๘. อารามทูสกชาดก เล่ม ๒๗

๗. สุวัณณกักกฏกชาดก (๒๖๗)

ว่าด้วยปูทอง

(ช้างโพธิสัตว์กล่าวกะช้างพังเพื่อมิให้นางหนีไปว่า)

{๔๐๐} [๔๐๐] ปูทองที่มีตาโปน มีกระดูกเป็นหนัง ไม่มีขน อาศัยอยู่ในน้ำ ฉันถูกปูทองนั้นหนีบไว้จึงร้องขอความช่วยเหลือ เจ้าอย่าทิ้งฉัน ผู้เป็นคู่ชีวิตไปเลย(ช้างพังหันกลับไปปลอบโยนช้างโพธิสัตว์ว่า)

{๔๐๑} [๔๐๑] นายจ๋า ฉันจักไม่ทิ้งท่านผู้ทรงกำลังมาถึง ๖๐ ปี ท่านเป็นที่รัก ยิ่งของฉันบนแผ่นดินซึ่งมีสมุทรสาครสี่เป็นขอบเขต(ช้างพังอ้อนวอนปูทองว่า)

{๔๐๒} [๔๐๒] บรรดาปูที่อยู่ในมหาสมุทรก็ดี ในแม่น้ำคงคาก็ดีในแม่น้ำ ยมุนาก็ดี ท่านเกิดอยู่ในน้ำประเสริฐกว่าปูเหล่านั้น ขอท่าน จงปล่อยสามีของดิฉันที่ร้องไห้อยู่เถิด

๘. อารามทูสกชาดก (๒๖๘)

ว่าด้วยลิงทำลายสวน

(พระโพธิสัตว์เห็นกิริยาของลิง จึงกล่าวว่า)

{๔๐๓} [๔๐๓] ขนาดลิงตัวที่ถูกยกให้เป็นใหญ่ในฝูงลิงนี้ยังมีปัญญาเท่านี้ ลิงบริวารที่เหลือจะไปมีปัญญาอะไรเล่า

(พวกลิงได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)

{๔๐๔} [๔๐๔] ท่านผู้ประเสริฐ ท่านก็ยังไม่รู้ ไฉนจึงมาติเตียนอย่างนี้เล่า ยังไม่เห็นราก จะรู้ได้อย่างไรว่าต้นไม้หยั่งรากลงแล้ว

(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๔๐๕} [๔๐๕] เรามิได้ติเตียนพวกท่านผู้เป็นลิงไพรอาศัยอยู่ในป่าแต่ว่า พระเจ้าวิสสเสนะที่นายอุทยานทั้งหลายปลูกต้นไม้ไว้ให้พึงถูก ตำหนิ

๙. สุชาตชาดก (๒๖๙)

ว่าด้วยเสียงของไก่ฟ้ากับนกดุเหว่า

(พระโพธิสัตว์พระโอรสพระเจ้าพรหมทัตได้ตรัสกะพระมารดาว่า)

{๔๐๖} [๔๐๖] สัตว์ทั้งหลายที่สมบูรณ์ด้วยสีสันวรรณะ ร้องเพราะ น่ารัก น่าชม แต่ส่งเสียงดัง ย่อมไม่เป็นที่รักของใคร ๆ ทั้งในโลกนี้ และโลกหน้าเลย{๔๐๗} [๔๐๗] เสด็จแม่ก็เห็นมิใช่หรือว่า นกดุเหว่าดำลายพร้อยตัวนี้เป็นที่รัก ของสัตว์ทั้งหลายเป็นอันมากเพราะส่งเสียงอ่อนหวาน

{๔๐๘} [๔๐๘] เพราะฉะนั้น ผู้ที่ต้องการจะให้ตนเป็นที่รักของประชาชนพึง กล่าวแต่ถ้อยคำสละสลวย พูดโดยใช้ปัญญา ไม่คุยฟุ้งไป แสดงอรรถและธรรม ถ้อยคำที่ผู้นั้นกล่าวแล้วย่อมเป็นถ้อยคำที่ไพเราะ