๒. จันทกินนรชาดก เล่ม ๒๗

๒. จันทกินนรชาดก (๔๘๕)

ว่าด้วยนางจันทกินนรีผู้มีใจภักดีต่อจันทกินนรโพธิสัตว์

(จันทกินนรโพธิสัตว์ถูกยิงได้รับทุกขเวทนาคร่ำครวญอยู่ว่า)

{๑๘๘๓} [๑๙๔๘] น้องจันทาเอ๋ย ชีวิตของพี่ใกล้จะขาดอยู่แล้ว พี่กำลังเมาเลือด จันทาเอ๋ย พี่เห็นจะละชีวิตไปในวันนี้แหละ ลมปราณของพี่ กำลังจะดับ

[๑๙๔๙] ชีวิตของพี่กำลังจะจม ความทุกข์กำลังเผาผลาญหัวใจพี่ พี่ลำบากยิ่งนัก ความโศกของพี่ครั้งนี้เป็นความโศกยิ่งใหญ่กว่า ความโศกอย่างอื่น เพราะเหตุแห่งเจ้าจันทาผู้จะเศร้าโศกถึงพี่โดยแท้[๑๙๕๐] พี่กำลังจะเหี่ยวแห้ง เหมือนต้นหญ้าที่ถูกทิ้งไว้บนแผ่นหินร้อน เหมือนต้นไม้ที่รากขาดพี่กำลังจะเหือดหายเหมือนแม่นํ้าที่ขาดห้วง ความโศกของพี่ครั้งนี้เป็นความโศกยิ่งใหญ่กว่าความโศกอย่างอื่น เพราะเหตุแห่งเจ้าจันทาผู้จะเศร้าโศกถึงพี่โดยแท้[๑๙๕๑] นํ้าตาของพี่กำลังหลั่งไหลเหมือนนํ้าฝนตกลงที่เชิงเขาไหลไปไม่ ขาดสาย ความโศกของพี่ครั้งนี้เป็นความโศกยิ่งใหญ่กว่าความ โศกอย่างอื่น เพราะเหตุแห่งเจ้าจันทาผู้จะเศร้าโศกถึงพี่โดยแท้(นางจันทกินรีบริภาษพระราชาว่า)

{๑๘๘๔} [๑๙๕๒] เจ้าราชบุตรเป็นคนบาปจริงแท้ที่มายิงสามีที่เราผู้น่าสงสาร ปรารถนาแล้ว เขาถูกยิงนอนอยู่ที่พื้นดินชายป่า

[๑๙๕๓] เจ้าราชบุตรเอ๋ยความโศกอันใดในดวงใจของเราผู้จ้องมอง กินนรสามีนี้อยู่ขอให้พระมารดาของท่านจงได้รับสนองความโศก ในดวงใจอันนั้นบ้างเถิด

[๑๙๕๔] เจ้าราชบุตรเอ๋ยความโศกอันใดในดวงใจของเราผู้จ้องมอง กินนรสามีนี้อยู่ขอให้พระชายาของท่านจงได้รับสนองความ โศกในดวงใจอันนั้นบ้างเถิด[๑๙๕๕] เจ้าราชบุตรเอ๋ยท่านได้ฆ่ากินนรผู้ไม่ประทุษร้ายเพราะความ ต้องการตัวเรา ขอพระมารดาของท่านอย่าได้พบเห็นพระโอรส และพระสวามีเลย[๑๙๕๖] เจ้าราชบุตรเอ๋ย ท่านได้ฆ่ากินนรผู้ไม่มีความผิดเพราะต้องการ ตัวเราขอพระชายาของท่านจงอย่าได้พบเห็นพระโอรสและสวามีเลย(พระราชาตรัสปลอบว่า)

{๑๘๘๕} [๑๙๕๗] ดูก่อนแม่นางจันทาผู้มีนัยน์ตาดังดอกไม้บานในป่าเธออย่าร้องไห้ อย่าเศร้าโศกไปเลย เธอจักได้เป็นอัครมเหสีของฉัน มีเหล่านารีบูชาอยู่ในราชสกุล(นางจันทกินรีกล่าวว่า)

{๑๘๘๖} [๑๙๕๘] ดูก่อนเจ้าราชบุตรถึงแม้ว่าเราจะต้องตายก็จะไม่ขอยอม เป็นของท่านผู้ฆ่ากินนรสามีของเราผู้ไม่มีความผิดเพราะต้องการตัวเรา(พระราชาทรงหมดความรัก จึงตรัสว่า)

{๑๘๘๗} [๑๙๕๙] แน่ะนางกินรีผู้ขี้ขลาด รักแต่จะอยู่รอด เจ้าจงไปป่าหิมพานต์ บริโภคกฤษณาและกะลำพักเถิด เหล่ามคฤคอื่น ๆ คงจักยินดีเจ้าอยู่หรอก

(นางจันทกินรีคร่ำครวญหนักขึ้นว่า)

{๑๘๘๘} [๑๙๖๐] ท่านกินนร ภูเขาเหล่านั้น ซอกเขาเหล่านั้น และถํ้าเหล่านั้น ก็ยังตั้งอยู่ที่นั้นเหมือนเดิม เมื่อฉันไม่เห็นท่านในที่นั้น ๆ จะทำอย่างไร ท่านกินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่เทือกเขาซึ่งเราเคย ร่วมอภิรมย์กันจะทำอย่างไรเล่า[๑๙๖๑] ท่านกินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่แผ่นผาอันลาดด้วยใบไม้ เป็น ที่น่ารื่นรมย์ ซึ่งพวกมฤคร้ายไม่กลํ้ากรายถึง จะทำอย่างไรเล่า[๑๙๖๒] ท่านกินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่แผ่นผาอันลาดด้วยดอกไม้เป็น ที่น่ารื่นรมย์ ซึ่งพวกมฤคร้ายไม่กลํ้ากรายถึง จะทำอย่างไรเล่า[๑๙๖๓] ท่านกินนรเมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ลำธารซึ่งมีนํ้าใสไหลเอื่อย ๆ มีกระแสดาดาษไปด้วยดอกโกสุม จะทำอย่างไรเล่า[๑๙๖๔] ท่านกินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์ยามมีสีเขียว น่าดูน่าชม จะทำอย่างไรเล่า

[๑๙๖๕] ท่านกินนรเมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์ยามมีสี เหลืองอร่าม น่าดูน่าชม จะทำอย่างไรเล่า[๑๙๖๖] ท่านกินนรเมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์ยามมีสีแดง น่าดูน่าชม จะทำอย่างไรเล่า

[๑๙๖๗] ท่านกินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์ที่สูงตระหง่าน น่าดูน่าชม จะทำอย่างไรเล่า[๑๙๖๘] ท่านกินนรเมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์ยามมีสีขาว น่าดูน่าชม จะทำอย่างไรเล่า

[๑๙๖๙] ท่านกินนรเมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ยอดเขาหิมพานต์ที่งดงาม น่าดูน่าชม จะทำอย่างไรเล่า

[๑๙๗๐] ท่านกินนร เมื่อฉันไม่เห็นท่านที่เขาคันธมาทน์ที่ดาดาษไปด้วย ยาต่าง ๆ เป็นถิ่นที่อยู่ของหมู่เทพเจ้า จะทำอย่างไรเล่า

[๑๙๗๑] ท่านกินนรเมื่อฉันไม่เห็นท่านที่ภูเขาคันธมาทน์ที่ดาดาษไป ด้วยโอสถทั้งหลาย เป็นถิ่นที่อยู่ของกินนร จะทำอย่างไรเล่า

(นางจันทกินรีเห็นสามีหายโรคก็ดีใจ ไหว้ท้าวสักกะแล้วกล่าวว่า)

{๑๘๘๙} [๑๙๗๒] ข้าแต่พระพรหมผู้เป็นเจ้า ฉันขอไหว้เท้าทั้งสองของท่านผู้มีความ เอ็นดูได้เอานํ้าอมฤตมาพรมสามีผู้ที่ดิฉันซึ่งน่าสงสารปรารถนายิ่งนัก ดิฉันได้ชื่อว่าเป็นผู้อยู่พร้อมหน้าสามีผู้เป็นที่รักยิ่งแล้ว{๑๘๙๐} [๑๙๗๓] บัดนี้เราทั้งสองจักท่องเที่ยวไปตามห้วยละหานซึ่งมีกระแสสินธุ์ ดาดาษไปด้วยดอกโกสุม ปกคลุมด้วยบุปผชาตินานาพันธุ์ เรา ทั้งสองจะกล่าววาจาเป็นที่รักแก่กันและกัน

๓. มหาอุกกุสชาดก (๔๘๖)

ว่าด้วยสัตว์ ๔ สหายช่วยเหลือกัน

(แม่เหยี่ยวพูดกะพญาเหยี่ยวผู้สามีว่า)

{๑๘๙๑} [๑๙๗๔] พวกพรานชาวชนบทพากันมัดคบเพลิงอยู่บนเกาะปรารถนาจะ กินลูกน้อยของฉัน ข้าแต่พญาเหยี่ยว ท่านจงไปบอกมิตรสหาย แจ้งความพินาศแห่งหมู่ญาติของพวกนกให้เขาทราบด้วย(พญาเหยี่ยวนั้นเมื่อถูกซักถาม จึงแสดงเหตุที่มาแก่พญานกออกว่า)

{๑๘๙๒} [๑๙๗๕] ข้าแต่พญานกออกท่านเป็นนกผู้ประเสริฐกว่านกทั้งหลาย ข้าพเจ้าขอยึดท่านเป็นที่พึ่ง พวกพรานชาวชนบทปรารถนาจะ