พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เอกาทสกนิบาต
๖. ยุธัญชยชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๕๓–๑๕๖๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๙ ในเอกาทสกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๖ ยุธญฺชยชาตกํ ๔
๖. ยุธัญชยชาดก
ว่าด้วยการผนวชของเจ้าชายยุธัญชัยและยุธิฏฐิละ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกาทสกนิบาต ยุธัญชยชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
มิตฺตามจฺจปริพฺยุฬฺหํ อหํ วนฺเท รเถสภ
ปพฺพชิสฺสามหํ ราช ๕ ตํ เทโว อนุมญฺญตุ ฯ
หม่อมฉันขอถวายบังคมพระองค์ ผู้เป็นจอมทัพมีมิตรและอำมาตย์แวดล้อมแน่นขนัด ข้าแต่พระทูลกระหม่อม หม่อมฉันจักบวช ขอได้โปรดทรงพระอนุญาตเถิด.
สเจ เต อูนํ กาเมหิ อหํ ปริปูรยามิ เต
โย ตํ หึสติ วาเรมิ มา ปพฺพชฺช ยุธญฺชย ๖ ฯ
๑ ม. ธิรตฺถุ สุพหู กาเม ฯ ๒ ม. เนตฺตึ โสว ฯ ๓ สี. ยุ. อุกฺกฏฺฐิตํ ฯ
๔ ม. ยุธญฺจยชาตกํ ฯ ๕ สี. ยุ. ปพฺพชิสฺสํ มหาราช ฯ ๖ ม. ปพฺพช
ยุธญฺจย ฯ ยุ. ปพฺพชิ ยุวญฺชย ฯ เอวมุปริปิ ฯ
ถ้าเธอยังบกพร่องด้วยกามทั้งหลาย ฉันจะเพิ่มเติมให้เต็ม ผู้ใดเบียดเบียนเธอ ฉันจักห้ามปราม พ่อยุธัญชัยอย่าเพิ่งบวชเลย.
น มตฺถิ อูนํ กาเมหิ หึสนฺโต เม น วิชฺชติ ๑
ทีปญฺจ กตฺตุมิจฺฉามิ ยํ ชรา นาภิกีรติ ฯ
หม่อมฉันมิได้บกพร่องด้วยกามทั้งหลายเลย ไม่มีใครเบียดเบียนหม่อมฉัน แต่หม่อมฉันปรารถนาจะทำที่พึ่ง ที่ชราครอบงำไม่ได้ พระเจ้าข้า.
ปุตฺโต วา ปิตรํ ยาเจ ปิตา วา ปุตฺตโมรสํ
เนคโม ยาจเต ๒ ตาต มา ปพฺพชฺช ยุธญฺชย ฯ
พระโอรสกราบทูลวิงวอนพระราชบิดา พระราชบิดาหรือก็ทรงวิงวอนพระราชโอรส พ่อเอ๋ย ชาวนิคมพากันวิงวอนว่า ข้าแต่พระยุธัญชัยอย่าทรงผนวชเลย.
มา มํ ตาต ๓ นิวาเรสิ ปพฺพชนฺตํ รเถสภ
มาหํ กาเมหิ สมฺมตฺโต ชราย วสมนฺวคู ฯ
ข้าแต่พระราชบิดาผู้เป็นจอมทัพ พระองค์อย่าทรงห้ามหม่อมฉันผู้จะบวชเลย อย่าให้หม่อมฉันมัวเมาอยู่ด้วยกามทั้งหลาย เป็นไปตามอำนาจชราเลย พระเจ้าข้า.
อหํ ตํ ตาต ยาจามิ อหํ ปุตฺต นิวารเย
จิรํ ตํ ทฏฺฐุมิจฺฉามิ มา ปพฺพชฺช ยุธญฺชย ฯ
ลูกเอ๋ย แม่ขอร้องเธอ แม่ขอห้ามเธอ แม่ปรารถนาจะเห็นเธอนานๆอย่าบวชเสียเลยนะพ่อยุธัญชัย.
อุสฺสาโวว ติณคฺคมฺหิ สุริยสฺสุคฺคมนํ ๔ ปติ
เอวมายุ มนุสฺสานํ มา มํ อมฺม นิวารเย ฯ
น้ำค้างบนยอดหญ้า พระอาทิตย์ขึ้นก็ตกไปฉันใด อายุของมนุษย์ทั้งหลายก็ฉันนั้น ขอทูลกระหม่อมแม่อย่าห้ามฉันเลย พระเจ้าข้า.
ตรมาโน ๕ อิมํ ยานํ อาโรเปตุ ๖ รเถสภ
มา เม มาตา ตรนฺตสฺส อนฺตรายกรา อหุ ฯ
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมเสนา ขอได้โปรดรีบตรัสให้พระมารดาเสด็จขึ้นสู่ยานนี้เสียเถิด พระมารดาอย่าได้ทรงทำอันตรายแก่หม่อมฉันผู้กำลังรีบด่วนเสียเลย.
อภิธาวถ ภทฺทนฺเต สุญฺญํ เหสฺสติ รมฺมกํ
ยุธญฺชโย อนุญฺญาโต สพฺพทตฺเตน ราชินา ฯ
ท่านทั้งหลายจงช่วยวิ่งเต้นด้วยเถิด ขอความเจริญจงมีแก่ท่านเถิด รัมมนครจักเปล่าเปลี่ยวเสียแล้ว พ่อยุธัญชัยพระเจ้าสัพพทัตทรงอนุญาตแล้วละ.
โยหุ เสฏฺโฐ มนุสฺสานํ ๗ ยุวา กญฺจนสนฺนิโภ
โสยํ กุมาโร ปพฺพชิโต กาสายวสโน พลี ฯ
เจ้าชายองค์ใดเป็นผู้ประเสริฐกว่ามนุษย์ทั้งหลาย ยังกำลังหนุ่มแน่นเปล่งปลั่งดังทองธรรมชาติ เจ้าชายองค์นั้นมีกำลังแข็งแรง มีผ้านุ่งห่มย้อมฝาดบวชแล้ว.
อุโภ กุมารา ปพฺพชิตา ยุธญฺชโย ยุธิฏฺฐิโล
ปหาย มาตาปิตโร สงฺคํ เฉตฺวาน มจฺจุโนติ ฯ
ยุธญฺชยชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ
๑ หึสิ กาเม น วิชฺชตีติปิ ปาโฐ ฯ ม. หึสิตา ฯ ๒ ม. เนคโม ตํ ยาเจ ... ฯ
๓ ม. เทว ฯ ๔ ม. สูริยุคฺคมนํ ฯ ๕ สี. ยุ. ตรมานา ฯ ๖ สี. ยุ. อาโรเปนฺตุ ฯ
๗ ม. สหสฺสสฺส ฯ
เจ้าชายทั้งสององค์ คือยุธัญชัยกับยุธิฏฐิละทรงละทิ้งพระราชมารดาและพระราชบิดาแล้ว ทางตัดเครื่องข้องแห่งมัจจุราช เสด็จออกผนวชแล้ว.
จบ ยุธัญชยชาดกที่ ๖.
จบ ๖. ยุธัญชยชาดก