พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปัญจกนิบาต · อัฑฒวรรค
๔. จุลลธนุคคหชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๑๘–๘๒๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๕ ในอัฑฒวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๓๗๔. จูฬธนุคฺคหชาตก (๔)
๔. จูฬธนุคคหชาดก (๓๗๔)
ว่าด้วยจูฬธนุคคหบัณฑิต
(ภรรยาของจูฬธนุคคหบัณฑิตกล่าวกับนายโจรว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ปัญจกนิบาต อัฑฒวรรค จุลลธนุคคหชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๔๐–๑๔๑ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๒๓–๒๒๔
สพฺพํ ภณฺฑํ สมาทาย ปารํ ติณฺโณสิ พฺราหฺมณ
ปจฺจาคจฺฉ ลหุํ ขิปฺปํ มมฺปิ ตาเรหิทานิ โภ. (๑)
- ๑ฉ.ม. ทานิโต
พราหมณ์ ท่านถือเอาห่อเครื่องประดับทั้งหมดข้ามฝั่งไปแล้ว
จงรีบกลับมารับฉันข้ามไปจากฝั่งนี้โดยเร็ว ณ บัดนี้
(นายโจรได้ฟังดังนั้นยืนอยู่ที่ฝั่งโน้นกล่าวว่า)
อสนฺถุตํ มํ จิรสนฺถุเตน
นิมีนิ โภตี อทฺธุวํ ธุเวน
มยาปิ โภตี นิมิเนยฺย อญฺญํ
อิโต อหํ ทูรตรํ คมิสฺสํ.
นางผู้เจริญได้เปลี่ยนเอาเราผู้ไม่เคยเชยชิด
กับชายผู้เคยเชยชิดกันมานาน
นางผู้เจริญคงจะเปลี่ยนเอาชายอื่นผู้ไม่ใช่ขาประจำ
กับเราผู้เป็นขาประจำแน่นอน เราจะไปจากที่นี้ให้ไกลแสนไกล
(สุนัขจิ้งจอกได้ฟังดังนั้น จึงได้กล่าวว่า)
กายํ เอฬคณิคุมฺเพ (๑) กโรติ อหุหาสิยํ
นยีธ นจฺจํ คีตํ วา ตาฬํ วา สุสมาหิตํ
อนมฺหิกาเล (๒) สุโสณิ กินฺนุ ชคฺฆสิ โสภเน
- ๑ฉ. เอฬคลาคุมฺเพ, ม. เอฬคณคุมฺเพ
- ๒อิ. อนมฺหกาเล
นี่ใครหัวเราะดังลั่นอยู่ที่พุ่มตะไคร่น้ำ
ที่นี้ไม่มีการฟ้อนรำ ขับร้อง ปรบมือ ประโคมดนตรี
นางผู้มีตะโพกอันผึ่งผาย งดงาม
เหตุไรหนอ ในเวลาที่ควรร้องไห้ เจ้ากลับหัวเราะ
(ภรรยาของจูฬธนุคคหบัณฑิตกล่าวว่า)
สิงฺคาล พาล ทุมฺเมธ อปฺปปญฺโญสิ ชมฺพุก
ชีโน มจฺฉญฺจ เปสิญฺจ กปโณ วิย ฌายสิ.
นี่สุนัขจิ้งจอกผู้ต่ำทราม โง่เขลา เจ้ามีปัญญาน้อย
เสื่อมสิ้นทั้งปลาทั้งชิ้นเนื้อแล้วซบเซาอยู่เหมือนคนกำพร้า
(สุนัขจิ้งจอกกล่าวว่า)
สุทสฺสํ วชฺชมญฺเญสํ อตฺตโน ปน ทุทฺทสํ
ชีนา ปติญฺจ ชารญฺจ มมฺปิ (๑) ตฺวญฺเญว ฌายสิ.
- ๑ฉ.ม. มญฺเญ
โทษของผู้อื่นเห็นได้ง่าย
ส่วนโทษของตนเห็นได้ยาก
เจ้านั่นแหละเสื่อมสิ้นทั้งผัวทั้งชายชู้
ย่อมซบเซายิ่งกว่าเราเสียอีก
(ภรรยาของจูฬธนุคคหบัณฑิตกล่าวว่า)
เอวเมตํ มิคราช ยถา ภาสสิ ชมฺพุก
สา นูนาหํ อิโต คนฺตฺวา ภตฺตุ เหสฺสํ วสานุคา.
พญาเนื้อผู้ต่ำทราม เรื่องนี้จริงดังที่ท่านพูด
เรานั้นไปจากที่นี้แล้ว จักอยู่ในอำนาจของผัวอย่างเดียว
(ท้าวสักกเทวราชสดับคำของนางผู้ทุศีลไร้อาจาระ จึงตรัสว่า)
โย หเร มตฺติกํ ถาลํ กํสถาลมฺปิ โส หเร
กตํเยว (๑) ตยา ปาปํ ปุนเปวํ กริสฺสสีติ.
จูฬธนุคฺคหชาตกํ จตุตฺถํ.
- ๑ฉ.ม. กตํ เจว
ผู้ใดลักถาดดินไปได้ ถึงถาดสำริดผู้นั้นก็ลักไปได้
บาปที่เจ้าได้กระทำแล้วนั่นแหละ
เจ้าก็จักต้องกระทำมันอีก
จูฬธนุคคหชาดกที่ ๔ จบ
จบ ๔. จุลลธนุคคหชาดก