พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เอกาทสกนิบาต
๕. ปานียชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๔๒–๑๕๕๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๙ ในเอกาทสกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๕ ปานียชาตกํ
๕. ปานียชาดก
ว่าด้วยการทำบาปแล้วรังเกียจบาปที่ทำ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกาทสกนิบาต ปานียชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
มิตฺโต มิตฺตสฺส ปานียํ อทินฺนํ ปริภุญฺชิสํ
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ
อาตมภาพเป็นมิตรของชายคนหนึ่ง ได้บริโภคน้ำของมิตรที่เขาไม่ได้ให้เพราะเหตุนั้นภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่า เราทำบาปนั้นไว้แล้วอย่าได้กระทำบาปอีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงออกบวช.
ปรทารญฺจ ทิสฺวาน ฉนฺโท เม อุปปชฺชถ
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ
ความพอใจบังเกิดขึ้นแก่อาตมภาพ เพราะเห็นภรรยาของผู้อื่น เพราะเหตุนั้น ภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่า เราได้ทำบาปนั้นไว้แล้วอย่าได้กระทำบาปนั้นอีกเลย เพราะเหตุนั้นอาตมภาพจึงออกบวช.
ปิตรํ เม มหาราช โจรา อคฺคณฺหุ กานเน
เตสาหํ ปุจฺฉิโต ชานํ อญฺญถา นํ วิยากรึ
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ
ขอถวายพระพรมหาบพิตร โจรทั้งหลายจับโยมบิดาของอาตมภาพไว้ในป่า อาตมภาพถูกโจรเหล่านั้นถาม รู้อยู่ได้แกล้งพูดถึงโยมบิดานั้นเป็นอย่างอื่นไป เพราะเหตุนั้น ภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่า เราได้ทำบาปนั้นไว้แล้วอย่าได้ทำบาปนั้นอีกเลย เพราะเหตุนั้นอาตมภาพจึงออกบวช.
ปาณาติปาตมกรุํ โสมยาเค อุปฏฺฐิเต
เตสาหํ สมนุญฺญาสึ
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ
เมื่อพลีกรรมชื่อโสมยาคะปรากฏขึ้นแล้ว มนุษย์ทั้งหลายก็พากันกระทำปาณาติบาต อาตมภาพได้ยอมอนุญาตให้แก่พวกเขา เพราะเหตุนั้นภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่า เราได้ทำบาปนั้นไว้แล้วอย่าได้ทำบาปนั้นอีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงออกบวช.
สุราเมรยมธุกา เย ชนา ปฐมาสุ โน
พหุนฺนํ เต อนตฺถาย มชฺชปานมกปฺปยุํ
เตสาหํ สมนุญฺญาสึ
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ ฯ
ในกาลก่อน ชนทั้งหลายในหมู่บ้านของอาตมภาพ สำคัญสุราและเมรัยว่าเป็นน้ำหวานจึงได้พากันดื่มน้ำเมา เพื่อความฉิบหายแก่ชนเป็นอันมากอาตมภาพยอมอนุญาตให้แก่เขา เพราะเหตุนั้น ภายหลังอาตมภาพรังเกียจว่าเราได้ทำบาปนั้นไว้แล้ว อย่าได้ทำบาปนั้นอีกเลย เพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงออกบวช.
ธิรตฺถุสุ พหุกาเม ๑ ทุคฺคนฺเธ พหุกณฺฏเก
เย อหํ ปฏิเสวนฺโต นาลภึ ตาทิสํ สุขํ ฯ
น่าติเตียนแท้ ซึ่งกามเป็นอันมาก มีกลิ่นเหม็น มีเสี้ยนหนามมาก เราส้องเสพอยู่ ไม่ได้รับความสุขเช่นนั้น.
มหสฺสาทา สุขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ สุขํ
เย กาเม ปฏิเสวนฺติ สคฺคนฺเต อุปปชฺชเร ฯ
กามทั้งหลายมีความพอใจมาก สุขอื่นยิ่งกว่ากามไม่มี ชนเหล่าใดส้อง
เสพกามทั้งหลาย ชนเหล่านั้นย่อมเข้าถึงสวรรค์.
อปฺปสฺสาทา ทุขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ ทุกฺขํ
เย กาเม ปฏิเสวนฺติ นิรยนฺเต อุปปชฺชเร ฯ
กามทั้งหลายมีความพอใจน้อย ทุกข์อื่นยิ่งกว่ากามไม่มี ชนเหล่าใดส้องเสพกามทั้งหลาย ชนเหล่านั้นย่อมเข้าถึงนรก.
อสิ ยถา สุนิสิโต เนตฺติโสว ๒ สุปายิโก
สตฺตีว อุรสี ขิตฺตา กามา ทุกฺขตรา ตโต ฯ
เหมือนดาบที่ลับคมดีแล้วเชือด เหมือนกระบี่ที่ขัดดีแล้วแทง เหมือนหอกที่พุ่งปักอก (เจ็บปานใด) กามทั้งหลายเป็นทุกข์ยิ่งกว่านั้น.
องฺคารานํว ชลิตํ กาสุํ สาธิกโปริสํ
ผาลํว ทิวสนฺตตฺตํ กามา ทุกฺขตรา ตโต ฯ
หลุมถ่านเพลิงลุกโพลงแล้ว ลึกกว่าชั่วบุรุษ ผาลที่เขาเผาร้อนอยู่ตลอดวัน(ร้อนปานใด) กามทั้งหลายเป็นทุกข์ยิ่งกว่านั้น.
วิสํ ยถา หลาหลํ เตลํ ปกฺกุฏฺฐิตํ ๓ ยถา
ตมฺพโลหํ วิลีนํว กามา ทุกฺขตรา ตโตติ ฯ
ปานียชาตกํ ปญฺจมํ ฯ
เหมือนยาพิษชนิดร้ายแรง น้ำมันที่เดือดพล่าน ทองแดงที่กำลังละลายคว้าง (ร้อนปานใด) กามทั้งหลายเป็นทุกข์ยิ่งกว่านั้น.
จบ ปานียชาดกที่ ๕.
จบ ๕. ปานียชาดก