๑๑. สาธินราชชาดก เล่ม ๒๗

๑๑. สาธินราชชาดก (๔๙๔)

ว่าด้วยพระเจ้าวิเทหราชประพาสดาวดึงส์

(พวกมนุษย์พากันดีใจ ยืนประนมมือกล่าวว่า)

{๑๙๙๔} [๒๑๓๑] ความน่าขนลุกขนพองซึ่งไม่เคยมีในโลกได้เกิดขึ้นแล้ว คือ จู่ๆ ก็มีรถทิพย์ปรากฏแก่พระเจ้าวิเทหราชผู้เรืองยศ

(พระบรมศาสดาทรงประกาศเนื้อความนี้ว่า)

{๑๙๙๕} [๒๑๓๒] มาตลีเทพบุตรเทพสารถีผู้มีฤทธิ์มากได้เชื้อเชิญพระเจ้าวิเทหราช ผู้ครองมิถิลานครว่า

[๒๑๓๓] ‘ข้าแต่พระราชาทิสาบดีผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐขอเชิญ พระองค์เสด็จขึ้นรถทิพย์นี้เถิดด้วยว่าทวยเทพชั้นดาวดึงส์ พร้อมด้วยสมเด็จอมรินทรทราธิราชใคร่จะเห็นพระองค์ ทวยเทพเหล่านั้นระลึกถึงพระองค์จึงชุมนุมพร้อมกันอยู่ ณ สุธัมมาเทวสภา’

[๒๑๓๔] ลำดับนั้นแล พระเจ้าวิเทหราชพระนามว่าสาธินะ ผู้ครองมิถิลา นคร เสด็จขึ้นรถทิพย์ที่เทียมด้วยม้า ๑,๐๐๐ ตัวไปยังสำนักของ เทวดาทั้งหลาย (พระมหาราชาประทับยืนบนทิพยยานที่เทียมด้วยม้า ๑,๐๐๐ ตัวเป็นราชพาหนะเสด็จไปอยู่ได้ทอดพระเนตรเห็นเทวสภานี้) ทวยเทพเห็นพระราชาเสด็จมาดังนั้น ก็พากันชื่นชมยินดี กระทำปฏิสันถารเชื้อเชิญว่า

[๒๑๓๕] ‘ข้าแต่พระมหาราชพระองค์เสด็จมาดีแล้วการเสด็จมา ของพระองค์ชื่อว่ามิได้เสด็จมาร้าย ข้าแต่พระราชาผู้แสวงหา คุณอันยิ่งใหญ่บัดนี้ขอพระองค์ทรงประทับใกล้ ๆ กับ ท้าวเทวราชเถิด’

[๒๑๓๖] ฝ่ายท้าววาสวสักกเทวราชทรงชื่นชมยินดีเชื้อเชิญพระเจ้า วิเทหราชผู้ครองมิถิลานครด้วยทิพยกามารมณ์และอาสนะว่า

[๒๑๓๗] ‘ข้าแต่พระราชฤๅษีเป็นการดีแล้วที่พระองค์เสด็จมาถึงที่อยู่ ของทวยเทพผู้บันดาลให้เป็นไปในอำนาจได้ ขอเชิญพระองค์ ประทับอยู่ในหมู่ทวยเทพผู้ให้สำเร็จทิพยกามารมณ์ได้ทุกอย่าง ขอเชิญพระองค์ทรงเสวยกามคุณอันมิใช่ของมนุษย์ในหมู่ทวย เทพชั้นดาวดึงส์เถิด’(พระเจ้าวิเทหราชนามว่าสาธินะผู้เป็นพระโพธิสัตว์ตรัสกับท้าวสักกะว่า)

{๑๙๙๖} [๒๑๓๘] ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐกว่าจอมเทพเมื่อก่อนหม่อมฉันมา ถึงสวรรค์แล้วย่อมยินดีด้วยการฟ้อนรำ ขับร้อง และเครื่องประโคมทั้งหลายมาบัดนี้หม่อมฉันไม่ยินดีที่จะอยู่ในสวรรค์ เลยจะเป็นเพราะหมดอายุหรือใกล้จะตายหรือว่า หม่อมฉันจะหลงไป(ท้าวสักกะตรัสว่า)

{๑๙๙๗} [๒๑๓๙] ข้าแต่พระองค์ผู้แกล้วกล้ากว่านรชนผู้ประเสริฐพระชนมายุ ของพระองค์ยังไม่หมดสิ้น ความสิ้นพระชนม์ก็ยังห่างไกล อนึ่ง พระองค์จะได้ทรงหลงไปก็หาไม่ แต่ว่าวิบากแห่งบุญกุศลของ พระองค์ที่จะเป็นเหตุให้พระองค์ได้ทรงเสวยในเทวโลกนี้มีน้อย[๒๑๔๐] ข้าแต่พระราชาทิสาบดีผู้ประเสริฐขอเชิญพระองค์ประทับ เสวยกามคุณอันมิใช่ของมนุษย์อยู่ในหมู่ทวยเทพชั้นดาวดึงส์ ด้วยเทวานุภาพต่อไปเถิด

(พระเจ้าวิเทหราชโพธิสัตว์ทรงห้ามท้าวสักกะว่า)

{๑๙๙๘} [๒๑๔๑] ยานที่ยืมเขามาขับ ทรัพย์ที่ยืมเขามาใช้ เป็นฉันใด การที่ได้ เสวยความสุขเพราะปัจจัยที่คนอื่นหยิบยื่นให้นี้ก็เปรียบได้ ฉันนั้นแล

[๒๑๔๒] ก็แลการได้เสวยความสุขเพราะปัจจัยที่คนอื่นหยิบยื่นให้หม่อมฉัน ไม่ปรารถนาเลย บุญทั้งหลายที่หม่อมฉันทำเองแล้วนั้น ย่อมเป็นทรัพย์อันอาจติดตามหม่อมฉันไปได้

[๒๑๔๓] หม่อมฉันกลับไปในมนุษยโลกแล้วจักทำกุศลให้มากที่บุคคล ทำแล้วจะได้รับความสุขและไม่ต้องเดือดร้อนในภายหลัง ด้วยการให้ทาน ด้วยการประพฤติสม่ำเสมอ ด้วยความสำรวม ด้วยการฝึกตน(พระเจ้าวิเทหราชโพธิสัตว์จูงพระหัตถ์พระเจ้านารทะผู้เป็นพระราช นัดดาองค์ที่ ๗ ไปที่พระอุทยาน แล้วตรัสว่า)

{๑๙๙๙} [๒๑๔๔] ที่ตรงนี้เป็นไร่นา ที่ตรงนี้เป็นร่องนํ้าตรงดี ที่ตรงนี้เป็นพื้นที่มีหญ้าแพรกเขียวงามสะพรั่ง ที่ตรงนี้เป็นแม่นํ้าไหลอยู่ไม่ขาดสาย

[๒๑๔๕] ที่ตรงนี้เป็นสระโบกขรณีอันน่ารื่นรมย์ มีฝูงนกจากพรากขันอยู่ ระงม เปี่ยมไปด้วยนํ้าใสสะอาด ดาดาษไปด้วยดอกปทุมและ ดอกอุบลซึ่งพวกข้าเฝ้าและนางสนมพากันยึดถือสถานที่ เหล่านี้ว่าเป็นของเรา เขาเหล่านั้นพากันไปยังทิศทางใดหนอ[๒๑๔๖] ดูก่อนพ่อนารทะ ไร่นาเหล่านั้น พื้นที่ตรงนั้น และอุปจาร แห่งสวนและป่าไม้ยังคงมีอยู่ดังเดิมเมื่อเราไม่เห็นหมู่ชนนั้น ทิศทั้งหลายจึงปรากฏว่าว่างเปล่าสำหรับเรา

(พระเจ้าวิเทหราชโพธิสัตว์ตรัสเล่าว่า)

{๒๐๐๐} [๒๑๔๗] วิมานทั้งหลายซึ่งสว่างไสวไปทั่วทั้งสี่ทิศฉันได้มาเห็นแล้ว เฉพาะพระพักตร์ของท้าวสักกเทวราชและเฉพาะหน้าของ ทวยเทพชาวไตรทศ[๒๑๔๘] ภพที่ฉันอยู่ก็เป็นทิพย์ กามทั้งหลายอันมิใช่ของมนุษย์ ซึ่งให้ สำเร็จสิ่งที่น่าปรารถนาได้ทุกอย่างฉันก็ได้บริโภคมาแล้ว ในทวยเทพชั้นดาวดึงส์[๒๑๔๙] ฉันนั้นละสมบัติเช่นนั้นแล้วกลับมายังมนุษย์โลกนี้เพื่อต้องการ ทำบุญเท่านั้นฉันจักประพฤติแต่ธรรมเท่านั้น ไม่มีความ ต้องการด้วยราชสมบัติเลย[๒๑๕๐] ฉันจักดำเนินไปตามทางที่ท่านผู้ไม่มีอาชญาพากันท่องเที่ยวไป อันพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ซึ่งเป็นทางสำหรับไป ของท่านผู้มีวัตรอันงามทั้งหลาย

๑๒. ทสพราหมณชาดก (๔๙๕)

ว่าด้วยพระโพธิสัตว์จำแนกพราหมณ์ ๑๐ ตระกูล

(พระบรมศาสดาทรงประกาศข้อความนี้ว่า)

{๒๐๐๑} [๒๑๕๑] พระเจ้ายุธิฏฐิละผู้ทรงฝักใฝ่ในธรรมได้ตรัสกะวิธูรอำมาตย์ว่า ‘ดูก่อนวิธูระ ท่านจงแสวงหาพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีศีล เป็นพหูสูต{๒๐๐๒} [๒๑๕๒] ผู้งดเว้นจากเมถุนธรรม ที่สมควรจะบริโภคโภชนาหารของฉัน ดูก่อนสหาย ฉันจักให้ทักษิณาในเขตที่ให้ทานแล้วจักมีผลมาก’