๕. กโปตกชาดก เล่ม ๒๗

อิทานิ โขมฺหิ สุขิโต อโรโค

นิกฺกณฺฏโก นิปฺปติโต กโปโต

กาหามิทานี หทยสฺส ตุฏฺฐึ

ตถาหิมํ มํสสากํ พเลติ.

บัดนี้แหละเราสบายแล้ว ไม่มีโรค

หมดเสี้ยนหนาม นกพิราบก็บินออกไปแล้ว

บัดนี้ เราจะทำตามความพอใจ

เพราะว่าเนื้อและผักที่เหลือจะทำให้เรามีกำลัง

(นกพิราบกลับมาเห็นกาถูกถอนขนทาด้วยน้ำเปรียงเน่า จึงเยาะเย้ยว่า)

กายํ พลากา สิขินิ โจรี ลงฺฆิปิตามหา

โอรํ พลาเก อาคจฺฉ จณฺโฑ เม วายโส สขา.

นกยางอะไรนี่ มีหงอน เป็นโจร มีเมฆเป็นปู่

แม่นกยาง เจ้าจงลงมาข้างล่างนี้เถิด

กาสหายของเราเป็นสัตว์ดุร้าย

(กาได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

อลญฺหิ เต ชคฺฆิตาเย มมํ ทิสฺวาน เอทิสํ

วิลูนํ สูทปุตฺเตน ปิฏฺฐมณฺเฑน (๑) มกฺขิตํ.

ท่านอย่าหัวเราะเยาะ

เพราะเห็นข้าพเจ้าถูกลูกชายพ่อครัวถอนขน

แล้วทาด้วยผงเมล็ดผักกาด

ผสมกากเปรียงเช่นนี้เลย

(นกพิราบเย้ยหยันอยู่ว่า)

สุนฺหาโต สุวิลิตฺโตสิ อนฺนปาเนน ตปฺปิโต

กณฺเฐ จ เต เวฬุริโย อคมาสิ กชงฺคลํ.

ท่านอาบน้ำชำระกายดีแล้ว

ลูบไล้ด้วยของหอมดีแล้ว

อิ่มหนำสำราญด้วยข้าวและน้ำ

และที่คอของท่านก็ประดับด้วยแก้วไพฑูรย์

ท่านได้ไปถิ่นกชังคละมาหรือ

(กาได้กล่าวว่า)

มา เต มิตฺโต อมิตฺโต วา อคมาสิ กชงฺคลํ

ปิญฺฉานิ ตตฺถ ลายิตฺวา กณฺเฐ พนฺธนฺติ วฏฺฏนํ.

มิตรก็ตาม ศัตรูก็ตามของท่าน

อย่าได้ไปถิ่นกชังคละเลย

เพราะคนในถิ่นกชังคละนั้น

ถอนขนแล้วผูกกระเบื้องไว้ที่คอของเรา

(นกพิราบกล่าวว่า)

ปุนปาปชฺชสี สมฺม สีลํ หิ ตว ตาทิสํ

น หิ มานุสกา โภคา สุภุญฺชา โหนฺ ปกฺขิโนติ. (๑)

กโปตกชาตกํ ปญฺจมํ. อฑฺฒวคฺโค ตติโย. ตสฺสุทฺทานํ

อถ วณฺณ สสีล หิริ ลภเต

สุมุขา วิส สาลิยมิตฺตวโร

อถ จกฺก ปลาส สราช สโต

ยว พาล กโปตก ปณฮณรสาติ.

อถ วคฺคุทฺทานํ

ชีนญฺจ วณฺณํ อสมํวคุปฺปริ

สุเทสิตา ชาตกนฺติ สนฺติ วีสติ

มเหสิโน พฺรหฺมจริตฺตมุตฺต

มโวจ คาถา อตฺถวตี สุพฺยญฺชนาติ.

ปญฺจกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ.

เพื่อนเอ๋ย เจ้าจักประสบความชั่วร้ายเช่นนี้อีก

เพราะปกติของเจ้าเป็นเช่นนั้น

อาหารของมนุษย์เป็นของที่นกไม่ควรกิน

กโปตกชาดกที่ ๕ จบ

อัฑฒวรรคที่ ๓ จบ

รวมชาดกที่มีในวัณณาโรหวรรคและอัฑฒวรรค คือ

๑. วัณณาโรหชาดก ๒. สีลวีมังสชาดก

๓. หิริชาดก ๔. ขัขโชปนกชาดก

๕. อหิตุณฑิกชาดก ๖. คุมพิยชาดก

๗. สาลิยชาดก ๘. ตจสารชาดก

๙. มิตตวินทุกชาดก ๑๐. ปลาสชาดก

๑๑. ทีฆีติโกสลชาดก ๑๒. มิคโปตกชาดก

๑๓. มูสิกชาดก ๑๔. จูฬธนุคคหชาดก

๑๕. กโปตกชาดก

รวมวรรคที่มีในนิบาตนี้ คือ

๑. มณิกุณฑลวรรค ๒. วัณณาโรหวรรค

๓. อัฑฒวรรค

ปัญจกนิบาต จบ