๗. อินทริยชาดก เล่ม ๒๗

โย อินฺทฺริยานํ กาเมน วสํ นารท คจฺฉติ

โส ปริจฺจชฺชุโภ โลเก ชีวนฺโต (๑) วิสุสฺสติ.

นารทะ ผู้ใดตกอยู่ในอำนาจของอินทรีย์เพราะความใคร่

ผู้นั้นละโลกทั้ง ๒ แล้วย่อมไปเกิดในอบาย

แม้มีชีวิตอยู่ ร่างกายก็ซูบซีด

สุขสฺสานนฺตรํ ทุกฺขํ ทุกฺขสฺสานนฺตรํ สุขํ

โสสิ ปตฺโต สุขทุกฺขํ (๑) ปาฏิกงฺข วรํ สุขํ.

ต่อจากสุขก็เป็นทุกข์ ต่อจากทุกข์ก็เป็นสุข

เธอจะเป็นผู้ได้รับทุกข์มากกว่าสุข

ดังนั้น เธอพึงหวังสุขอันประเสริฐเถิด

กิจฺฉกาเล กิจฺฉสโห โย กิจฺฉํ นาติวตฺตติ

ส กิจฺฉนฺตํ สุขํ ธีโร โยคํ สมธิคจฺฉติ.

ผู้ใดในยามลำบาก ทนต่อความลำบากได้

ไม่คำนึงถึงความลำบาก ผู้นั้นเป็นนักปราชญ์

ย่อมเสวยโยคสุขอันเป็นที่สุดแห่งความลำบากนั้น

น เหว กามาน กามา นานตฺถา นาตฺถการณา

น กตญฺจ นิรงฺกตฺวา ธมฺมา จวิตุมรหสิ.

เธอไม่ควรเคลื่อนจากธรรม

เพราะความปรารถนากามทั้งหลาย

อันเป็นเหตุมิใช่ประโยชน์จากประโยชน์ต่าง ๆ

และเพราะทอดทิ้งฌานที่ได้บำเพ็ญแล้ว

(กาฬเทวิลดาบสกล่าวกับนารทดาบสว่า)

ทกฺขํ คหปติ (๑) สาธุ สํวิภชฺชญฺจ โภชนํ

อหาโส อตฺถลาเภสุ อตฺถพฺยาปตฺติ อพฺยโถ.

ผู้ครองเรือนมีความขยัน แบ่งปันกันกิน เป็นการดี

เมื่อได้สิ่งที่ต้องการก็ไม่ระเริง

และเมื่อเสื่อมจากสิ่งที่ต้องการก็ไม่เดือดร้อน

(พระศาสดาตรัสว่า)

เอตฺตาวเตตํ ปณฺฑิจฺจํ อสิโต (๑) เทวิโล พฺรวิ

นยิโต กิญฺจิ ปาปิโย โย อินฺทฺริยานํ วสํ วเช.

กาฬเทวิลดาบสผู้สงบได้กล่าวความเป็นบัณฑิตนั้นเพียงเท่านี้ว่า

ไม่มีสิ่งอื่นใดที่จะเลวไปกว่าผู้ตกอยู่ในอำนาจ

แห่งอินทรีย์ทั้งหลายนี้เลย

(มนุษย์เปรตกราบทูลพระเจ้าสีพีว่า)

อมิตฺตานํว หตฺถตฺถํ สิวิ ปปฺโปติ มามิว

กมฺมํ วิชฺชญฺจ ทกฺเขยฺยํ วิวาหํ สีลมทฺทวํ

เอเต จ ยเส หาเปตฺวา นิพฺพตฺโต เสหิ กมฺเมหิ.

ขอเดชะพระเจ้าสีพี

บุคคลเช่นข้าพระองค์ถึงความพินาศ

เหมือนความพินาศในเงื้อมมือของพวกศัตรู

ทำเหตุที่ให้เกิดยศเหล่านี้ คือ การงาน วิชชา

ความขยัน การวิวาห์ ศีล และความอ่อนโยนให้เสื่อมไป

บังเกิดเป็นมนุษย์เปรตด้วยกรรมของตน

โสหํ สหสฺสชีโนว อพนฺธุ อปรายโน

อริยธมฺมา อปกฺกนฺโต ยถา เปโต ตเถวหํ.

ข้าพระองค์นั้นไม่มีพวกพ้อง ไร้ที่พึ่ง

เหมือนคนเสื่อมจากทรัพย์นับพัน

เหินห่างจากธรรมอันประเสริฐเหมือนคนตายแล้ว

สุขกาเม ทุกฺขาเปตฺวา อาปนฺโนสฺมิ ปทํ อิมํ

โส สุขํ นาธิคจฺฉามิ ฐิโต (๑) ภาณุมตามิวาติ.

อินฺทฺริยชาตกํ สตฺตมํ.

ข้าพระองค์ทำคนผู้ต้องการความสุขให้ได้รับความทุกข์

จึงตกอยู่ในสภาพเช่นนี้

ข้าพระองค์นั้นไม่ได้ประสบความสุขเลย

เหมือนอยู่ในกองถ่านเพลิง

อินทริยชาดกที่ ๗ จบ