๑๑. สาธินราชชาดก เล่ม ๒๗

อพฺภูโต วต โลกสฺมึ อุปฺปชฺชิ โลมหํสโน

ทิพฺโพ รโถ ปาตุรหุ เวเทหสฺส ยสสฺสิโน.

น่าอัศจรรย์จริงหนอ

รถทิพย์ได้ปรากฏแก่พระเจ้าวิเทหะ ผู้เรืองยศ

พระองค์ทรงอุบัติขึ้นมาในโลก ทำให้เกิดขนพองสยองเกล้า

(พระศาสดาทรงประกาศข้อความนั้นว่า)

เทวปุตฺโต มหิทฺธิโก มาตลิ เทวสารถิ

นิมนฺตยิตฺถ ราชานํ เวเทหํ มิถิลคฺคหํ.

มาตลีเทพบุตร เทพสารถีผู้มีฤทธิ์มาก

ทูลเชิญเสด็จพระเจ้าวิเทหะผู้ครอบครองมิถิลานครว่า

เอหิมํ รถมารุยฺห ราชเสฏฺฐ ทิสมฺปติ

เทวา ทสฺสนกามา เต ตาวตึสา สอินฺทกา

สรมานา หิ เต เทวา สุธมฺมายํ สมจฺฉเร.

พระราชาผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ เป็นใหญ่ทั่วทิศ

ขอเชิญพระองค์เสด็จทรงรถทิพย์นี้เถิด

เทพชั้นดาวดึงส์ทั้งหลาย

พร้อมทั้งองค์อมรินทร์ใคร่จะทรงทัศนาพระองค์

ก็เทพเหล่านั้นระลึกถึงพระองค์

ประชุมพร้อมกันอยู่ที่สภาชื่อสุธรรมา

ตโต จ ราชา สาธิโน เวเทโห มิถิลคฺคโห (๑)

สหสฺสยุตฺตมารุยฺห อคา เทวาน สนฺติเก

(สหสฺสยุตฺตํ หยวาหึ ทิพฺพยานมธิฏฺฐิโต

ยายมาโน มหาราชา อทฺทส เทวสภํ อิทํ) (๒)

ตํ เทวา ปฏินนฺทึสุ ทิสฺวา ราชานมาคตํ.

ก็ลำดับนั้น พระเจ้าวิเทหะทรงพระนามสาธินะ

ผู้ครอบครองมิถิลานคร เสด็จประทับรถทิพย์

ซึ่งเทียมด้วยม้าอัสดร ๑,๐๐๐ ตัว

ได้เสด็จไปในสำนักแห่งเทพ

(พระมหาราชาประทับยืนบนทิพยยาน

ซึ่งเทียมด้วยม้าอัสดร ๑,๐๐๐ ตัวนำไป

เสด็จไปอยู่ ได้ทอดพระเนตรเห็นเทวสภานี้)

เทพครั้นเห็นพระราชาเสด็จมาก็ยินดีต้อนรับพระองค์

สฺวาคตนฺเต มหาราช อโถ เต อทุราคตํ

นิสีททานิ ราชีสิ เทวราชสฺส สนฺติเก.

ขอเดชะพระมหาราช พระองค์เสด็จมาดีแล้ว

มิใช่เสด็จมาร้าย พระราชาผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่

บัดนี้ ขอเชิญประทับ ณ สำนักท้าวสักกเทวราชเถิด

สกฺโกปิ ปฏินนฺทิตฺถ เวเทหํ มิถิลคฺคหํ

นิมนฺตยิตฺถ (๑) กาเมหิ อาสเนน จ วาสโว.

แม้ท้าวสักกะก็ทรงยินดีต้อนรับ

พระเจ้าวิเทหะผู้ครอบครองมิถิลานคร

ท้าววาสวะทรงเชื้อเชิญด้วยกามทั้งหลายพร้อมทั้งอาสนะ

สาธุ โขสิ อนุปฺปตฺโต อาวาสํ วสวตฺตินํ

วส เทเวสุ ราชีสิ สพฺพกามสมิทฺธิสุ

ตาวตึเสสุ เทเวสุ ภุญฺช กาเม อมานุเส.

พระราชาผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ เป็นการดีแท้

ที่พระองค์เสด็จมาถึงสถานที่อยู่แห่งเหล่าเทพผู้ครองอำนาจ

ขอเชิญประทับอยู่ในหมู่ทวยเทพผู้มั่งคั่งด้วยกามทุกอย่าง

ขอพระองค์เสวยกามซึ่งมิใช่ของมนุษย์

ในหมู่เทพชั้นดาวดึงส์เถิด

(พระเจ้าสาธินะตรัสกับท้าวสักกะว่า)

อหํ ปุเร สคฺคคโต รมามิ

นจฺเจหิ คีเตหิ จ วาทิเตหิ

โสทานิ อชฺช น รมามิ สคฺเค

อายุํ นุ ขีณํ (๑) มรณนฺนุ สนฺติเก

อุทาหุ มูโฬฺหสฺมิ ชนินฺทเสฏฺฐ.

เมื่อก่อน หม่อมฉันอยู่ในสวรรค์

ย่อมยินดีการฟ้อนรำขับร้องและประโคมดนตรี

แต่บัดนี้ วันนี้หม่อมฉันนั้นหายินดีในสวรรค์ไม่

พระองค์ผู้ประเสริฐกว่าจอมเทพ

อายุของหม่อมฉันสิ้นแล้วหรือ หม่อมฉันใกล้ตายหรือ

หรือว่าหม่อมฉันหลงไป

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

น ตายุ (๑) ขีณํ มรณญฺจ ทูเร

น จาปิ มูโฬฺห นรวีรเสฏฺฐ

ตุยฺหญฺจ ปุญฺญานิ ปริตฺตกานิ

เยสํ วิปากํ อิธ เวทยิตฺโถ. (๒)

พระองค์ผู้กล้าหาญ ผู้ประเสริฐกว่านรชน

พระชนมายุของพระองค์ยังไม่สิ้นไป

ความตายก็ยังอยู่ห่างไกล และแม้พระองค์ก็ยังไม่หลง

แต่บุญที่พระองค์เสวยวิบากอยู่ในเทวโลกนี้ของพระองค์เหลืออยู่น้อย

วส เทวานุภาเวน ราชเสฏฺฐ ทิสมฺปติ

ตาวตึเสสุ เทเวสุ ภุญฺช กาเม อมานุเส.

พระราชาผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ เป็นใหญ่ทั่วทิศ

ขอเชิญพระองค์ประทับอยู่ด้วยเทวานุภาพ

เสวยกามซึ่งมิใช่ของมนุษย์ในหมู่เทพชั้นดาวดึงส์เถิด

(พระโพธิสัตว์ทรงห้ามท้าวสักกะว่า)

ยถา ยาจิตกํ ยานํ ยถา ยาจิตกํ ธนํ

เอวํ สมฺปทเมเวตํ ยํ ปรโต ทานปจฺจยา.

สิ่งใดที่ได้มาเพราะเหตุที่ผู้อื่นให้ สิ่งนั้นเปรียบกันได้

เหมือนยานพาหนะที่ยืมเขามา เหมือนทรัพย์ที่ยืมเขามา

น จาหเมตมิจฺฉามิ ยํ ปรโต ทานปจฺจยา

สยํกตานิ ปุญฺญานิ ตํ เม อาเวณิกํ (๑) ธนํ.

ก็สมบัติที่ได้มาเพราะเหตุที่ผู้อื่นให้นั้น หม่อมฉันไม่ปรารถนา

บุญทั้งหลายที่หม่อมฉันทำเอง

บุญนั้นจะเป็นทรัพย์เฉพาะตนของหม่อมฉัน

โสหํ คนฺตฺวา มนุสฺเสสุ กาหามิ กุสลํ พหุํ

ทาเนน สมจริยาย สํยเมน ทเมน จ

ยํ กตฺวา สุขิโต โหติ น จ ปจฺฉานุตปฺปติ.

หม่อมฉันนั้นไปอยู่ในหมู่มนุษย์แล้วจะทำกุศลให้มาก

ด้วยการให้ทาน การประพฤติธรรมให้สม่ำเสมอ

การสำรวมและด้วยการฝึกฝนอินทรีย์

ซึ่งเป็นกรรมที่บุคคลทำแล้วมีความสุข

และไม่ทำให้เดือดร้อนในภายหลัง

(พระโพธิสัตว์จูงพระหัตถ์พระเจ้านารทะเที่ยวไปในอุทยานได้ตรัสว่า)

อิมานิ ตานิ เขตฺตานิ อิมํ นิกฺขํ สุกุณฺฑลํ

อิมา ตา หริตานูปา อิมา นชฺโช สวนฺติโย.

ภูมิภาคตรงนี้คืออุทยานนั้น

ตรงนี้คือลำรางไขน้ำพร้อมทั้งอ่างรองรับน้ำที่ไหลเข้ามา

ตรงนี้คือภูมิภาคทั้ง ๒ ข้างแห่งลำรางไขน้ำ

ซึ่งปกคลุมด้วยหญ้าเขียวขจี

ตรงนี้คือแม่น้ำที่มีกระแสไหลอยู่ไม่ขาดสาย

อิมา ตา โปกฺขรณิโย รมฺมา จกฺกวากปกูชิตา (๑)

มนฺทาลเกหิ สญฺฉนฺนา ปทุมุปฺปลเกหิ จ

ยสฺสิมานิ มมายึสุ กึ นุ เต ทิสตํ คตา.

ตรงนี้คือสระโบกขรณีอันน่ารื่นรมย์

มีนกจักรพากขันขานเสียงระงม

ดารดาษไปด้วยดอกมณฑาลก ดอกปทุม และดอกอุบล

ที่เหล่าชนพากันหลงใหลยึดถือว่าเป็นของเรา

เขาไปไหนหนอ

ตานิ จ เขตฺตานิ โส ภูมิภาโค

เตเยว อารามวนูปจารา

ตเมว มยฺหํ ชนตํ อปสฺสโต

สุญฺญํว เม นารท ขายเต ทิสา.

ตรงนี้พื้นที่นั้นมีแต่พื้นดินที่รกเท่านั้น

มีแต่สวนและแนวป่าเท่านั้นเอง

นารทะ เมื่อเรามองไม่เห็นหมู่ชนนั้น

ทิศทั้งหลายปรากฏแก่เราเหมือนกับว่างเปล่า

(พระเจ้าสาธินะตรัสว่า)

ทิฏฺฐา มยา วิมานานิ โอภาเสนฺตา จตุทฺทิสา

สมฺมุขา เทวราชสฺส ติทสานญฺจ สมฺมุขา.

ข้าพเจ้าได้เห็นวิมานส่องแสงไปทั้ง ๔ ทิศ

ต่อพระพักตร์ท้าวเทวราชและต่อหน้าเทวดาชั้นไตรทศ

วุตฺถํ เม ภวนํ ทิพฺยํ ภุตฺตา กามา อมานุสา

ตาวตึเสสุ เทเวสุ สพฺพกามสมิทฺธิสุ.

เราได้อยู่ในทิพยวิมาน บริโภคกามซึ่งมิใช่ของมนุษย์

ในหมู่เทพชั้นดาวดึงส์ที่มั่งคั่งด้วยกามทุกอย่าง

โสหํ เอตาทิสํ หิตฺวา ปุญฺญายมฺหิ อิธาคโต

ธมฺมเมว จริสฺสามิ นาหํ รชฺเชน อตฺถิโก.

เรานั้นละกามเช่นนี้ มาในโลกนี้เพื่อต้องการทำบุญ

จะประพฤติธรรมอย่างเดียว ไม่ต้องการราชสมบัติ

อทณฺฑาวจรํ มคฺคํ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ

ตํ มคฺคํ ปฏิปชฺชิสฺสํ เยน คจฺฉนฺติ สุพฺพตาติ.

สาธินราชชาตกํ (๑) เอกาทสมํ.

เราจะดำเนินไปตามทางที่ไม่ต้องใช้อาชญา

ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงไว้แล้ว

เป็นทางที่ท่านผู้ปฏิบัติดีดำเนินไปอยู่

สาธินราชชาดกที่ ๑๑ จบ