช

อโย สุวณฺณํ วิย ทสฺสเนยฺยํ ฯ

เขาเอาฆ้อนเหล็กตีทองอย่างเดียว หาได้เอาทองตีเหล็กไม่ ถ้าหากว่าเราผู้ชื่อว่าอธรรม ฆ่าท่านผู้ชื่อว่าธรรมในวันนี้ได้ เหล็กจะน่าดู น่าชมเหมือนทองคำ ฉะนั้น.

สเจ ตุวํ ยุทฺธพโล อธมฺม ๔

น ตุยฺห วุฑฺฒา จ ครู จ อตฺถิ

มคฺคญฺจ เต ทมฺมิ ปิยาปฺปิเยน

วาจาทุรุตฺตานิปิ เต ขมามิ ฯ

ดูกรอธรรมเทพบุตร ถ้าหากว่าท่านเป็นผู้มีกำลังในการรบไซร้ ผู้หลักผู้ใหญ่ และครูของท่านมิได้มี เราจะย่อมให้หนทางอันเป็นที่รักด้วยอาการอันไม่เป็นที่รักของท่าน ทั้งจะขออดทนถ้อยคำชั่วๆ ของท่าน.

อิทญฺจ สุตฺวา วจนํ อธมฺโม

อวํสิโร ปติโต อุทฺธปาโท

ยุทฺธตฺถิโกเว ๑ น ลภามิ ยุทฺธํ

เอตฺตาวตา โหติ หโต อธมฺโม ฯ

๑ ม. อรหตา ฯ สี. ยุ. น อรหติ ฯ ๒ ม. ทเทยฺยํ ฯ ๓ ม. เชสฺสติ ฯ

๔ สี. ยุทฺธพโลสิธมฺม ฯ ยุ. ยุทฺธพโลสธมฺม ฯ

อธรรมเทพบุตรได้ฟังคำนี้แล้ว ก็เป็นผู้มีศีรษะลงเบื้องต่ำ มีเท้าขึ้นเบื้องสูง ตกลงจากรถ รำพันเพ้อว่าเราปรารถนาจะรบก็ไม่ได้รบ อธรรมเทพบุตรถูกตัดรอนเสียแล้ว ด้วยเหตุมีประมาณเท่านี้.

ขนฺตีพโล ยุทฺธพลํ วิเชตฺวา

หนฺตฺวา อธมฺมํ นิหนิตฺว ภูมฺยา

ปายาสิ จิตฺโต ๒ อภิรุยฺห สนฺทนํ

มคฺเคเนว อติพโล สจฺจนิกฺกโม ฯ

ธรรมเทพบุตรผู้มีขันติเป็นกำลัง มีจิตเที่ยงตรง มีกำลังมาก มีความบากบั่นอย่างแท้จริง ชำนะกำลังรบ ได้ฆ่าอธรรมเทพบุตรฝังเสียในแผ่นดินแล้ว ขึ้นสู่รถของตนไปโดยหนทางนั่นเทียว.

มาตา ปิตา สมณพฺราหฺมณา จ

อสมฺมานิตา ยสฺส สเก อคาเร

อิเธว นิกฺขิปฺป สรีรเทหํ

กายสฺส เภทา นิรยํ วชนฺติ เต

ยถา อธมฺโม ปติโต อวํสิโร ฯ

มารดา บิดา และสมณพราหมณ์ ไม่ได้รับความนับถือในเรือนของชนเหล่าใด ชนเหล่านั้น ครั้นทอดทิ้งร่างกายไว้ในโลกนี้ ตายไปแล้วย่อมต้องพากันไปสู่นรก เหมือนอธรรมเทพบุตรผู้มีศีรษะลงในเบื้องต่ำตกไปแล้วฉะนั้น.

มาตา ปิตา สมณพฺราหฺมณา จ

สุสมฺมานิตา ยสฺส สเก อคาเร

อิเธว นิกฺขิปฺป สรีรเทหํ

กายสฺส เภทา สุคตึ วชนฺติ เต

ยถาปิ ธมฺโม อภิรุยฺห สนฺทนนฺติ ฯ8

ธมฺมเทวปุตฺตชาตกํ ตติยํ ฯ

____________

๑ ม. ...เจ ฯ ๒ ม. วิตฺโต ฯ

มารดา บิดา และสมณพราหมณ์ ได้รับความนับถือเป็นอย่างดีในเรือนของชนเหล่าใด ชนเหล่านั้น ครั้นทอดทิ้งร่างกายไว้ในโลกนี้ ตายไปแล้วย่อมพากันไปสุคติ เหมือนธรรมเทพบุตรขึ้นสู่รถของตนไปสู่เทวโลกฉะนั้น.

จบ ธรรมเทวปุตตชาดกที่ ๓.