๖. ยุธัญชยชาดก เล่ม ๒๗

(พระอัครมเหสีทรงสรรเสริญกามว่า)

{๑๕๔๘} [๑๕๙๕] กามทั้งหลายมีความยินดีมาก นำสุขมาให้ สุขอื่นยิ่งกว่ากามไม่มี เหล่าชนที่ซ่องเสพกามย่อมเข้าถึงสวรรค์

(พระราชาโพธิสัตว์ทรงสดับดังนั้น จึงตรัสโทษแห่งกามว่า)

{๑๕๔๙} [๑๕๙๖] กามทั้งหลายมีความยินดีน้อย นำทุกข์มาให้ ทุกข์อื่นยิ่งกว่ากามไม่มี เหล่าชนที่ซ่องเสพกามย่อมเข้าถึงนรก

{๑๕๕๐} [๑๕๙๗] กามทั้งหลายเป็นทุกข์เจ็บปวด ยิ่งกว่าความเจ็บปวดเพราะถูกดาบที่ลับดีแล้วฟันเอา กว่าความเจ็บปวดเพราะถูกกระบี่ที่ลับดีแล้วแทงเอา และกว่าความเจ็บปวดเพราะถูกหอกที่ลับดีแล้วซัดเอาที่อก{๑๕๕๑} [๑๕๙๘] กามทั้งหลายเป็นทุกข์เร่าร้อนยิ่งกว่าความร้อนในหลุมถ่านที่ลุกโพลง ลึกชั่วคน และกว่าความร้อนของผาลที่ถูกเผามาทั้งวัน

{๑๕๕๒} [๑๕๙๙] กามทั้งหลายเป็นทุกข์ร้อนแรงยิ่งกว่าความร้อนแรงของยาพิษ ชนิดร้ายแรง กว่าความร้อนแรงของน้ำมันที่เดือดพล่าน และ กว่าความร้อนแรงของทองแดงที่หลอมละลายแล้ว

๖. ยุธัญชยชาดก (๔๖๐)

ว่าด้วยเหตุผลและการทัดทานการทรงผนวช

(พระราชกุมารโพธิสัตว์นามว่ายุธัญชัยทูลขออนุญาตบวชว่า)

{๑๕๕๓} [๑๖๐๐] หม่อมฉันขอถวายบังคมพระองค์ผู้เป็นจอมทัพผู้มีมิตรและ อำมาตย์แวดล้อมแน่นขนัด ข้าแต่ทูลกระหม่อมหม่อมฉันจักบวช ขอได้โปรดทรงอนุญาตเถิด

(พระราชบิดาตรัสห้ามว่า)

{๑๕๕๔} [๑๖๐๑] ถ้าเจ้ายังบกพร่องด้วยกามคุณทั้งหลาย พ่อจะเพิ่มเติมให้เต็ม ผู้ใดเบียดเบียนเจ้า พ่อจักห้ามปราม พ่อยุธัญชัยอย่าเพิ่งบวชเลย(พระราชกุมารโพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๑๕๕๕} [๑๖๐๒] หม่อมฉันมิได้บกพร่องด้วยกามคุณทั้งหลายเลยไม่มีใคร เบียดเบียนหม่อมฉันแต่หม่อมฉันปรารถนาจะทำที่พึ่งที่ชรา ครอบงำไม่ได้ พระเจ้าข้า(พระบรมศาสดาตรัสเล่าต่อว่า)

{๑๕๕๖} [๑๖๐๓] พระโอรสกราบทูลวิงวอนพระราชบิดา พระราชบิดาหรือก็ทรงวิงวอนพระโอรส พ่อเอ๋ย ชาวนิคมพากันวิงวอนว่า ‘ข้าแต่พระยุธัญชัย อย่าทรงผนวชเลย’(พระราชกุมารโพธิสัตว์กราบทูลพระราชบิดาว่า)

{๑๕๕๗} [๑๖๐๔] ข้าแต่พระราชบิดาผู้เป็นจอมทัพพระองค์อย่าทรงทัดทาน หม่อมฉันผู้จะบวชเลย อย่าให้หม่อมฉันมัวเมาอยู่ด้วยกามคุณ ทั้งหลายตกอยู่ในอำนาจชราเลย พระเจ้าข้า(พระราชมารดาตรัสทัดทานว่า)

{๑๕๕๘} [๑๖๐๕] ลูกเอ๋ย แม่ขอร้องเจ้า แม่ขอห้ามเจ้า แม่ปรารถนาจะเห็น เจ้านาน ๆ อย่าบวชเลยนะ พ่อยุธัญชัย

(พระราชกุมารกราบทูลพระราชมารดาว่า)

{๑๕๕๙} [๑๖๐๖] นํ้าค้างบนยอดหญ้าย่อมเหือดแห้งไปดวงอาทิตย์ขึ้นแล้ว ก็ตกไปฉันใด อายุของมนุษย์ทั้งหลายก็ฉันนั้น ขอทูลกระหม่อมแม่ อย่าห้ามหม่อมฉันเลย พระเจ้าข้า

(พระราชกุมารโพธิสัตว์กราบทูลพระราชบิดาว่า)

{๑๕๖๐} [๑๖๐๗] ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมเสนาขอได้โปรดรีบตรัสให้ทูล กระหม่อมแม่เสด็จขึ้นสู่ยานนี้เถิดทูลกระหม่อมแม่อย่าได้ ทรงทำอันตรายแก่หม่อมฉันผู้กำลังรีบด่วนเลย(พระเทวีทรงคร่ำครวญว่า)

{๑๕๖๑} [๑๖๐๘] ท่านทั้งหลายจงช่วยวิ่งเต้นด้วยเถิด ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน เถิดรัมมนครจักว่างเปล่าเสียแล้วพระเจ้าสัพพทัตตะ ทรงอนุญาตให้พ่อยุธัญชัยบวชแล้วละ{๑๕๖๒} [๑๖๐๙] เจ้าชายผู้ประเสริฐกว่ามนุษย์ทั้งหลาย ยังทรงหนุ่มแน่น เปล่งปลั่งดังทองธรรมชาติ มีกำลังแข็งแรง มีผ้านุ่งห่มย้อมด้วยนํ้าฝาด ได้เสด็จออกผนวชแล้ว(พระบรมศาสดาตรัสว่า)

{๑๕๖๓} [๑๖๑๐] เจ้าชายทั้งสององค์คือยุธัญชัยกับยุธิฏฐิละทรงละทิ้งพระราช มารดาและพระราชบิดาแล้ว ทรงตัดเครื่องข้องแห่งมัจจุราช เสด็จออกผนวชแล้ว

๗. ทสรถชาดก (๔๖๑)

ว่าด้วยผู้มีปัญญาย่อมไม่เศร้าโศกถึงสิ่งที่เสียไปแล้ว

(พระรามบัณฑิตโพธิสัตว์ตรัสกะพระลักขณบัณฑิตและพระนางสีดาว่า)

{๑๕๖๔} [๑๖๑๑] มานี่แน่ะ เจ้าลักษณ์และแม่สีดา ทั้งสองจงมาลงน้ำ ภรตกุมาร นี้กล่าวอย่างนี้ว่าพระเจ้าทศรถสวรรคตเสียแล้ว