๖. เจติยราชชาดก เล่ม ๒๗

๖. เจติยราชชาดก (๔๒๒)

ว่าด้วยพระเจ้าเจติยะผู้ตรัสมุสาวาท

(กปิลดาบสโพธิสัตว์ถวายโอวาทแด่พระเจ้าเจติยะว่า)

{๑๑๖๓} [๑๑๘๕] ธรรม อันบุคคลใดทำลายแล้ว ย่อมทำลายบุคคลนั้นเสียโดยแท้ ธรรมอันบุคคลใดไม่ทำลายแล้วย่อมไม่ทำลายบุคคลนั้น สักน้อยหนึ่ง เพราะเหตุนั้นแล พระองค์ไม่ควรทำลายธรรมเลย ธรรมที่พระองค์ทำลายแล้วอย่าได้กลับมาทำลายพระองค์เลย{๑๑๖๔} [๑๑๘๖] เมื่อพระองค์ยังตรัสกลับกลอกอยู่เทวดาทั้งหลายก็จะพากันหนีไป ผู้ที่รู้อยู่ เมื่อถูกถามปัญหาแล้วแกล้งแก้ปัญหานั้นเสียอย่างอื่น ปากก็จะเน่าเหม็นฟุ้งไป ย่อมต้องพลัดตกจากฐานะของตน[๑๑๘๗] ขอถวายพระพรเจติยราช ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์ ก็จะประทับอยู่ได้เหมือนเดิม ถ้าพระองค์ยังตรัสเท็จอยู่ ก็จะ ประทับอยู่ได้ที่พื้นดินเท่านั้น

{๑๑๖๕} [๑๑๘๘] พระราชาพระองค์ใดทรงทราบอยู่เมื่อถูกถามปัญหาแล้ว แกล้งตรัสแก้ปัญหานั้นไปเสียอย่างอื่นในแว่นแคว้นของ พระราชาพระองค์นั้น ฝนย่อมตกในเวลาไม่ใช่ฤดูกาล ย่อม ไม่ตกตามฤดูกาล[๑๑๘๙] ขอถวายพระพรเจติยราช ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์ ก็จะประทับอยู่ได้เหมือนเดิม ถ้าพระองค์ยังตรัสเท็จอยู่ ก็จะ ถูกแผ่นดินสูบ

{๑๑๖๖} [๑๑๙๐] ขอถวายพระพรพระองค์ผู้เป็นใหญ่ในทิศ พระราชาพระองค์ ใดทรงทราบอยู่ เมื่อถูกถามปัญหาแล้วแกล้งตรัสแก้ปัญหานั้น ไปเสียอย่างอื่นพระชิวหาของพระราชาพระองค์นั้นจะเป็น แฉกเหมือนลิ้นงู[๑๑๙๑] ขอถวายพระพรเจติยราช ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์ ก็จะประทับอยู่ได้เหมือนเดิม ถ้าพระองค์ยังตรัสเท็จอยู่ ก็จะ ถูกแผ่นดินสูบลึกลงไปอีก

[๑๑๙๒] ขอถวายพระพรพระองค์ผู้เป็นใหญ่ในทิศ พระราชาพระองค์ ใดทรงทราบอยู่ เมื่อถูกถามปัญหาแล้วแกล้งตรัสแก้ปัญหานั้น ไปเสียอย่างอื่นพระชิวหาของพระราชาพระองค์นั้นจะไม่มี เหมือนปลาฉะนั้น{๑๑๖๗} [๑๑๙๓] ขอถวายพระพรเจติยราช ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์ ก็จะประทับอยู่ได้เหมือนเดิม ถ้าพระองค์ยังตรัสเท็จอยู่ ก็จะ ถูกแผ่นดินสูบลึกยิ่งกว่านี้ไปอีก{๑๑๖๘} [๑๑๙๔] พระราชาพระองค์ใดทรงทราบอยู่ เมื่อถูกถามปัญหาแล้วแกล้ง ตรัสแก้ปัญหานั้นไปเสียอย่างอื่น พระราชาพระองค์นั้นจะมีแต่ พระธิดาเท่านั้นมาเกิด หามีพระโอรสมาเกิดในราชตระกูลไม่

[๑๑๙๕] ขอถวายพระพรเจติยราช ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์ ก็จะประทับอยู่ได้เหมือนเดิม ถ้าพระองค์ยังตรัสเท็จอยู่ ก็จะ ถูกแผ่นดินสูบลึกยิ่งไปกว่านี้ไปอีก{๑๑๖๙} [๑๑๙๖] พระราชาพระองค์ใดทรงทราบอยู่เมื่อถูกถามปัญหาแล้ว แกล้งตรัสแก้ปัญหานั้นไปเสียอย่างอื่น พระราชาพระองค์นั้น จะไม่มีพระราชโอรส ถ้ามี ก็จะพากันตีจากไปคนละทิศละทาง[๑๑๙๗] ขอถวายพระพรเจติยราช ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์ ก็จะประทับอยู่ได้เหมือนเดิม ถ้าพระองค์ยังตรัสเท็จอยู่ ก็จะ ถูกแผ่นดินสูบลึกยิ่งกว่านี้ไปอีก(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า)

{๑๑๗๐} [๑๑๙๘] พระเจ้าเจติยราชนั้นแต่ก่อนเคยเสด็จท่องเที่ยวไปในอากาศได้ ภายหลังถูกพระฤๅษีสาปแล้วก็เสื่อมอำนาจถึงกำหนดเวลา ของตนแล้วก็ถูกแผ่นดินสูบ[๑๑๙๙] เพราะเหตุนั้นแล บัณฑิตทั้งหลายจึงไม่สรรเสริญฉันทาคติ บุคคลไม่พึงเป็นผู้มีจิตถูกฉันทาคติเป็นต้นประทุษร้าย พึงกล่าวแต่คำ จริงเท่านั้น

๗. อินทริยชาดก (๔๒๓)

ว่าด้วยความดี ๔ ระดับ

(สรภังคดาบสโพธิสัตว์กล่าวกะนารทดาบสผู้ตกอยู่ในอำนาจอินทรีย์ว่า)

{๑๑๗๑} [๑๒๐๐] ดูก่อนนารทะ บุรุษใดตกอยู่ในอำนาจแห่งอินทรีย์๖ เพราะกาม บุรุษนั้นละโลกทั้งสองคือมนุษยโลกและเทวโลกไปแล้วย่อมเกิด ในอบายมีนรกเป็นต้น แม้ยังมีชีวิตอยู่ก็ซีดเซียว