พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เอกาทสกนิบาต
๕. ปานียชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๔๒–๑๕๕๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๙ ในเอกาทสกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๕๙. ปานียชาตก (๕)
๕. ปานียชาดก (๔๕๙)
ว่าด้วยการรังเกียจบาปเพราะเผลอไปดื่มน้ำ
(พระปัจเจกพุทธเจ้าเมื่อจะถวายพระพรแก่พระราชา จึงได้ตรัสว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกาทสกนิบาต ปานียชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๔๔–๒๔๕ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๖๔–๓๖๖
มิตฺโต มิตฺตสฺส ปานียํ อทินฺนํ ปริภุญฺชิสํ
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา.
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ.
อาตมาเป็นมิตรของชายคนหนึ่งได้ดื่มน้ำของมิตรที่เขามิได้ให้
เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว
เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย
เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๑)
ปรทารญฺจ ทิสฺวาน ฉนฺโท เม อุทปชฺชถ
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ.
ก็อาตมาเห็นภรรยาของคนอื่นแล้วเกิดความรัก
เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว
เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย
เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๒)
ปิตรํ เม มหาราช โจรา อคฺคณฺหุ กานเน
เตสาหํ ปุจฺฉิโต ชานํ อญฺญถา นํ วิยากรึ.
ขอถวายพระพรมหาบพิตร พวกโจรในป่าได้จับบิดากับอาตมา
อาตมารู้อยู่ถูกพวกโจรเหล่านั้นถาม
ก็ได้ตอบเรื่องนั้นเป็นอย่างอื่นไป
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ.
เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว
เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย
เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๓)
ปาณาติปาตมกรุํ โสมยาเค อุปฏฺฐิเต
เตสาหํ สมนุญฺญาสึ.
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ.
เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว
เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย
เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๔)
สุราเมรยมธุกา (๑) เย ชนา ปฐมาสุ โน
พหุนฺนํ เต อนตฺถาย มชฺชปานมกปฺปยุํ
เตสาหํ สมนุญฺญาสึ.
- ๑ฉ.ม. สุราเมรยมาธุกา
เมื่อก่อน ชนทั้งหลายในบ้านของอาตมา
ได้สำคัญสุราและเมรัยเหมือนน้ำหวาน
ได้ปรุงน้ำเมาเพื่อความหายนะแก่ชนจำนวนมาก
อาตมาได้ยินยอมอนุญาตให้แก่พวกเขา
เตน ปจฺฉา วิชิคุจฺฉึ ตํ ปาปํ ปกตํ มยา
มา ปุน อกรํ ปาปํ ตสฺมา ปพฺพชิโต อหํ.
เหตุนั้น ภายหลังจึงรังเกียจว่า นั้นเป็นความชั่วเราได้ทำแล้ว
เราอย่าได้ทำความชั่วอีกเลย
เพราะเหตุนั้น อาตมาจึงบวช (๕)
(พระราชาทรงติเตียนกามว่า)
ธิรตฺถุ สุพหูกาเม ทุคฺคนฺเธ พหุกณฺฏเก
เย อหํ ปฏิเสวนฺโต นาลภึ ตาทิสํ สุขํ.
น่าติเตียนจริง ๆ กามเป็นอันมากมีกลิ่นเหม็น
มีขวากหนามมาก เราซ่องเสพอยู่ ไม่ได้ความสุขเช่นนั้นเลย
(พระอัครมเหสีทรงสรรเสริญความสุขในกามว่า)
มหสฺสาทา สุขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ สุขํ
เย กาเม ปฏิเสวนฺติ สคฺคนฺเต อุปปชฺชเร.
กามทั้งหลายน่าพอใจมาก มีความสุข
สุขที่ยิ่งกว่ากามไม่มี คนผู้ซ่องเสพกามย่อมขึ้นสวรรค์
(พระโพธิสัตว์ติเตียนกามว่า)
อปฺปสฺสาทา ทุขา กามา นตฺถิ กามา ปรํ ทุกฺขํ
เย กาเม ปฏิเสวนฺติ นิรยนฺเต อุปปชฺชเร.
กามทั้งหลายน่ายินดีน้อย มีทุกข์มาก
ทุกข์ที่ยิ่งกว่ากามไม่มี คนผู้ซ่องเสพกามย่อมตกนรก
อสี ยถา สุนิสิโต เนตฺตึ โสว สุปายิโก
สตฺตีว อุรสี ขิตฺตา กามา ทุกฺขตรา ตโต.
กามทั้งหลายมีทุกข์มากกว่าการใช้ดาบที่ลับดีแล้วฟัน
ใช้กริชที่ชุ่มด้วยน้ำมันแทง และใช้หอกพุ่งปักที่อก
องฺคารานํว ชลิตํ กาสุํ สาธิกโปริสํ
ผาลํว ทิวสนฺตตฺตํ กามา ทุกฺขตรา ตโต.
กามทั้งหลายมีทุกข์มากกว่าการถูกฝังในหลุมถ่านเพลิง
ที่ลุกโพลงลึกเกินชั่วคนแล้วใช้ผาลที่เผาร้อนไถไปทั้งวัน
วิสํ ยถา หลาหลํ เตลํ ปกฺกุฏฺฐิตํ (๑) ยถา
ตมฺพโลห วิลีนํว กามา ทุกฺขตรา ตโตติ.
ปานียชาตกํ ปญฺจมํ.
- ๑ฉ.ม. ปกฺกุถิตํ, สี.อิ. อุกฺกฏฺฐิตํ
กามทั้งหลายมีทุกข์มากกว่าการดื่มยาพิษที่ร้ายแรง
กว่าการใช้น้ำมันที่เดือดพล่านรด
กว่าการตกกระทะทองแดงที่กำลังละลายคว้าง
ปานียชาดกที่ ๕ จบ
จบ ๕. ปานียชาดก