๒. มิคโปตกชาดก เล่ม ๒๗

{๘๐๗} [๘๑๖] ไม่ว่าในกาลไหน ๆ เวรทั้งหลายในโลกนี้ย่อมไม่ระงับได้ด้วยการจองเวรเลย แต่ย่อมระงับได้ด้วยการไม่จองเวรข้อนี้ เป็นธรรมดาที่มีมาเก่าแก่

๒. มิคโปตกชาดก (๓๗๒)

ว่าด้วยคำพูดที่ทําให้หายเศร้าโศก

(ท้าวสักกะโพธิสัตว์ทรงเห็นดาบสร้องไห้คร่ำครวญอยู่จึงเสด็จมา ตรัสว่า)

{๘๐๘} [๘๑๗] การที่ท่านเศร้าโศกถึงลูกเนื้อที่ตายไปแล้วเป็นการไม่ควรแก่ ท่านผู้ปลีกตัวจากเรือนมาเป็นสมณะเลย

(ดาบสได้สดับแล้วจึงกล่าวว่า)

{๘๐๙} [๘๑๘] ท่านท้าวสักกะ ความรักของมนุษย์หรือของเนื้อ ย่อมเกิดขึ้น ในหัวใจเพราะอยู่ร่วมกันมา อาตมาไม่อาจที่จะไม่เศร้าโศกถึง มนุษย์หรือเนื้อนั้นได้(ท้าวสักกะตรัสว่า)

{๘๑๐} [๘๑๙] ชนเหล่าใดมาร้องไห้รำพันถึงผู้ที่ตายไปแล้วและผู้ที่จะตายต่อไป การร้องไห้ของชนเหล่านั้นสัตบุรุษทั้งหลายกล่าวว่าเปล่าจากประโยชน์ เพราะฉะนั้น ท่านอย่าร้องไห้ไปเลย ท่านฤๅษี{๘๑๑} [๘๒๐] ดูก่อนท่านผู้ประเสริฐ ผู้ที่ตายไปแล้วละไปแล้ว หากจะพึงฟื้น ขึ้นมาได้ด้วยการร้องไห้ไซร้พวกเราก็จะประชุมกันทั้งหมด ร้องไห้ถึงพวกญาติของกันและกัน

(ดาบสกล่าวสรรเสริญท้าวสักกะว่า)

{๘๑๒} [๘๒๑] มหาบพิตรมารดอาตมาผู้เร่าร้อนให้สงบ ยังความกระวนกระวาย ทั้งปวงให้ดับไป เหมือนใช้นํ้ารดไฟที่ติดเปรียงให้ดับไปฉะนั้น[๘๒๒] ลูกศรคือความโศกเศร้าที่อยู่ในใจของอาตมา ก็ถูกมหาบพิตร ผู้บรรเทาความโศกเศร้าถึงบุตรของอาตมาผู้ถูกความโศกเศร้า ครอบงำถอนขึ้นแล้ว[๘๒๓] ดูก่อนท้าววาสวะอาตมาผู้ถอนลูกศรคือความโศกเศร้าขึ้นได้ แล้วเป็นผู้เยือกเย็นลงดับทุกข์ได้แล้วจะไม่โศกเศร้า ไม่ร้องไห้ต่อไป เพราะได้ฟังคำของมหาบพิตร

๓. มูสิกชาดก (๓๗๓)

ว่าด้วยควรเรียนทุกอย่าง แต่ไม่ควรใช้ทุกอย่าง

(ในขณะที่เสด็จไปสระโบกขรณี พระเจ้ายวะตรัสว่า)

{๘๑๓} [๘๒๔] ผู้คนบ่นกันว่านางมูสิกาหายไปไหน ๆ เราคนเดียวเท่านั้นที่รู้ว่า นางมูสิกาตายอยู่ในบ่อน้ำ

(ในขณะที่เสด็จเข้าไปยังปราสาท ก็เสด็จดำเนินสาธยายไปว่า)

{๘๑๔} [๘๒๕] การที่เจ้าคิดอย่างนี้ ๆ เหลียวมองไปทางโน้นทางนี้เหมือนลา ทำให้เรารู้ว่า ‘เจ้าฆ่านางมูสิกาตายทิ้งไว้ในบ่อนํ้าวันนี้ ยังปรารถนาจะกินยวะ อีก’