พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · อัฏฐกนิบาต
๖. เจติยราชชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๖๓–๑๑๗๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๐ ในอัฏฐกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๔๒๒. เจติยราชชาตก (๖)
๖. เจติยราชชาดก (๔๒๒)
ว่าด้วยพระเจ้าเจติยราช
(ดาบสถวายโอวาทแด่พระราชาว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก อัฏฐกนิบาต เจติยราชชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๘๗–๑๘๙ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๙๒–๒๙๔
ธมฺโม หเว หโต หนฺติ นาหโต หนฺติ กิญฺจินํ (๑)
ตสฺมา หิ ธมฺมํ น หเน มา ตํ (๒) ธมฺโม หโต หนิ. (๑)
- ๑ฉ.ม. กิญฺจนํ
- ๒ฉ.ม. ตฺวํ
ธรรมย่อมฆ่าผู้ทำลายธรรม
ย่อมไม่ฆ่าใคร ๆ ที่ไม่ทำลายธรรม
เพราะเหตุนั้นแล บุคคลไม่ควรทำลายธรรม
ขอธรรมที่พระองค์ทรงทำลายแล้วอย่าได้ฆ่าพระองค์เลย
อลิกํ ภาสมานสฺส อปกฺกมนฺติ เทวตา
ปูติกญฺจ มุขํ วาติ สกฏฺฐานา จ ธํสติ
โย ชานํ ปุจฺฉิโต ปญฺหํ อญฺญถา นํ วิยากเร.
บุคคลเมื่อกล่าวคำเหลาะแหละ เทวดาทั้งหลายก็หลีกหนีไป
ผู้ใดถูกถามปัญหา ทั้งที่รู้อยู่ก็ตอบเป็นอย่างอื่นไป
ผู้นั้นปากจะเน่ากลิ่นฟุ้งไปและจะพลัดตกจากฐานะของตน
สเจ หิ สจฺจํ ภณสิ โหหิ ราช ยถา ปุเร
มุสา เจ ภาสเส ราช ภูมิยํ ติฏฺฐ เจติย. (๒)
ขอถวายพระพรพระเจ้าเจติยะ
ก็ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์จะดำรงอยู่เช่นเดิม
ถ้าพระองค์ยังตรัสวาจาเท็จอยู่ พระองค์จะประทับอยู่ที่แผ่นดิน
อกาเล วสฺสตี ตสฺส กาเล ตสฺส น วสฺสติ
โย ชานํ ปุจฺฉิโต ปญฺหํ อญฺญถา นํ วิยากเร.
พระราชาพระองค์ใดถูกถามปัญหา
ทั้งที่ทรงทราบอยู่ก็ทรงตอบเป็นอย่างอื่นไป
ในแคว้นของพระราชาพระองค์นั้น
ฝนย่อมตกในเวลาไม่ใช่ฤดูกาล ย่อมไม่ตกในฤดูกาล
สเจ หิ สจฺจํ ภณสิ โหหิ ราช ยถา ปุเร
มุสา เจ ภาสเส ราช ภูมึ ปวิส เจติย. (๓)
ขอถวายพระพรพระเจ้าเจติยะ
ก็ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์จะดำรงอยู่เช่นเดิม
ถ้าพระองค์ยังตรัสวาจาเท็จอยู่ พระองค์จะถูกธรณีสูบ
ชิวฺหา ตสฺส ทฺวิธา โหติ อุรคสฺเสว ทิสมฺปติ
โย ชานํ ปุจฺฉิโต ปญฺหํ อญฺญถา นํ วิยากเร.
ขอถวายพระพร พระองค์ผู้เป็นใหญ่ทั่วทุกทิศ
ผู้ใดถูกถามปัญหา ทั้งที่ทราบอยู่ก็ตอบเป็นอย่างอื่นไป
ผู้นั้นจะมีชิวหาเป็น ๒ แฉกเหมือนลิ้นงู
สเจ หิ สจฺจํ ภณสิ โหหิ ราช ยถา ปุเร
มุสา เจ ภาสเส ราช ภิยฺโย ปวิส เจติย. (๔)
ขอถวายพระพรพระเจ้าเจติยะ
ก็ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์จะดำรงอยู่เช่นเดิม
ถ้าพระองค์ยังตรัสวาจาเท็จอยู่ พระองค์จะถูกธรณีสูบลึกลงไป
ชิวฺหา ตสฺส น ภวติ มจฺฉสฺเสว ทิสมฺปติ
โย ชานํ ปุจฺฉิโต ปญฺหํ อญฺญถา นํ วิยากเร.
ขอถวายพระพร พระองค์ผู้เป็นใหญ่ทั่วทุกทิศ
ผู้ใดถูกถามปัญหา ทั้งที่ทราบอยู่ก็ตอบเป็นอย่างอื่นไป
ผู้นั้นจะไม่มีชิวหาเหมือนปลา
สเจ หิ สจฺจํ ภณสิ โหหิ ราช ยถา ปุเร
มุสา เจ ภาสเส ราช ภิยฺโย ปวิส เจติย. (๕)
ขอถวายพระพรพระเจ้าเจติยะ
ก็ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์จะดำรงอยู่เช่นเดิม
แต่ถ้าพระองค์ยังตรัสวาจาเท็จอยู่ พระองค์จะถูกธรณีสูบลึกลงไป
ถิโยว ตสฺส ชายนฺติ น ปุมา ชายเร กุเล
โย ชานํ ปุจฺฉิโต ปญฺหํ อญฺญถา นํ วิยากเร.
ผู้ใดถูกถามปัญหา ทั้งที่รู้อยู่ก็ตอบเป็นอย่างอื่น
ผู้นั้นจะมีแต่ลูกผู้หญิงมาเกิด ไม่มีลูกผู้ชายมาเกิดในตระกูล
สเจ หิ สจฺจํ ภณสิ โหหิ ราช ยถา ปุเร
มุสา เจ ภาสเส ราช ภิยฺโย ปวิส เจติย. (๖)
ขอถวายพระพรพระเจ้าเจติยะ
ก็ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์จะดำรงอยู่เช่นเดิม
แต่ถ้าพระองค์ยังตรัสวาจาเท็จอยู่ พระองค์จะถูกธรณีสูบลึกลงไป
ปุตฺตา ตสฺส น ภวนฺติ ปกฺกมนฺติ ทิโสทิสํ
โย ชานํ ปุจฺฉิโต ปญฺหํ อญฺญถา นํ วิยากเร.
ผู้ใดถูกถามปัญหา ทั้งที่รู้อยู่ก็ตอบเป็นอย่างอื่นไป
ผู้นั้นจะไม่มีบุตร ที่มีก็จะหลีกหนีไปคนละทิศละทาง
สเจ หิ สจฺจํ ภณสิ โหหิ ราช ยถา ปุเร
มุสา เจ ภาสเส ราช ภิยฺโย ปวิส เจติย. (๗)
ขอถวายพระพรพระเจ้าเจติยะ
ก็ถ้าพระองค์ตรัสวาจาสัตย์ พระองค์จะดำรงอยู่เช่นเดิม
ถ้าพระองค์ยังตรัสวาจาเท็จอยู่ พระองค์จะถูกธรณีสูบลึกลงไป
(พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)
ส ราชา อิสินา สตฺโต อนฺตลิกฺขจโร ปุเร
ปาเวกฺขิ ปฐวึ เจจฺโจ หีนตฺโต ปตฺว ปริยายํ.
พระเจ้าเจติยะพระองค์นั้นเมื่อก่อนเหาะเหินเดินอากาศได้
ถูกฤๅษีสาป เสื่อมจากสภาวธรรม
ถูกธรณีสูบจนตาย
ตสฺมา หิ ฉนฺทาคมนํ นปฺปสํสนฺติ ปณฺฑิตา
อทุฏฺฐจิตฺโต ภาเสยฺย คิรํ สจฺจูปสญฺหิตนฺติ. (๘)
ชชาตกํ (๑) ฉฏฺฐํ.
- ๑ฉ.ม. เจติยชาตก
เพราะฉะนั้น บัณฑิตทั้งหลายจึงไม่สรรเสริญ
การลุอำนาจความพอใจ
บุคคลผู้มีจิตอันกิเลสไม่ประทุษร้าย
จะกล่าวแต่ถ้อยคำที่ประกอบด้วยสัจจะเท่านั้น
เจติยราชชาดกที่ ๖ จบ
จบ ๖. เจติยราชชาดก