พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ติกนิบาต · สังกัปปวรรค
๕. สุกชาดก เล่ม ๒๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๖๔–๓๖๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในสังกัปปวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๒๕๕. สุกชาตก (๕)
๕. สุกชาดก (๒๕๕)
ว่าด้วยลูกนกแขกเต้า
(พระศาสดาครั้นทรงนำเรื่องในอดีตมาแล้ว จึงได้ตรัสว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ติกนิบาต สังกัปปวรรค สุกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๗๖–๗๖ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๒๒–๑๒๓
ยาว โส มตฺตมญฺญาสิ โภชนสฺมึ วิหงฺคโม
ตาว อทฺธานมาปาทิ มาตรญฺจ อโปสยิ.
นกแขกเต้าตัวนั้นรู้ประมาณในการกินอาหารเพียงใด
จะมีอายุยืนและเลี้ยงดูมารดาบิดาได้นานเพียงนั้น
ยโต จ โข พหุตรํ โภชนํ อชฺฌวาหริ (๑)
ตโต ตตฺเถว สํสีทิ อมตฺตญฺญู หิ โส อหุ.
- ๑สี.อิ. อชฺฌุปาหริ
แต่เมื่อกลืนกินอาหารมากเกินไป
มันจึงจมลงแล้วในสมุทรนั้น
เพราะว่ามันไม่รู้จักประมาณ
ตสฺมา มตฺตญฺญุตา สาธุ โภชนสฺมึ อคิทฺธิตา (๑)
อมตฺตญฺญู หิ สีทนฺติ มตฺตญฺญูว (๒) น สีทเรติ.
สุกชาตกํ ปญฺจมํ.
- ๑ฉ.ม. อคิทฺธตา
- ๒ฉ.ม. มตฺตญฺญู จ
เพราะฉะนั้น การรู้จักประมาณ
คือการไม่ติดอยู่ในรสอาหารเป็นการดี
ผู้รู้จักประมาณจะไม่จมลง
สุกชาดกที่ ๕ จบ
- ๑จมลง ในที่นี้ หมายถึงจมลงในอบายภูมิทั้ง ๔ อันเป็นสภาวะหรือที่อันปราศจากความเจริญ คือ (๑) นิรยะ นรก สภาวะหรือที่อันปราศจากความสุข มีแต่ความเร่าร้อน (๒) ติรัจฉานโยนิ กำเนิดดิรัจฉาน พวก มืดบอดโง่เขลา (๓) ปิตติวิสัย แดนเปรตผู้มีแต่ความหิวโหย (๔) อสุรกาย พวกอสูร พวกหวาดหวั่น ไร้ความรื่นเริง (ขุ.ชา.อ. ๔/๑๕/๒๕)
จบ ๕. สุกชาดก