๖. สุรุจิชาดก เล่ม ๒๗

[๒๐๓๐] ปาลิเลยยกะเป็นช้าง วานรที่ถวายนํ้าผึ้งเป็นวานรผู้ประเสริฐ กาฬุทายีเป็นท้าวสักกะในครั้งนั้น ท่านทั้งหลายจงทรงชาดกไว้ ด้วยประการฉะนี้แล

๖. สุรุจิชาดก (๔๘๙)

ว่าด้วยผลแห่งสัจจวาของพระอัครมเหสีในพระเจ้าสุรุจิ

(พระนางสุเมธาได้ตรัสบอกคุณคือศีลของตนแก่ท้าวสักกะโพธิสัตว์ว่า)

{๑๙๔๒} [๒๐๓๑] ดิฉันได้รับเชิญมาเป็นพระอัครมเหสีองค์แรกของพระเจ้าสุรุจิ เป็นเวลา ๑๐,๐๐๐ ปีที่พระเจ้าสุริจินำดิฉันมา

[๒๐๓๒] ข้าแต่พราหมณ์ ดิฉันนั้นไม่รู้สึกเลยว่าได้เคยล่วงเกินพระเจ้า สุรุจิผู้ครองพระนครมิถิลา แคว้นวิเทหะ ด้วยกาย วาจา หรือ ใจ ทั้งในที่แจ้งหรือในที่ลับเลย[๒๐๓๓] ข้าแต่พระฤๅษี ด้วยสัจจวาจานี้ ขอโอรสจงอุบัติขึ้นเถิด แต่ เมื่อดิฉันกล่าวคำเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

{๑๙๔๓} [๒๐๓๔] ข้าแต่พราหมณ์ ดิฉันเป็นที่พอใจของพระภัสดา พระชนนีและพระชนกของพระภัสดาก็เป็นที่รักของดิฉัน ทั้งสองพระองค์นั้น ทรงแนะนำดิฉันตลอดเวลาที่ยังทรงพระชนม์ชีพอยู่[๒๐๓๕] ดิฉันนั้นยินดีในความไม่เบียดเบียนมีปกติประพฤติธรรมโดย ส่วนเดียว ปรนนิบัติทั้งสองพระองค์นั้นโดยเคารพ ไม่เกียจคร้าน ทั้งกลางคืนกลางวัน[๒๐๓๖] ข้าแต่พระฤๅษี ด้วยสัจจวาจานี้ ขอพระโอรสจงอุบัติขึ้นเถิด แต่เมื่อดิฉันกล่าวคำเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

{๑๙๔๔} [๒๐๓๗] ข้าแต่พราหมณ์ความริษยาหรือความโกรธในสตรีผู้เป็น พระราชเทวีร่วมกัน ๑๖,๐๐๐ นางมิได้มีแก่ดิฉันในกาลไหน ๆ เลย

[๒๐๓๘] ดิฉันเพลิดเพลินอยู่กับการเกื้อกูลแก่พระราชเทวีเหล่านั้น และ ไม่มีคนไหนที่จะไม่เป็นที่รักของดิฉันเลย ดิฉันอนุเคราะห์ พระราชเทวีผู้ร่วมพระสวามีทั่วกันทุกคนในกาลทุกเมื่อ เหมือน อนุเคราะห์ตนฉะนั้น[๒๐๓๙] ข้าแต่พระฤๅษี ด้วยสัจจวาจานี้ ขอพระโอรสจงอุบัติขึ้นเถิด แต่เมื่อดิฉันกล่าวคำเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

{๑๙๔๕} [๒๐๔๐] ดิฉันมีจิตใจเบิกบานตลอดเวลา เลี้ยงดูทาส คนงาน คนรับใช้ และผู้อยู่อาศัยเลี้ยงชีวิตอื่น ๆ โดยเหมาะสมแก่หน้าที่

[๒๐๔๑] ข้าแต่พระฤๅษี ด้วยสัจจวาจานี้ ขอพระโอรสจงอุบัติขึ้นเถิด แต่เมื่อดิฉันกล่าวคำเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

{๑๙๔๖} [๒๐๔๒] ดิฉันมีฝ่ามืออันชุ่มเลี้ยงดูทั้งสมณพราหมณ์ทั้งวณิพก เหล่าอื่นให้อิ่มหนำสำราญด้วยข้าวและนํ้าทุกเมื่อ

[๒๐๔๓] ข้าแต่พระฤๅษี ด้วยสัจจวาจานี้ ขอพระโอรสจงอุบัติขึ้นเถิด แต่เมื่อดิฉันกล่าวคำเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

{๑๙๔๗} [๒๐๔๔] ดิฉันเข้าอยู่จำอุโบสถอันประกอบด้วยองค์ ๘ ประการตลอดดิถี ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำ และดิถี ๘ ค่ำแห่งปักษ์ และตลอดปาฏิหาริยปักษ์ ดิฉันสำรวมแล้วในศีลทุกเมื่อ[๒๐๔๕] ข้าแต่พระฤๅษี ด้วยสัจจวาจานี้ ขอพระโอรสจงอุบัติขึ้นเถิด แต่เมื่อดิฉันกล่าวคำเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

(ท้าวสักกะโพธิสัตว์ตรัสสรรเสริญพระนางสุเมธาว่า)

{๑๙๔๘} [๒๐๔๖] ดูก่อนพระราชบุตรีผู้เรืองยศงดงามคุณธรรมเหล่าใดใน พระนางที่พระนางแสดงแล้ว คุณธรรมเหล่านั้นมีจริงทุกอย่าง[๒๐๔๗] ขอให้พระราชโอรสผู้เป็นกษัตริย์ สมบูรณ์ด้วยพระชาติ เป็น อภิชาตบุตรเรืองพระยศเป็นพระธรรมราชาแห่งชนชาว วิเทหะจงอุบัติขึ้นแก่พระนาง(พระนางสุเมธาทรงยินดีปรีดา จึงตรัสถามว่า)

{๑๙๔๙} [๒๐๔๘] ท่านผู้มีดวงตาน่ายินดี ทรงผ้าเปื้อนธุลี สถิตอยู่บนเวหาอันไม่มีสิ่งใดกั้น ได้กล่าววาจาน่าชื่นใจ เป็นที่จับใจของดิฉันนัก[๒๐๔๙] ท่านเป็นเทวดามาจากสวรรค์ เป็นฤๅษีผู้มีฤทธิ์มาก หรือว่า เป็นใครมาถึงที่นี้ ขอท่านจงแนะนําตัวเองให้ดิฉันทราบด้วย(ท้าวสักกะโพธิสัตว์ตรัสว่า)

{๑๙๕๐} [๒๐๕๐] หมู่เทวดามาประชุมกันที่สุธัมมาสภาแล้วย่อมกราบไหว้ท้าวสักกะองค์ใด ข้าพเจ้าคือท้าวสักกะองค์นั้น ผู้มีดวงตาพันหนึ่ง มายังสำนักของพระนางแล้ว[๒๐๕๑] หญิงเหล่าใดในชีวโลก เป็นผู้มีปกติประพฤติสมํ่าเสมอ มีปัญญา มีศีล มีพ่อผัวแม่ผัวเป็นเทวดา ยำเกรงสามี

[๒๐๕๒] เทวดาทั้งหลายผู้มิใช่มนุษย์ย่อมมาเยี่ยมหญิงมนุษย์ผู้มีปัญญา มีพฤติกรรมอันสะอาดเช่นนั้น

[๒๐๕๓] พระนางผู้เจริญ พระนางเกิดในราชตระกูลนี้ พรั่งพร้อมไป ด้วยสิ่งที่น่าปรารถนาทุกอย่าง ก็ด้วยสุจริตธรรมที่ประพฤติมา ดีแล้วในอดีตปางก่อน

[๒๐๕๔] ดูก่อนพระราชบุตรี ข้อนี้แหละเป็นชัยชนะในโลกทั้งสองของ พระนาง คือ การจะได้อุบัติในเทวโลกและได้เกียรติประวัติในชีวิตนี้

[๒๐๕๕] ดูก่อนพระนางสุเมธา ขอให้พระนางจงมีสุขยั่งยืนนานจง รักษาธรรมไว้ในตนให้ยั่งยืนเถิด เรานี้ขอลาไปสู่ไตรทิพย์ การพบเห็นพระนางเป็นการพบเห็นที่ดูดดื่มใจของเรายิ่งนัก

๗. ปัญจุโปสถิกชาดก (๔๙๐)

ว่าด้วยเหตุที่รักษาศีลอุโบสถของสัตว์ทั้ง ๔ และพระโพธิสัตว์

(พระดาบสโพธิสัตว์ถามนกพิราบว่า)

{๑๙๕๑} [๒๐๕๖] ดูก่อนนกพิราบ บัดนี้เจ้าจึงมีความขวนขวายน้อย ไม่ต้องการอาหาร สู้อดกลั้นความหิวกระหาย มารักษาศีลอุโบสถ เพราะเหตุไรเล่า นกพิราบ

(นกพิราบกล่าวว่า)

{๑๙๕๒} [๒๐๕๗] แต่ก่อนนี้ข้าพเจ้าถึงความติดใจอยู่กับนางนกพิราบ เราทั้งสอง ชื่นชมยินดีต่อกันอยู่ในป่า สถานที่นั้นเหยี่ยวได้โฉบเอานางนกพิราบไป ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาจะพลัดพรากจากนางไป แต่ก็จำต้องพลัดพรากจากนาง[๒๐๕๘] เพราะพลัดพรากจากนางข้าพเจ้าได้เสวยทุกขเวทนาทางใจ เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงรักษาศีลอุโบสถด้วยคิดว่า ‘ความรัก อย่าได้กลับมาหาเราอีกเลย’